Bıylǵy jyldyń úlesindegi ındýstrııalandyrý jobalarynyń qatarynda «Qazteleradıo» AQ-tyń tehnologııalyq múmkindikteri nátıjesinde júzege asqan «Telegazet» jobasy da bar. Osy joba aıasynda «Egemen Qazaqstan», «Kazahstanskaıa pravda» gazetteri elimizdiń tarıhynda tuńǵysh ret «Otaý TV» ulttyq telehabar taratý jelisi arqyly óz oqyrmandaryna jedel jetý múmkindigine ıe boldy. Osy oqıǵaǵa oraı biz «Qazteleradıo» AQ basqarma tóraǵasy Abaı Qadyralıevke birneshe suraq qoıǵan edik.
– Abaı Marabaıuly, «Telegazet» shyǵarý ıdeıasy qalaı paıda boldy? Qaǵazben taratylatyn gazetten munyń qandaı erekshelikteri bar?
– «Telegazet» qyzmetin ázirleý ıdeıasy Memleket basshysy Nursultan Nazarbaevtyń qala men aýyl arasyndaǵy aqparattyq teńsizdikti joıý jóninde Úkimetke bergen tapsyrmasyna sáıkes paıda boldy. Osy tapsyrma negizinde biz «OtaýTV» spýtnıktik teleradıo habarlaryn taratýdyń ulttyq jelisiniń qyzmeti Qazaqstannyń kez kelgen núktesine qoljetimdi ekendigin, al otandyq sıfrlyq efırlik telehabar taralymyn otandastarymyzdyń 50 paıyzy kóre alatyndyǵyn eskere otyryp, «Egemen Qazaqstan», «Kazahstanskaıa pravda» sekildi elimizdiń basty basylymdaryn óz oqyrmandaryna jedel jetkizý jobasyn júzege asyrýdy qolǵa alǵan edik. Sonyń ishinde elimizdiń shetkeri óńirlerinde ornalasqan eldi mekender halqy da bar. Mine, osy jurtshylyq qazirgi kúni elimizdiń joǵaryda atalǵan basty basylymdaryn «OtaýTV» usynǵan «telegazet» arqyly oqý múmkindigine qol jetkizgendigin maqtanyshpen málimdeı alamyn.
Aıta ketetin bir jaıt, jobany júzege asyrý máselesin Baılanys jáne aqparat agenttiginiń tóraǵasy Asqar Jumaǵalıevtiń ózi baqylaýynda ustady. Atalǵan vedomstvonyń jaýapty qyzmetkerleri bul másele jóninde únemi habardar bolyp otyrdy. Osynyń ózi jobanyń mańyzdylyǵyn kórsetse kerek.
«Telegazettiń» qaǵazben taratylatyn kádimgi gazetke qaraǵanda bir ereksheligi – ony shyqqan bette-aq jedel oqýǵa bolatyndyǵy. Al «Egemen Qazaqstan» men «Kazahstanskaıa pravdanyń» qaǵazdaǵy nusqalaryn elimizdiń túkpir shetinde ornalasqan aýyldarǵa jetkizýdiń ózindik mashaqattary bar ekendigi burynnan belgili. О́ıtkeni, olardy, eń aldymen, baspahanada basyp shyǵarý qajet. Sonan keıin baryp, poshta qyzmeti arqyly taratyla bastaıdy. Sóıtip, bul gazetter alystaǵy aýyldarǵa keıbir jaǵdaılarda birneshe kún ótkennen keıin baryp jetip jatady. Al «telegazet» gazet redaksııasy ony faılǵa salyp ázirlep bergennen keıin «OtaýTV» arqyly birden oqyrmandar nazaryna usynylady.
Sóıtip, «OtaýTV» ulttyq habar taratý jelisiniń kórermenderi gazet jarııalanǵan sátten bastap, ony ózderiniń úıdegi teledıdarlarynan kórip, oqý múmkindigine ıe bolady. Eger ulttyq sıfrlyq teledıdar kórermenderiniń 80 paıyzy aýyldyq jerdegi adamdar ekendigin eskeretin bolsaq, munyń ózi gazetter úshin de, olardyń oqyrmandary úshin de qanshalyqty mańyzdy ekendigin túsinýge bolady.
Jalpy, «Telegazet» jobasynyń álemde ázirge balamasy joq deýge bolady. Ony birinshi bolyp «Egemen Qazaqstan», «Kazahstanskaıa pravda» gazetteriniń tapsyrystary men áriptestigi negizinde «Qazteleradıo» AQ júzege asyrdy. Biz ózimizdiń osyndaı jańalyǵy bar qyzmetimiz arqyly otandyq sıfrlyq teleradıo habarlaryn taratý isin damytýdy kózdep otyrmyz. Sonymen qatar, qyzmet aıasynda keńeıtý ústindemiz. Halyq muny laıyqty baǵalaıtyn bolady degen oıdamyz.
– Basqa da buqaralyq aqparat quraldary «Telegazet» jobasyna qatysa ala ma?
– Árıne, qatysa alady. Basqa gazet-jýrnaldar da bul jobanyń artyqshylyǵyna kóp ótpeı-aq kóz jetkizetin bolady degen oıdamyn. О́ıtkeni, bul isti alǵashqy bolyp qolǵa alǵan «Egemen Qazaqstan» jáne «Kazahstanskaıa pravda» gazetteri «OtaýTV»-nyń múmkindikteri arqyly óz oqyrmandarynyń aýdıtorııasyn bir sáttiń ózinde-aq 750 myń otbasyna deıin kóbeıtý múmkindigine ıe boldy.
– Telegazettiń shyǵyndaryn kimder arqalaıdy? Ony shyǵarý ekonomıkalyq turǵydan tıimdi me?
– «Telegazet» jobasyn ázirlep ony iske qosýǵa jumsalǵan shyǵyndar «Qazteleradıo» AQ esebinen júzege asyryldy. Jobany júzege asyrý úshin birinshi kezekte arnaýly baǵdarlamalar ázirlenip, olar teledıdar qabyldaǵyshtaryna ornatyldy.
«Egemen Qazaqstan» jáne «Kazahstanskaıa pravda» gazetteriniń redaksııalarymen tıisti kelisimsharttar jasaldy. Bul jerde qandaı da bir paıda men tıimdilik jóninde sóz qozǵaıtyn bolsaq, biz birinshi kezekte munyń, eń aldymen, halyqqa, ıaǵnı, gazet oqyrmandaryna paıdaly ekendigin aıtýymyz kerek. О́ıtkeni, olar endi «Egemen Qazaqstan» men «Kazahstanskaıa pravda» gazetterin «OtaýTV» arqyly jedel oqý múmkindigine ıe boldy. Ekinshiden, kez kelgen basylymnyń aldyna qoıatyn basty maqsatynyń biri ózderiniń oqyrmandar aýdıtorııasyn keńeıtý bolatyndyǵy túsinikti. Mine, osy turǵydan alǵanda, elimizdiń basty basylymdary «Egemen Qazaqstan» men «Kazahstanskaıa pravda» gazetteri de «Qazteleradıo» AQ-tyń ónimi bolyp tabylatyn «OtaýTV» múmkindikterin paıdalana otyryp úlken utysqa shyǵyp otyr dep aıta alamyz. Al biz, ıaǵnı «Qazteleradıo» AQ úshin bul elimizdiń aqparattyq keńistigin nyǵaıtýǵa baǵyttalǵan mańyzdy áleýmettik joba bolyp tabylady. Bizdiń bul jobany ázirlep, júzege asyrýdaǵy basty maqsatymyz – qala men aýyl arasyndaǵy aqparattyq teńsizdikti joıý arqyly elimizdiń aqparattyq keńistigin Elbasy qoıǵan talaptarǵa saı nyǵaıtý. Biz, mine, osy maqsat údesinen shyqtyq. Demek, osy jobany júzege asyrý arqyly «Qazteleradıo» AQ-ta, gazetter de, olardyń oqyrmandary da kózdegen maqsatqa qol jetkizdi, osy arqyly utysqa shyqty dep esepteımin.
– Bizdiń qolymyzdaǵy derekterge qaraǵanda, Elbasynyń qatysýymen ótetin búgingi Indýstrııalandyrý kúni aıasynda elimizde júzege asyrylǵan basqa da iri jobalar qatarynda «Telegazet» jobasynyń da tusaýy kesilmek. Jobany tanystyrý qalaı júzege aspaq? Oǵan ázirlenip jatqan bolarsyzdar?
– Bylaısha aıtqanda, ázirligimiz jaman emes sekildi. О́ıtkeni, jobanyń jumys isteýi sátti júzege asty dep esepteımiz. Oǵan úılerindegi teledıdarlary «OtaýTV» jelisine qosylǵan kez kelgen adam kóz jetkize alady. О́ıtkeni, biz ony pılottyq turǵydan iske qosyp baıqadyq. Aqaýsyz jumys isteıtindigine kóz jetkizdik. Máselen, «OtaýTV» arqyly «Egemen Qazaqstan» gazetin oqyǵysy keletin oqyrman úshin birinshi kezekte gazettiń túrli-tústi formattaǵy aıdarlary kórinis beredi. Solardyń kez kelgenin ashyp, ári qaraı qajet etken habarlaryńyz ben maqalalaryńyzdy oqı berýińizge bolady. Qol men kóz jattyqqannan keıin muny júzege asyrý tipten de jeńil ekendigin baıqaısyz.
Biz jobany Memleket basshysyna tanystyrý maqsatynda ınfografıkalar men qysqasha aqparattardan turatyn tanystyrylym jobasy men baspasóz paraqshalaryn ázirlep qoıdyq. Eger sáti túsip jatsa, búgin, ıaǵnı, ústimizdegi jyldyń 2 shildesinde elordasy Astana qalasynda Elbasymyzdyń qatysýymen ótetin Indýstrııalandyrý kúni aıasynda bul ıgilikti is «Qazteleradıo» AQ usynǵan «Telegazet» pen «Qazaqstan Respýblıkasynyń ulttyq ınternet-habar taratý» jobalary degen atpen jáne elimizdiń Baılanys jáne aqparat agenttiginiń tóraǵasy Asqar Jumaǵalıevtiń basshylyǵymen júzege asady dep úmittenip otyrmyz.
– «Qazteleradıo» AQ-tyń Qazaqstannyń aqparattyq keńistigin nyǵaıtý maqsatynda atqaryp jatqan jumystary men múmkindikteri jáne «OtaýTV» jobasy jaıynda da aıta ketseńiz.
– «Qazteleradıo» AQ Qazaqstan Respýblıkasy Úkimetiniń 2012 jylǵy 11 maýsymdaǵy qaýlysyna sáıkes, Qazaqstan Respýblıkasynyń Ulttyq teleradıo habarlaryn taratý operatory bolyp tabylatyndyqtan bizdiń aksıonerlik qoǵam aldynda elimizdiń aýmaǵynda teleradıo habarlaryn taratý jelisin tıimdi paıdalaný, ony damytý, respýblıka turǵyndarynyń aqparattyq resýrstarǵa qoljetimdiligin qamtamasyz etý baǵytynda birqatar úlken mindetter qoıylyp otyr. Árıne, «ulttyq operator» uǵymy bizge úlken múmkindikter berýimen qatar úlken mindetter júkteıtindigi túsinikti. Sondyqtan biz qazirgi kúni elimizdiń aqparat salasyndaǵy eń kókeıkesti másele bolyp otyrǵan joǵary sapaly sıfrlyq telehabar taratý jelisine kóshý máselesimen belsene shuǵyldanyp kelemiz. Osy maqsatqa qol jetkizý úshin 2011 jyly Elbasymyzdyń qatysýymen otandyq «OtaýTV» spýtnıktik jáne sıfrlyq efırlik teleradıo habar taratý jelisi iske qosylǵan bolatyn.
Biz qazirgi zamandyq sıfrlyq teleradıo habarlaryn taratýǵa kóshýdi qamtamasyz etetin jańa tehnologııalardy engizý, eskilerdi jańǵyrtý ústindemiz. 2011 jyldan bastap osy jónindegi memlekettik baǵdarlamany júzege asyra bastaǵan edik. Qazirgi kúni elimizdegi 750 myń otbasy nemese shamamen alǵanda 3 mıllıon adam otandyq sıfrlyq teleradıo habarlaryn kórý múmkindigine ıe bolyp otyr. Olar spýtnık arqyly taratylatyn 37 telearnanyń ónimderin jáne efırlik taralymdaǵy 30-ǵa jýyq qazaqstandyq telearnalar habarlaryn tegin kórip, tamashalaı alady. Qazirgi kúni «OtaýTV» spýtnıktik telehabar taratý jelisine elimizdiń barlyq aýmaqtary qosylyp otyr. El turǵyndarynyń 50 paıyzy sıfrlyq efırlik taratylymdy kóre alady. Bul rette habar taratýdyń sıfrlyq efırlik jelisiniń qurylysyn tolyq aıaqtaǵan Mańǵystaý oblysy kósh bastap kele jatqandyǵyn atap kórsetpekpin. Sóıtip, burynyraqta balamaly formattaǵy 2-3 telearna habarlaryn ǵana tamashalaı alatyn turǵyndar endi joǵary sapadaǵy kóptegen telearnalardy kórý múmkindigine qol jetkizip otyr.
Osy qurǵaq kórsetkishterdiń astarynda otandyq teleradıo habarlaryn taratý men baılanys salasy qyzmetkerleriniń orasan zor eńbegi turǵandyǵyn aıta ketsem, artyq bolmas. О́ıtkeni, elimiz táýelsizdik alǵan kezde bizdiń qolymyzǵa Keńes Odaǵy dáýirinen qalyp, ábden eskirip, tozǵan qural-jabdyqtar tıgen edi. Sodan beri zaman kóp alǵa basty da, ol quraldardyń bári moraldyq turǵydan da eskirip qaldy. Biz qolymyzǵa tıgen eski murany úzdiksiz jańartý, jańa tehnologııalardy izdestirip, engizý nátıjesinde búgingi kúnge jetip otyrmyz.
Árıne, tehnologııalyq turǵydan jańǵyrtý isi munymen de toqtamaıdy. Biz aldymyzǵa 2016 jyly sıfrlyq teleradıo habarlaryn taratý isine tolyq kóshý mindetin qoıyp otyrmyz. Osy ýaqyt aralyǵynda halqymyzdyń 95 paıyzy joǵary sapaly sıfrlyq teleradıo habarlaryn kórip, tamashalaý múmkindigine ıe bolady. Árıne, «2006 jylǵy Jeneva konvensııasynda» qarastyrylǵan osyndaı talap bıiginen kóriný eki eldiń biriniń qolynan kele bermeıtindigi anyq.
Sóıtip, 2016 jyly «OtaýTV» arqyly sizderdiń gazetterińizge de respýblıka halqynyń 95 paıyzynyń qoly jetimdi bolady. Oqyrmandar sizderdiń gazetterińizdi shyqqan bette oqý múmkindigine ıe bolady. Demek, «OtaýTV» arqyly «Egemen Qazaqstan» men «Kazahstanskaıa pravda» gazetteri de óz oqyrmandaryn keńeıtý men gazettiń jetkizilý jyldamdyǵyn arttyrý baǵytynda jańa tehnologııalyq sekiriske qol jetkizetin bolady dep esepteımin.
– Áńgimeńizge rahmet. Isterińiz ilgeri bassyn.
Áńgimelesken
Suńǵat ÁLIPBAI,
«Egemen Qazaqstan».
