Eger málimdeme mátininiń ár sózine mán beretin bolsaq, túrli sózderdi qystyryp, erteńgi kúni sot aldynda jaýap berýge týra keletindeı bolsa, jaltaryp ketetindeı san joly qarastyrylǵany ańǵarylady. Bir sózben aıtqanda, jurtty dúrliktirgen málimdeme asa «uqyptylyqpen», muqııat «daıyndyqpen» jazylǵany kórinip tur. Mysaly, Qazaqstan Respýblıkasy degendi el nemese memleket demeıdi, «Qazaqstan korporasııasy» dep atap, sózderin qaısybir kásiporynǵa arnaǵandaı etip oraıyn keltirgen. Biraq «ózimizdiń táýelsizdigimizdi, derbestigimizdi jáne egemendigimizdi jarııalaımyz» degen sózderdiń ap-anyq separatıstik sıpatynan eshkim de jaltara almasy anyq. Sondaı-aq málimdemeni daıyndaǵandar ony oqyǵan eki áıel emes ekeni de beınekórinisten anyq bilinip tur.
Málimdemege qatysyp, ony únsiz qoldap otyrǵandardyń sany 19 adam ekendigi anyqtalǵan. Sonyń ishinde Beskól aýylynda qyzmet istegen bir qazaq áıel, muǵalim de bar. Jıyn Toqsan bı kóshesinde ornalasqan Soltústik Qazaqstan ýnıversıtetiniń kolledjinde ótken. Osynsha beıtanys adamdardyń oqý ǵımaratyna kirip, osyndaı maǵynadaǵy jınalys ótkizýine jol bergenderdiń de kinási anyqtala jatar.
Separatıstik málimdeme «Báse» arnasynda 19 naýryzda jarııalanǵan eken. Alaıda «Narodnyı sovet trýdıashıhsıa» degen qoıyrtpaqtyń «úni» halyqqa 30 naýryzda jetken. Málimdemeni estigen, kórgen halyqtyń narazylyǵy áleýmettik jelini «jara jazdady». Ashý-yzanyń shekten shyqqany sondaı, «dereý kóshege shyǵaıyq» degen jelókpeler de tabyldy. Biraq oblys basshylyǵy dereý sharalar qabyldap, quzyrly qurylymdar basshylarymen shuǵyl keńes ótkizdi. Málimdemeniń quqyqtyq mártebesin anyqtaıtyn saraptama da taǵaıyndaldy.
Osy kúni túnde prokýratýra separatısterge qarsy Qylmystyq kodekstiń 180-babynyń 2-bóligi (BAQ-ty paıdalana otyryp adamdar tobymen separatızmdi nasıhattaý) boıynsha qylmystyq is qozǵap, sotqa deıingi tergep-tekserý bastaldy. Sondaı-aq oblystyq Polısııa departamenti men Ulttyq qaýipsizdik komıteti departamentiniń tergeýshilerinen jedel-tergeý toby quryldy. Qazir málimdeme jasaýshylar ustalyp, keıbireýleriniń úıine tintý jumystary da júrgizildi degen aqparattar tarady, biraq tintýdiń nátıjesi belgisiz.
31 naýryz kúni Parlament Májilisiniń 31 depýtaty Bas prokýror Berik Asylovqa resmı hat joldap, bul jaıt boıynsha qylmystyq is qozǵap, zań aıasynda shara qoldaný jóninde aıtty. Depýtattar elimizdiń Bas prokýrorynan separatıstik árekettiń quqyqtyq baǵasyn berýdi surap: «Konstıtýsııanyń 3-babynyń 3-tarmaǵyna sáıkes Qazaqstan Respýblıkasynda bılikti eshkim de ıemdenip kete almaıdy, bılikti ıemdený zań boıynsha qýdalanady. Konstıtýsııanyń 5-babynyń 3-tarmaǵy boıynsha maqsaty nemese is-áreketteri Respýblıkanyń konstıtýsııalyq qurylysyn kúshtep ózgertýge, onyń tutastyǵyn buzýǵa baǵyttalǵan qoǵamdyq birlestikter qurýǵa jáne olardyń qyzmetine tyıym salynǵanyn» eske saldy. Osyǵan oraı hatqa qol qoıǵandar atalǵan faktilerdi tekserýdi jáne quqyqtyq shara qoldanýdy surady.
Osynsha separatısterdiń bas qosýyna jáne osy ýaqytqa deıin jaıyn qulandaı josyp, erkin júrýine jol bergenine qaraǵanda UQK jumysynyń sylbyrlyǵy birden kózge urady. Bálkim, komıtettegiler ańdý jumystaryn júrgizgen de shyǵar, olaı bolsa 19 qańtardan beri nege naqty sharalar qoldanylmaǵan? Barlyǵy tek «Báse» arnasy jarııalaǵannan keıin ǵana belgili bolyp otyr...
Birer kún buryn áleýmettik jelilerdiń birinde «Qazaqstan korporasııasynyń quqyqtyq negizi jasandy» dep málimdeme jasaǵan toptyń eki múshesiniń beınejazbasy jarııalandy. Onda sózderin «Jerlester, otandastar» dep bastaǵan erkek pen áıel: «О́kinishke qaraı bizdiń Qazaqstanda olıgarhtar men sybaılas jemqorlar túrindegi korporatıvtik komponent bar. Biz, «Narodnyı sovet trýdıashıhsıa», osy korporatıvtik komponentterden ózimizdiń táýelsizdigimizdi, derbestigimizdi jáne egemendigimizdi jarııalaımyz» dep, tondaryn teris aınaldyryp, elden keshirim suraǵandaı, quzyrly organnan kómek tilegendeı beınejazba taratty. Alaıda jeli qoldanýshylary el ishinde iritki salyp, memleket qurýshy ulttyń ar-ujdanyn aıaqqa taptaý «eki adamdy keshire salatyn» ońaı is emes ekenin aıtyp, kinálilerdi anyqtap, qylmystyq jaýapkershilikke tartý kerektigin alǵa tartyp otyr.
Qazir osy oqıǵa boıynsha bastalǵan tergeý barysy Bas prokýratýranyń baqylaýynda. Osy organnyń baspasóz qyzmeti «Qylmystyq-prosestik kodekstiń 201-babyna sáıkes ózge derekter jarııa etýge jatpaıtynyn» da habarlady. Biraq irgesi sógilmeı, eldigimiz ben tutastyǵymyzdy aldyńǵy orynǵa qoıatyn halyqqa úı ishinen úı tikkisi kelgenderdiń kim ekeni, olardyń ańsaǵany ne ekeni, at tóbelindeı toptyń artynda kimderdiń turǵany ashyq aıtylǵany kerek. О́ıtkeni «jaýyrdy jaba toqyp» qalmas pa eken degen alańdaýshylyq ár kez qalmasy anyq...
PETROPAVL
