Júıede sheshýdi qajet etetin tehnıkalyq máseleler baryn mınıstr de moıyndap otyr. Degenmen ol gosagro.kz júıesi jumys istep turǵanyn jetkizdi. Aıtýynsha, kedergilerdiń kóbi ótinish berýshiniń derekterin rastaýǵa qatysty jańa tásilden týyndap otyr eken.
– Birinshiden, endi fermerler burynǵydaı egis alqabynyń kólemin kózben mólsherlep, shekarasyn qolmen syza almaıdy. Al derekterdiń durystyǵyn, egistik kartalaryn ǵaryshtyq monıtorıng rastaıtyn bolady. Sharýalar jerlerin dereý retke keltirýi kerek. Jerdi ıgermegenderge osy bastan kirisýge keńes beremin. Mańyzdysy burynǵy «Qoldau» júıesimen jasalǵan jumystarǵa júrgizilgen taldaý sáıkessizdikterdi anyqtap otyr. Mysaly, birqatar fermerlik sharýashylyqtardyń paıdalanyp otyrǵan jeri qolmen syzyp, kóz mólsherimen usynylǵan kólemnen áldeqaıda az bolyp shyqqan. Bul jerde normatıv pen sýbsıdııa somasy artyq kórsetilgenin baıqaý qıyn emes. Máselen, fermerdiń shyn máninde 500 gektar jeri bolǵanmen, eski júıe arqyly qolmen 1 myń gektar dep kórsetip, ıaǵnı sýbsıdııany ózine tıesili mólsherden artyq alýy múmkin, – dedi E.Qarashókeev.
Mınıstrdiń aıtýynsha, «Qoldau» júıesinde kezdesetin taǵy bir óreskel zań buzýshylyq – fermer qolmen engizgen egistik kartalaryndaǵy jerler is júzinde tipti ıgerilmegen. Iаǵnı sýbsıdııany paıdalanyp alynǵan tuqym, tyńaıtqysh, pestısıdtar kórsetilgen egis alqabyna qoldanylmaǵan. «Munyń bári agroónerkásip keshenindegi barlyq kórsetkishten kórinis tabady, árıne. Bólingen qarjy kóp, biraq qumǵa sińgen sý sııaqty izi joq. Sondyqtan birden aıtaıyn, úderisti retke keltirý qajet jáne mınıstrlik qaı jerde, kimge, qandaı memlekettik qoldaý kórsetilip jatqanyn anyq bilip otyrýy kerek», dedi vedomstvo basshysy.
– Ekinshiden, Qarjy mınıstrligimen birlesip, elektrondy shot-faktýralardy buǵattaý úshin engizgen júıe biraz bylyqtyń betin ashty. Endi elektrondy shot-faktýramen ótinish berý úshin ony satýshy arqyly buǵattaý kerek. Osylaısha, sýbsıdııa alǵannan keıin keri qaıtaryp alý qaýpi tolyǵymen alynyp tastalady. Eger buryn sharýa bir ǵana shot-faktýramen memlekettik qoldaýǵa birneshe ret ótinish bere alǵan bolsa, endi «Gosagro» júıesinde ondaı qýlyq júrmeıdi. «Qoldau» júıesinen osyndaı da faktiler anyqtaldy.
Úshinshiden, tyńaıtqysh alýǵa sýbsıdııa berý máselesi talqylanyp jatyr. Barlyq oblystyń fermerleri ótinish bere almaı otyrǵany aıtylýda. Biraq munda bári erejelerge sáıkes jáne ol bárimizge belgili. Tyńaıtqyshtardy sýbsıdııalaýdyń, pestısıdterge, bıoagentterge (entomofagtarǵa) sýbsıdııa berý tizbesi men normalary jergilikti atqarýshy organdardyń qaýlysymen bekitiledi. О́kinishke qaraı, búgingi tańda bul normalardy tek 7 oblys qana bekitti. Atap aıtqanda, Túrkistan, Jambyl, Aqmola, Qyzylorda, Pavlodar, Aqtóbe jáne Jetisý oblystary boıynsha ǵana ótinim túsip jatyr, dep naqtylady mınıstr.
E.Qarashókeevtiń aıtýynsha, normatıvterdi bekitpegen oblystardyń aýyl sharýashylyǵy basqarmalarynyń keıbir mamandary tyńaıtqyshqa ótinim berý múmkindigin joqtyǵy týraly sharýalar men jýrnalısterdiń suraǵyna jaýap bergende máseleni portalǵa silteı salady eken. «Shyn máninde Gosagro.kz portaly shtattyq rejimde jumys istep tur. Basqarmalar normatıvti áli bekitpegenin moıyndaǵannyń ornyna barlyq aıypty júıege jáne mınıstrlikke jaba salýdy jón kóredi. Durysy jergilikti atqarýshy organdar qajet normatıvterdi bekitý úderisin jyldamdatqany jón», deıdi ol.
– Tórtinshiden, jańa júıede tolyqqandy durys jumys isteýge sharýalardyń da, aýyl sharýashylyǵy basqarmalary qyzmetkerleriniń de biliktiligi jetpeı turǵan sııaqty. Birneshe kún buryn ǵana mınıstrlikte Túrkistan oblysynyń fermerlerimen kezekti kezdesý ótti. Fermerler «júıe jumys istemeıdi» dep boı bermedi. Anyq-qanyǵyn bilý úshin teksergen kezde «júıe jumys istemeıdi» dep baıbalam salǵandardyń tipti portalǵa tirkelmegeni anyqtaldy. Dál osy kezdesýde dálel retinde Túrkistan oblysy boıynsha túsken jáne maquldanǵan ótinimder kórsetildi. Mundaı keıster jetkilikti. Sondyqtan biz fermerlerdi júıede jumys isteýge úıretý mindetin negizgi jáne mańyzdy mindet dep esepteımiz. Bul maqsatta negizgi salalar boıynsha 6 telegramm-chat quryldy. Kóparnaly koll-ortalyq jumys istep tur: +77172677117, +77076421032. Iýtýb arnasynda Gosagro.kz portalymen jumys isteýdi úıretetin beınerolık te bar. Júıemen jumys isteýdi úıretetin telegramm-bottar ázir bolyp qaldy. Taıaý kúnderi oqytý júıesin ázirleýshi mamandardy eń birinshi ońtústik óńirlerge jiberemiz. Budan ári bul baǵytty kúsheıtetin bolamyz, – deıdi Aýyl sharýashylyǵy mınıstri.
Erbol Qarashókeev bul salada birjola tártip ornatý qajet dep sanaıdy.
– Eger fermerdiń jerge qatysty máseleleri tolyq rettelgen bolsa, qujattary sáıkes kelip tursa, biriktirilgen málimetter bazasy rastasa ótinish berý jaǵynan eshqandaı qıyndyq bolmaıdy. Qazirgi kúni jańa júıe 12 myńnan astam ótinimdi sátti óńdep, olardy oblystardyń aýyl sharýashylyǵy basqarmasyna qaraý úshin ótinimderdiń ashyq tizilimine engizdi. Iá, júıe burynǵydaı barmaq basty, kóz qysty nemese árkim ózi qalaǵandaı jumys istemeıdi. Bul qazir fermerler men aýyl sharýashylyǵy basqarmalary mamandary úshin qıyndyqtar týǵyzyp otyr. Aıtpaǵym, sýbsıdııalaý júıesiniń ashyqtyǵyn arttyrýdyń barlyq jańa tásilderi – meniń qateligim emes, aýyl sharýashylyǵy mınıstrliginiń transparenttilikti arttyrý jáne adamı faktordy joıý jónindegi qaǵıdattyq ustanymy. Tólemder sýbsıdııalaýdyń barlyq baǵyt boıynsha júrgizilip jatyr. Biz Gosagro.kz júıesiniń barlyq máselesin sheshý úshin konstrýktıvti dıalog júrgizýge árqashan daıynbyz ári ashyqpyz, – dedi ol.
Derekterge súıensek, barlyq baǵyt boıynsha berilgen 12 095 ótinimniń ishinen aýyl sharýashylyǵy basqarmalarynyń qaraý qorytyndysy boıynsha «tólem jasaý úshin» mártebesine jalpy somasy 6 mlrd 151 mln teńgeniń ótinimi joldandy. Al 2022 jyly paıyzdyq mólsherleme boıynsha 8 mlrd 743 mln teńge tólengen. 12 mlrd 137 mln teńge tólem alýǵa joldandy. Investsýbsıdııa boıynsha 18 mlrd 486 mln teńge tólendi.
