Kollajdy jasaǵan Qonysbaı ShEJIMBAI, «EQ»
Álemde birneshe munaı sorty bar. Bizde KEBCO, Reseıde – Urals degendeı. Eger bırjada árqaısysy jeke dara ataýmen saýdalanatyn bolsa, onda saýda-sattyq úderisi tym kúrdelenip keter edi de, naryq qatysýshylary úshin úlken qıyndyq týdyrar edi. Sondyqtan bári de Brent-ke qarap baǵalanady.
Brent – Soltústik teńizde óndiriletin munaıdyń etalondy markasy. 2007 jyldan beri Ulybrıtanııa men Norvegııanyń jaǵalaýlary arasyndaǵy Brent, Forties, Oseberg jáne Ekofisk ken oryndarynda óndiriletin birneshe munaı sortynyń qospasy retinde tanyldy. 1980 jyldan beri Brent baǵasy munaıdyń ózge de sorttarynyń baǵasyn qalyptastyratyn baǵdar esebinde qoldanylyp keledi.
О́ziniń jetkizý senimdiligine, birneshe táýelsiz jetkizýshisiniń bar bolýyna jáne tutynýshylar men óńdeýshiler tarapynan týyndaǵan joǵary deńgeıli suranysqa baılanysty bul marka etalondy mártebege ıe boldy. Buǵan deıin týyndaǵan jetkizý qıyndyqtaryna jáne óndiris kóleminiń asa úlken emestigine qaramastan Brent qospasy aıtarlyqtaı ótimdilikke ıe. Aıta ketý kerek, Brent sorty – 1970 jyldardan beri Soltústik teńizde óndiriletin 4 túrli joǵary sapaly munaı sorttarynyń qosyndysy. Basqa sorttardyń baǵasy dıfferensıaldy qoldaný arqyly anyqtalady (sapa aıyrmashylyǵyna baılanysty) – jeńildikpen satyla ma, álde ústeme baǵa qosylyp saýdalana ma.
«Alaıda Soltústik teńizdegi munaı óndirisiniń qysqarýyna baılanysty Brent sorty qorynyń jyl sanap azaıýy baıqalyp keledi. Qordyń azaıýy óz kezeginde onyń ótimdiligine de teris áser etedi. Tıisinshe, bul ahýal qospanyń óziniń de, munaıdyń basqa sorttarynyń da baǵasyn anyqtaýda burmalanýlarǵa ákep soqtyrady. Sondyqtan treıderler Brent-ti marker sorty retinde qarastyrýdy jalǵastyrý qajettiligine kúmán keltire bastady», dep jazady «ProEconomics» telegram kanaly.
Sarapshynyń aıtýynsha, buǵan deıin osyndaı alańdaýshylyqty British Petroleum tanytqan edi. Brıtanııalyq kompanııa Dated Brent (Brent-tiń spottyq baǵasy) kotırovkasyn esepteýde «manıpýlıasııa» jasap otyr dep Platts-ty aıyptaǵan bolatyn. (Shtab-páteri Londonda ornalasqan Platts agenttigi ózderine treıderler usynatyn derekterge súıene otyryp energııa tasymaldaýshylar baǵasyn jarııalap otyrady).
«Munaı óndirýshi elder kóbine Dated Brent markaly barrelderin shamaly ústeme baǵamen nemese jeńildikpen satady, sondyqtan ony qalyptastyrýdyń naqty mehanıkasy olar úshin mańyzdy. Sonymen birge, bul etalon derıvatıvterdiń (týyndy qarjy quraldary) kúrdeli jelisiniń ortalyǵynda ornalasqan, nátıjesinde bırjalarda satylatyn Brent munaı fıýchersterin qalyptastyrady. Buryn Platts-tyń Brent baǵasyn ózgertý áreketi munaı naryǵyna qatysýshylardyń synyna ushyraǵan bolatyn. Biraq bul joly eshqandaı ózgeris joq sııaqty. Bloomberg málimetinshe, Dated Brent markasyn esepteý kezinde endi amerıkalyq WTI markasynyń baǵasy eskeriledi. WTI (West Texas Intermediate) – Batys Tehasta óndiriletin munaı sorty», delinedi habarlamada.
Onyń óndirisi jahandyq óndiristiń 1 paıyzynan aspaıdy. Joǵary sapasyna qaramastan Brent-ke áldeqaıda jeńildikpen satylady. Qazirgi ýaqytta saýdalanatyn munaı fıýchersteriniń 2/3-i osy sortqa baǵdarlanady. Alaıda qıyndyq – Brent-ke qaraǵanda WTI-diń tyǵyzdyǵy joǵary jáne quramynda kúkirttiń bolýynda. Ázirge mynadaı mehanızm usynylyp otyrǵan kórinedi: treıderler WTI Midland-ty AQSh-tyń Meksıka shyǵanaǵy jaǵalaýynan satylymǵa shyǵara alady. Ol Rotterdamǵa jetkizilip, sosyn WTI baǵasy fraht baǵasyna oraı túzetiledi (Soltústik teńizden jetkizilgendeı) jáne Dated Brent-ti esepteý kezinde eskeriledi.
«Dated Brent-ti esepteýdegi ózgeris maýsymda bolady. Negizi aqpannan beri jańa mehanızm munaıǵa forvardtyq baǵalaý boıynsha qoldanyla bastady», dep málimdeıdi kanal.
