«Bilim berý júıesindegi menedjmentti jaqsartýǵa basa mán berilýge tıis. Osy salaǵa naǵyz kásibı mamandardy tartý qajet. Bizde Prezıdenttik jastar kadrlyq rezervi bar. Dál sol sııaqty bilim salasyna ózgeris ákeletin 1 myń maman arnaıy daıyndyqtan ótetin bolady. Osyǵan oraı tıisti baǵdarlama qabyldanady. Kadr máselesi joǵary bilim berý júıesi úshin de óte ózekti», dedi Memleket basshysy.
Qazaq jastarynyń daryny men tabıǵaty álemdik deńgeıde tanylyp júrgeni aıtylyp ta, jazylyp ta júr. Biz kez kelgen salany bilikti mamandarymyzdyń áleýetimen alǵa jyljyta alatynymyzǵa senemiz. Bank, aqparattyq tehnologııa salasynda júrgen jastarymyz álemniń damyǵan elderiniń ataqty kompanııalarynyń mamandarymen ıyq tiresip tura alatynyna shetelge saparlar barysynda talaı ret kóz jetkizdim.
Bizde medısına, ınjenerııa salasynda myqty mamandar jetispeıdi. Sheteldik kompanııalarda naqty osy baǵytta óz mamandarynyń úlesi basym. Atap aıtar bolsaq, sheteldik kompanııalardyń basqarý menedjmentinde bizdiń mamandar tipti az. Bul da – memleket tarapynan nazar aýdaratyn ózekti másele. Mysaly, mektep qabyrǵasynda júrgende aýdan ortalyǵyndaǵy oqý ornynda oqyp, 3-dárejeli aspaz mamandyǵyn meńgerip shyqtym. 1990-2000 jyldarǵa deıingi aýdandyq, tipti oblystyq deńgeıdegi basshylar arasynda tehnıka tilin jete meńgergen basshylar kóp boldy.
Kezinde árbir aýdan ortalyǵynda kásiptik-tehnıkalyq bilim beretin oqý keshenderi kishigirim aýdandyq deńgeıdegi avtonomııalyq orda deńgeıinde jumys istep, aýdan ekonomıkasynyń barlyq segmentine qajetti mamandardy daıarlap otyrdy. Bizge osy júıeni qaıta qalpyna keltiretin ýaqyt keldi. Mundaı oqý oryndary shaǵyn bıznes pen iri bıznestiń arasyn jalǵastyratyn logıstıkalyq tizbek ekenin endi ańǵaryp júrmiz.
Sodan keıin nazar aýdaratyn jaıt – orta bilim beretin mektepterde er muǵalimder azaıyp ketti. Bul máseleniń 2000 jyldardan beri baıqala bastalǵany belgili. Odan bergi ýaqytta mundaı qubylys joǵary oqý oryndarynda da baıqalyp júr. Bul da – qoǵamdyq sanasy tolyqqandy qalyptasyp úlgermegen jastardyń bolmysyna keri áser etetin faktor.
Endigi brend adam kapıtaly ekeni aıtylyp ta, jazylyp ta júr. Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev ekonomıkalyq ósimniń senimdi kózi sapaly adam kapıtaly ekenin jıi aıtady. JOO ornynda teorııalyq bilimdi praktıkamen almastyrý qajettigin mamandar jıi aıtady. Menińshe, JOO basshylary akademııalyq pán baǵdarlamasyn túzgen kezde osy máselege basymdyq bergeni durys. Bul JOO men óndiris arasyndaǵy baılanysty durystaıdy.
Qazir tek JOO emes, orta bilim beretin oqý oryndaryna degen talap ózgerdi. Mektepter osy saladaǵy jańalyqtardyń tasqynyna ilese almaı jatyr. Sondyqtan mektep, JOO ustazdaryn álemniń irgeli oqý oryndary janyndaǵy orta deńgeıde bilim beretin kolledjderge tájirıbe almasýǵa jiberý alpaýyt elder men damýshy elder, qala men aýyl arasyndaǵy aıyrmashylyqtardyń arajiginiń birigip ketýine jol ashady. Talantty jastardyń tasada qalýyna jol bermeıdi.
Memleket basshysy «Ekonomıkada jáne áleýmettik salada jyldar boıy jınalyp qalǵan túıtkil bar. Onyń barlyǵyn retke keltirýimiz qajet. Sol úshin jurttyń bárine birdeı jaǵa bermeıtin, biraq tıimdi ári qajetti sheshimder qabyldaý kerek bolady», dedi.
Qoǵamnyń damýyna keri áser etip kelgen qatelikter bárimizdiń kóz aldymyzda ótti. Biraq der kezinde nazarǵa alyna qoımaıtyny kóńilge kúdik uıalatqan bolatyn. Osyǵan deıingi ekonomıkalyq-áleýmettik reformalardyń betalysy qoǵamǵa keri sheginýdiń múmkin emestigin baıqatty. Adam kapıtalynyń áleýeti jańa zamannyń bolmysyn qalyptastyrady. Keler zaman búgingi sheshimderimizdiń nátıjesine qarap qalyptasady.
Toǵjan QOJALIEVA,
kásipker
ALMATY
