Qarapaıym halyq úshin kepilsiz ári qarajatty paıdalaný maqsatynda shekteýsiz tutynýshylyq nesıeler qolaıly ekendigi ras. Sonymen kepilsiz tutynýshylyq nesıeni qazirgi ýaqytta elimizdegi 21 ekinshi deńgeıli banktiń 12-si atalǵan jaıttyń negizinde qamtamasyz etýdi qarastyryp otyr. Segmenttegi GERR eń tómengi mólsherlemeni Bereke Bank 8,38%-dan bastap, nesıe merzimi 60 aıdy, segmenttegi 12 EDB-nyń 8-i, onyń ishinde Bereke Banki men SentrKredıt Banki birden usynsa, 72 aıǵa deıin nesıeni Eýrazııalyq bank, 84 aıǵa deıin Bank RBK jáne Bank VTB bar. Nesıeniń eń joǵary somasy 8 mıllıon teńgege deıin Bereke Bank, Jusan Bank jáne Altyn Bank, 10 mıllıon teńgege deıin Bank RBK pen Home Credit Bank usynady. Jyl basynan beri elimizdegi tutyný nesıeleriniń jalpy kólemi 7,7 trln teńgege jetken, bul bir jyl burynǵy kórsetkishten 25,2%-ǵa artyq.
Aıtarlyqtaı ósimge qaramastan, segmenttegi ósý qarqyny 2021 jyly tutynýshylyq nesıe portfeli 40%-ǵa, al 2020 jyly 32,3%-ǵa ósken. Ekonomıst mamandar: «Ádette, klıent ózi suraǵan qaryzǵa kelisim bergenin estigende, qýanǵanynan qujattarǵa mán bermesten qol qoıa beredi. Munyń ózi adamdardyń psıhıkasyna áser etý úshin ádeıi solaı uıymdastyrylǵan. Sondyqtan qandaı kólemde qaryz alsańyz da, sharttyń jobasymen aldyn ala tanysý kerek. Eger ózińiz túsinbeseńiz, arnaýly mamandarmen keńesip alǵan durys. Sebebi qazir kóptegen banktiń sharttarynda jasyryn komıssııalar bar. Máselen, jyldyq paıyzdyq mólsherlemesi 14 paıyz dep kórsetiledi, biraq shyndyǵynda 30-35 paıyzǵa deıin baryp qalatyn kezder bolady», deıdi.
Statıstıkalyq málimetterge súıensek, byltyr elimizde jeke tulǵalarǵa beriletin tutynýshylyq kredıtterdiń mólsheri 3,3 trıllıon teńgege jetip, bir jylda tutynýshylyq maqsatta alynǵan nesıeler sany 20,3 paıyzǵa ósken. Atalǵan nesıeniń kóbi kepilsiz alynǵan.
«Tutynýshylyq kredıtterge degen suranys kúnnen-kúnge artyp barady. Tutynýshylyq kredıtke páter, kólik pen túrli tehnıka buıymdarynan ózge, tipti saıahattaý úshin joldamalardy qaryzǵa alyp jatady. Sońǵy ýaqytta kóbi kepilsiz tutynýshylyq kredıtti qoldanýdy jón kóredi. Jalpy, elimizdegi nesıe portfeliniń jartysynan kóbi osy tutynýshylyq kredıtter», degen bolatyn Birinshi kredıttik bıýronyń atqarýshy dırektory Ásem Nurǵalıeva.
Sońǵy zertteýlerge qaraǵanda, elimizdiń árbir azamatyna 1,77 nesıeden tıetindigi, olardyń kem degende eki kredıti bar ekendigi anyqtalǵan. Qosymsha júrgizilgen zertteýlerde boryshkerlerdiń 80 paıyzynyń qaryzy 300 myń teńgeden aspaıtyn bolyp shyqqan.
