Atalǵan agenttiktiń sarapshylary «Negizgi kezeńder» tásiliniń birinshi kezeńinde ólshemsharttardy paıdalana otyryp, ıadrolyq ınfraqurylymdy damytý jaı-kúıine sholý jasap ótti. Atom elektr stansasyn qarastyrýdaǵy daıyndyǵy men qurylysyna usynymdar jan-jaqty qamtylyp, birinshi kezeńde eldiń ıadrolyq energetıkalyq baǵdarlamaǵa qatysty negizdelgen mindettemelerdi qabyldaý daıyndyǵy baǵalanǵany bar. Úderiske qol jetkizgen INIR mıssııasynyń komandasy ıadrolyq energetıkalyq baǵdarlamany úılestirýde atom elektr stansasyn qarjylandyrýdy, apattyq jaǵdaıǵa qarsy josparlaý jáne radıoaktıvti qaldyqtarmen jumys isteý boıynsha usynymdardy elimiz tolyǵymen oryndaǵanyn atap ótti.
AEHA delegasııasynyń sarapshysy jáne basshysy Mehmet Djeıhan basqosýdyń sońǵy kúninde Energetıka vıse-mınıstri Jandos Nurmaǵanbetovke follow-up-mıssııasynyń nátıjeleri jóninde baıandamanyń aldyn ala jobasyn tabys etti. Jıyn barysynda vıse-mınıstr atom energetıkasyn beıbit maqsatta paıdalanýdy qamtamasyz etýde AEHA rólin joǵary baǵalap, INIR mıssııasynyń Qazaqstanǵa jáne atom energetıkasyn damytatyn ózge de elder úshin mańyzdylyǵyn atady.
«Qazaqstan INIR mıssııasynyń 2016 jyly jasaǵan usynystar men usynymdardy oryndaýda aıtarlyqtaı progreske qol jetkizdi. Osy kúsh-jigerdiń barlyǵy Qazaqstan Respýblıkasynyń Úkimetine ıadrolyq energetıkalyq baǵdarlamany iske asyrý týraly sheshim qabyldaýda odan ári qoldaý kórsetedi», degen bolatyn Atom energetıkasy jónindegi halyqaralyq agenttigi Iаdrolyq ınfraqurylymdy damytý seksııasynyń ıadrolyq ınjeneri Mehmet Djeıhan.
«Qazaqstan atom energııasyn beıbit maqsatta paıdalanýdy damytýdaǵy AEHA rólin joǵary baǵalaıdy jáne bizdiń ıadrolyq energetıkalyq baǵdarlamamyzdyń qaýipsizdiktiń eń joǵary standarttary men ozyq halyqaralyq tájirıbelerge sáıkes kelýin qamtamasyz etý úshin barlyq qajetti sharany qabyldaıdy. INIR mıssııasyn qabyldaı otyryp, elimiz óziniń ıadrolyq ınfraqurylymynyń daıyndyǵyna nysanaly kásibı baǵalaýǵa múddeli ekenin kórsetti. INIR mıssııasy bizdegi atom energetıkasyn damytýǵa qajetti ınfraqurylymnyń qoljetimdiligin jaqsartýdy jáne qamtamasyz etýdi talap etetin salalar men baǵyttardy aıqyndaý úshin qundy qural bolyp tabylady», dedi Energetıka vıse-mınıstri Jandos Nurmaǵanbetov.
«Atom beıbitshilik pen damý úshin» uranymen áreket etetin BUU júıesiniń halyqaralyq uıymy retinde keńinen tanymal Atom energetıkasy jónindegi halyqaralyq agenttiktiń ıadrolyq saladaǵy yntymaqtastyqtyń halyqaralyq ortalyǵy retinde áreket etip, óziniń 176 múshe memleketimen jáne búkil álem boıynsha seriktesterimen birlesip, ıadrolyq tehnologııalardy qaýipsiz, senimdi jáne beıbit paıdalanýǵa járdemdesý boıynsha jumys júrgizýde. Kóptegen el atom energetıkasyn ózderiniń ulttyq energetıkalyq balansyna turaqty elektr kózi retinde qosýdy qarastyrady. Qaýipsiz, senimdi jáne turaqty ıadrolyq energetıkalyq baǵdarlama úshin tıisti ınfraqurylym muqııat josparlanyp, daıyndalýy kerek jáne uzaqmerzimdi mindettemelerdi talap etedi. Iаdrolyq energetıkalyq baǵdarlamany iske qosýdy josparlaýda daıyndyqty jáne ýaqytty, qarjy ınstıtýttary men adam resýrstaryn ınvestısııalaýdy qajet etetin úlken shara. Buǵan 10-15 jyldyq daıyndyq jumystary jáne shamamen 100 jyldyq mindetteme kiredi. Atom energetıkasyn tabysty engizý nemese keńeıtý úshin ınfraqurylymdy damytý ulttyq ınstıtýttardy qurý, normatıvtik-quqyqtyq bazany qurý, kadrlyq jáne qarjylyq strategııalardy ázirleý, radıoaktıvti qaldyqtarmen jumys isteý máselelerin sheshý jáne múddeli taraptardy tartý sııaqty is-sharalardy talap etedi.
AEHA-nyń «Iаdrolyq energetıkanyń ulttyq ınfraqurylymyn damytý kezeńderi» basylymynda jańa ıadrolyq-energetıkalyq baǵdarlamany ázirleý kezinde sheshilýi kerek ınfraqurylymǵa baılanysty 19 másele qarastyrylyp, onda memlekettik ustanym, ıadrolyq qaýipsizdik, basqarý, qarjylandyrý, quqyqtyq baza, kepildikter, retteýshi baza, radıasııalyq qorǵanys, elektr jelisi, adam resýrstaryn damytý, múddeli taraptardy tartý, alań jáne qosalqy nysandar, qorshaǵan ortany qorǵaý, tótenshe jaǵdaılardy josparlaý, ıadrolyq otyn sıkli, radıoaktıvti qaldyqtarmen jumys isteý, ónerkásiptiń qatysýy jáne satyp alý engizilgen.
«Atom energııasy jónindegi halyqaralyq agenttiktiń (MAGATE) Iаdrolyq ınfraqurylymdy keshendi sholý toby (INIR) Qazaqstanda naýryz aıynyń 28-i men 31-i aralyǵynda ótken tórt kúndik mıssııasyn aıaqtady. 2016 jyly júrgizilgen INIR mıssııasynyń usynymdary men usynystaryn oryndaýdaǵy eldiń ilgerileýine baǵa berdi. Mıssııa jumysy barysynda otandyq sarapshylar tarapynan 12 usynym men usynys ázirlendi, al 10-y boıynsha jumys jalǵasýda. MAGATE sarapshylary elimizdiń budan aldyńǵy mıssııanyń usynystaryn oryndaýda ilgerileýshilikke qol jetkizgenin atap ótip, mıssııanyń jumysy týraly esep jobasy Energetıka vıse-mınıstri J.Nurmaǵanbetovke joldandy.
Sońǵy nusqa mıssııa aıaqtalǵannan keıin 2 aptadan soń usynylady. Mıssııa esebiniń negizinde Ulttyq is-qımyl jospary, Keshendi jumys jospary, sonymen qatar elimizdiń ıadrolyq ınfraqurylymynyń sıpattamasy jańartylatyn bolady», degen pikirin bildirdi Halyqaralyq dárejede ótken mıssııa barysynda «Qazaqstandyq atom elektr stansııalary» JShS bas dırektory Tımýr Jantıkın.
