Egemen eldiń ulanymyn
Tóbemizde Kók týymyzdyń jelbirep, elimizdiń erkindikke aıaq basqanyna 30 jyldan asty. Búgingi býyn tolyqtaı bile bermese de, úlkenderdiń esindegi táýeldi zaman artta qaldy. Al azattyq jolynda qanshama arystarymyz qaza tapty. Keń-baıtaq Otanymyzdyń basynan keshpegeni joq. Alaıda el bolashaǵy úshin ómirin qıǵan babalarymyzdyń arqasynda búginde biz – táýelsiz eldiń urpaǵymyz.
Elimizdiń bolashaǵy jas býynnyń, ıaǵnı bizdiń qolymyzda. Osy jetistikterimizdi odan ári jalǵastyryp, memleketimizdi damyǵan elder qataryna qosý úshin bar kúshimizdi salýymyz qajet. Qazirgi tańda Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev jastarǵa bar jaǵdaıdy jasap, olarǵa úlken qoldaý kórsetip keledi. Jastarǵa jol ashar túrli basqosýlar, olımpıadalar men basqa da tanymdyq is-sharalar uıymdastyrylyp júr. Osynyń arqasynda el jastary jan-jaqty damyp, elimizdiń kórkeıýine úles qosady.
Degenmen ózektiligin joımaı kele jatqan máseleler de bar ekenin joqqa shyǵarýǵa bolmaıdy. Solardyń biri – memlekettik til máselesi. О́kinishke qaraı, kóp otandasymyz óz ana tiline shorqaq. Ana tilimizdi óz tuǵyryna qondyrý úshin qatal zań kerek dep sanaımyn. Memlekettik tildi bilý zańmen mindettelse, sol zań aıasynda tilimiz birte-birte óz mártebesine saı ilgerileı berer edi. Sebebi ortaq tildiń arqasynda halyqtyń birligi nyǵaıyp, rýhy kóteriledi. Táýelsiz elimizdiń kórkeıýine bar kúsh-jigerin jumsaıdy. Sondyqtan ulttyq rýhymyzdy kóterýdi eń aldymen tilimizdiń damýynan bastaǵanymyz jón. Tildiń damýyna ár qazaqstandyq óz úlesin qosýy kerek. Til arqyly ult bolashaǵy kemeldene túsedi.
Men de táýelsiz elimizdiń bolashaǵy jarqyn bolýy jolynda ter tóge eńbektenetin bolamyn. Babalarymyzdyń asqan jankeshtiliginiń arqasynda qol jetkizgen táýelsizdigimizdi saqtap, egemen elimniń tek alǵa basýyna, álemdik deńgeıde damýyna aıanbaı qyzmet etemin.
Shuǵyla JARYLQASYN,
Raıymbek batyr atyndaǵy №50 «Qazǵarysh» mektep-lıseıiniń 11-synyp oqýshysy
ASTANA
Qoǵamdaǵy muǵalimniń róli
«Pedagog mártebesi týraly» zań qabyldanǵan soń, qoǵamdaǵy ustaz bedeli artyp, abyroıly mamandyqtyń qadir-qasıeti ashyla túskendeı. Bilim berýdegi pedagogterdi daıarlaıtyn oqý oryndarynyń sany qysqardy. Bul, bir sózben aıtqanda, pedagogterdi daıarlaý sapasyna mańyz berilip, «boı jarystyratyn emes, oı jarystyratyn zamannyń kelgenin» dáleldeıdi. Osy tusta Alash tulǵasy, pedagog-psıholog Júsipbek Aımaýytulynyń: «Oqytý jigerli bolsyn, jigersiz jasyq jumystan bala oqytqanda bereke shyqpaıdy. Ásirese bala oqytý jumysy qyzý, shıraq, jigerli bolǵany durys. Jigerli bolý – muǵalimniń súıegine bitken sıpaty», dep aıtqany oıǵa oralady.
Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev halyqqa Joldaýynda sapaly ári qoljetimdi bilimge umtylý kerek ekenin eske sala kelip: «...Muǵalimder shákirtiniń boıyna jańa bilim sińire alatyndaı naǵyz aǵartýshy bolýǵa tıis», dep atap kórsetti. Bul tujyrym pedagogter úshin urpaq saýatyn arttyrýda basty qaǵıdat bolatyny sózsiz. Jalpy, pedagogtiń róli oqýshy mektepten jyraqqa ketse de jalǵasa beredi. «Urpaq bolashaǵy – ustazdan» dep tegin aıtylmaǵan.
Búginde pedagog mártebesin kóterý aıasynda ustazdarǵa bilimin jetildirýge múmkindik kóp. Ǵylymmen aınalysatyn magıstr ustazdardyń, jas mamandardyń mekteppen tyǵyz baılanysta oqýshymen jumys isteýiniń ózi bolashaqta bilimin ómirine paıdalana alatyn saýatty urpaq qalyptasýyna negiz bolary anyq. Osy oraıda elimizdiń bolashaǵy – búgingi jas urpaqty bilim nárimen sýsyndatyp, adamgershilik pen ar-ojdandy bıik qoıatyn ustazdardyń maqsaty aıqyn, talaby bıik ekenin aıta ketkenniń artyqtyǵy joq. Daryndy tanyp, talaptyǵa talpynys berip, alǵa umtyldyratyn tulǵa qalyptastyrý ustazdardyń ustazynyń ǵana qolynan kelse kerek. Endeshe, sanaly urpaq tárbıeleýdegi sabaqty is-áreketimizdi rýhanı qundylyqtarmen ushtastyra bileıik.
Bolat PESTIFAL,
qazaq tili men ádebıeti pániniń muǵalimi
Aqmola oblysy,
Qoıandy aýyly
Dana qyzdyń «Dara jolyn» saǵyndyq
Táýelsiz ári jaýapkershiligi joǵary buqaralyq aqparat quraldary bolmasa, qoǵamdy odan ári demokratııalandyrý múmkin emes. Prezıdent ótken jyly: «Qazaq jýrnalıstıkasynyń deńgeıi joǵary ekeni kúmánsiz. Biz aqparat erkindigin barynsha qamtamasyz etip jatyrmyz. Biraq erkindik oıyńa ne kelse, sony aıtý emes. Árbir jýrnalıst eń aldymen memleketshil azamat bolý kerek», degen bolatyn. Bul sóz qolyna qalam ustaǵan qaýymdy erekshe jigerlendirip, jańa jaǵdaıǵa beıimdele túsýine ıgi yqpal etti. Taıaýda qoǵamǵa jalpy talqylaýǵa usynylǵan «Mass-medıa týraly» zań jobasy da «tórtinshi bılik ıeleri» atanǵan buqaralyq aqparat quraldary qyzmetkerlerine zor mindet pen jaýapkershilik júktep otyr.
Osyndaı bıik talaptyń údesinen shyǵyp júrgen telejýrnalısterdiń biri – Dana Nurjigit. Kezinde Parlament Senatynyń depýtaty bolyp saılanyp, talaı eldik máselelerdi sheshýge atsalysqan ol memleketshil qyzmetshi retinde de ózin kórsete bildi. Biz kezinde onyń apta saıyn teledıdardan beriletin «Dara jol» tanymdyq baǵdarlamasyn asyǵa kútetin edik. Endi sony saǵynyp júrmiz. Parlamentten súıikti mamandyǵyna qaıtyp oralǵan Dananyń aldaǵy kezde de kórermenderdiń kózaıymyna aınalar habarlardy kógildir ekranǵa kóptep shyǵararyna bek senimdimiz.
Sondaı-aq qazirgi tańda qalyń kópshiliktiń qalaýyn ıelenip, Parlamentte júrgen Nurtóre Júsip, Aıgúl Qapbarova sekildi mass-medıa ókilderi de halyqtyń muń-muqtajy men talap-tilegin bılik oryndaryna jetkizip, shyndyqty obektıvti túrde jarııalap otyrýǵa atsalysyp júr. Osylaısha, olar memlekettik bılik pen azamattyq qoǵam arasyndaǵy altyn kópir retindegi mindetin abyroımen atqaryp júr.
Káribaı ÁMZEULY,
Sozaq aýdanynyń qurmetti azamaty
Túrkistan oblysy
