Jyl saıyn elimizde bes myńnan asa lıft ımporttalsa, qoldanystaǵy otandyq óndiriske degen tutynýshylyq suranys tek jıyrma paıyzyn ǵana quraıdy eken. Bul oraıda 2016 jyly «Qazaqstannyń ulttyq lıftter qaýymdastyǵy» zańdy tulǵalar birlestigi ózin-ózi retteıtin uıym retinde qurylyp, bir jyldan keıin «Atameken» ulttyq kásipkerler palatasy akkredıtteýden ótkendigi týraly kýálik bergen. Qaýymdastyq sol kezderi Investısııalar jáne damý mınıstrligi Indýstrııalyq damý jáne ónerkásiptik qaýipsizdik komıtetiniń tiziliminde tirkelip, elimizdiń elevator salasyndaǵy alǵashqy ózin-ózi retteıtin uıym bolyp qalyptasqan. Ol sonymen qatar «Qazaqstan mashına jasaý odaǵy» zańdy tulǵalar birlestiginiń tolyqqandy múshesi.
«Negizgi qyzmetimiz elimizdegi lıft salasyn damytýǵa, jetildirýge jáne birizdendirýge tıisti jumystardy júrgizip, qaýymdastyqqa múshelik etetin otandyq tabysty lıft shyǵaratyn zaýyttar, montajdaý jáne qyzmet kórsetý kompanııalaryndaǵy tehnıkalyq mamandardyń kásibı áleýetin arttyrýda olardyń isteri júıeli júrýine jan-jaqty qoldaý kórsetemiz. Sapaly qyzmet kórsetýde qaýymdastyq músheleri úshin sapany baqylaý júıesi ázirlendi. Ár toqsan saıyn lıftilerdiń qaýipsizdigi jóninde monıtorıngtik baqylaý júzege asyrylady. Lıft salasyna básekelestikti arttyrýda Ońtústik Koreıanyń LGS Elevator Korea Co., Ltd lıft kompanııasymen elimizdiń lıft salasyn damytýdaǵy yntymaqtastyq aıasynda memorandýmǵa qol qoıylǵan. Mamandar atalǵan memleketpen tájirıbe almasyp turady. Budan bólek, KazNIS-pen ekijaqty kelisim boıynsha mamandarymyz jobalyq-smetalyq baǵdarlamalarǵa lıftiler men eskalatorlardy engizýge, onyń ishinde ımporttyq jabdyqtyń baǵasyn ındeksteý máselesi jóninde táýelsiz keńesshi retinde qatysady. «Qazaqstannyń energetıkalyq aýdıtorlar qaýymdastyǵy» zańdy tulǵalar birlestiginiń elevator ónerkásibin jáne energııa únemdeıtin elevatorlardy damytýda elimizdiń lıft ónerkásibi men ekologııalyq taza tehnologııalardy jetildirýde Ulttyq kásibı ekologııalyq aýdıtorlar palatasymen yntymaqtastyq ári birlesken qyzmetteri negizinde kelisimder bar», deıdi Qazaqstan ulttyq lıft qaýymdastyǵynyń prezıdenti Erjan Igibaev.
Lıft jabdyqtaryna suranys jyl saıyn 10 paıyzǵa artyp otyr. О́ndirýshilerge mańyzdy preferensııalar alýǵa múmkindik beretin «Qarapaıym zattar ekonomıkasy» baǵdarlamasyna sáıkes lıft jabdyǵy engizilgen. Búgingi tańda elimizde lıft jabdyqtaryn óndiretin 3 iri kásiporyn jumys isteıdi. Olardyń ishinde «AUXE» Aqmola elevator qurylysy zaýyty, «LGS Kazakhstan elevator croup» jáne «Almatylıft» jaýapkershiligi shekteýli seriktestikteri bar. Degenmen básekege qabiletti baǵalar men sheteldik óndirýshilerdiń transferttik tehnologııalarymen kepildendirilgen jabdyq sapasyna qaramastan, zaýyttardyń óndiristik qýattylyǵy tolyq júktelmegen.
Salaǵa memlekettik qoldaý kórsetilse, otandyq óndiristiń jylyna 4 myń elevatordy óndirýge múmkindikteri bar. Búgingi kúnge deıin lıft ónerkásibiniń negizgi problemalarynyń biri naryq sýbektileri úshin normatıvtik-tehnıkalyq bazanyń (ulttyq standarttar) bolmaýy áserinen naryqta eshbir jaýapkershiligi joq, ózderine yńǵaılap qurǵan erejelerge sáıkes, qyzmet kórsetetin josyqsyz servıstik jáne montajdaý lıft kompanııalary birinen keıin biri paıda bolýynda edi. Artynsha mınıstrlikke qarasty Tehnıkalyq retteý jáne metrologııa komıteti qol qoıǵan jańa ulttyq standart jaryqqa shyǵyp, lıft uıymdaryna qyzmet kórsetý, olardy ornatý, sonymen qatar lıft jabdyqtaryn jetkizýshilerdiń biliktiligine qoıylatyn talaptar belgilendi. Búgingi kúni Almatyda 12 myńǵa jýyq lıft jumys isteıdi. Alty jarym myńǵa jýyǵy turǵyn úıge tıesili. О́tken jyly normatıvtik paıdalaný merzimi ótken 300 lıft bolǵan eken. Qazir túgelge jýyǵy jańartyldy dep aıtýǵa bolady.
Elimizde adam ómiri men densaýlyǵyn qorǵaýda lıftterge jáne lıft qaýipsizdigi quraldaryna qoıylatyn talaptardy belgileıtin Keden odaǵynyń 011/2011 tehnıkalyq reglamentine sáıkes, kótergish mehanızmderdi paıdalaný kezinde ónerkásiptik qaýipsizdikti qamtamasyz etýde mańyzdy qujattardyń biri – ST 3305-2018 «Múgedekterge arnalǵan lıftiler, eskalatorlar, travolatorlar jáne kótergishter. Jabdyqtaýǵa, ornatýǵa jáne paıdalanýǵa qoıylatyn talaptar» bar. Sonymen qatar sońǵy ýaqytta jańa turǵyn úı keshenderinde adamdar men shaǵyn júkterdi tasymaldaý úshin jolaýshy-júk eki lıft ornatylyp, medısınalyq mekemelerde tósekke tańylǵan naýqastardy tasymaldaý úshin belgili bir talaptar boıynsha arnaıy medısınalyq lıftiler qoldanylady.
Qalaı aıtsaq ta, elimizden shyǵatyn lıftilerdiń sapa jaǵynan sheteldik básekelesterden kem túspese de otandyq qurylys salýshylar olardy óz nysandaryna ornatýǵa qulshynys tanytpaı keledi. Sondyqtan memleket lıft salasyn damytyp, olarǵa degen suranysty arttyrý qajet. Klıentterge daıyn ónimdi shetelden satyp alý tıimdi, al bólshekteri qymbat, sol úshin jergilikti kompanııalar lıftterdi elimizde óndirýge negiz joq dep otyr. Bul otandyq óndirýshilerdiń ekonomıkalyq qolaısyz jaǵdaıynda ekendigin eskerýimiz kerek. О́kinishke qaraı, jergilikti naryqta tolyq óndiristik sıkl úshin qajetti keıbir kerekti quramdas bólikter tapshy. Atap aıtqanda, elevatordy qurastyrýǵa arnalǵan negizgi qondyrǵylar basqa elderden kelse, paıdalanylǵan bólshekter men toraptardyń 40 paıyzǵa jýyǵy negizinen Qytaı men Koreı elderinen ákelinedi.
Sonymen otandyq óndiristiń dáleli retinde taıaýda Almatyda alǵash ret «Lift Expo Kazakhstan-2023» halyqaralyq kórmesi ashyldy. Is-sharaǵa Qytaı, Túrkııa jáne Reseı syndy elderdiń ókilderi kelip, ónimderin tanystyrdy. Kópshilik nazaryna jedelsatylar, eskalator, kóterý mehanızmderi qoıylǵan. Úsh kúnge sozylǵan kórmede mamandar lıftidegi oryn alatyn oqys oqıǵalar máselesin talqylap, ózara tájirıbe almasty.
«Kórmede alys-jaqyn shetelden ákelingen 50-den astam jedelsaty brendi usynylǵan. Qazaqstannyń óndirýshi kompanııalary da qatysty. Kórme alǵash ret ótip jatsa da, qurylys kompanııalarynyń nazaryna iligip otyr. Ol da óz kezeginde el ekonomıkasynyń damýyna qarqyndylyq berýi kerek», dep jetkizdi óz oıyn qaýymdastyq basshysy ári kórmeniń bas demeýshisi Erjan Minimhanuly.
