Senbi kúni Germanııadaǵy sońǵy úsh AES-tiń jumysy toqtatyldy. Osylaısha, eldegi atom energııasyna núkte qoıyldy. Muny ýranǵa qarsy áreket etken belsendilerdiń eńbegi desek, artyq aıtqandyq emes. Olar ondaǵan jyl boıy atomnan azat el qurýǵa baryn salǵan-dy. Degenmen keı sarapshylar AES-ten bas tartýdy asyǵys qadamǵa balap, aqymaqtyqqa teńep otyr. Olardyń paıymdaýynsha, mundaı qadam Eýropanyń qazba otyndardy taza energetıka kózderine aýystyrý josparyna qaıshy keledi. Hrıstıan-demokratııalyq odaǵy (CDU) ókili Iens Spahnnyń aıtýynsha, bul Germanııadaǵy klımatty qorǵaýshylar úshin qaraly kún. Sondaı-aq býndestagty basqarýshy koalısııanyń da bul máselege kelgendegi pikiri ekige aıyryldy. Mysaly, Erkin demokrattar partııasy (FDP) atom elektr stansalarynan tolyqtaı bas tartpaı, ýaqytsha toqtata turý kerek edi degen pikirdi ustanady.
«Álemdegi eń zamanaýı jáne qaýipsiz atom elektr stansasyn jabýdyń ekonomıkalyq jáne ekologııalyq saldary aýyr, úlken qatelik», deıdi FDP tóraǵasynyń orynbasary Volfgang Kýbıskı.
Jasyldar partııasy mundaı pikirge kelispeıdi. Klımatty qorǵaý mınıstri Robert Habek ótken jyly AES-ter eldegi elektr qýatynyń 4-6 paıyzyn ǵana óndirgen alǵa tartyp, olardyń jumysyn toqtatý energetıkalyq qaýipsizdikke áser etpeıtinine toqtaldy.
Negizi Germanııa atom elektr stansalarynan 2022 jyly bas tartýǵa tıis edi. Esterińizde bolsa, 2011 jylǵy Fýkýshımadaǵy apattan keıin sol kezdegi kansler Angela Merkel ýrannan energııa alýdan birjola bas tartýǵa sheshim qabyldaǵan-dy. Sóıtip aqyrǵy merzim 2022 jyl dep belgilendi. Biraq Ýkraınada soǵys bastalyp, Reseıden keletin gazǵa shekteý qoıylǵandyqtan, Jasyldar partııasy ony bir jylǵa shegerýge májbúr boldy.
Alaıda Germanııa halqynyń kózqarasy keıingi jyldary ózgerdi. Tipti atom energetıkasyna qarsylardyń ózi ony kezeń-kezeńimen toqtatý merzimi asyǵystyq dep esepteıdi. Máselen, YouGov júrgizgen saýalnamaǵa súıensek, nemisterdiń tórtten bir bóligi ǵana qalǵan stansalardyń osy aptada toqtatylǵanyn qoldaǵan. Turǵyndardyń úshten biri onyń merzimin ýaqytsha uzartý kerek dep eseptese, qalǵany asyqpaýǵa tıis degen pikir ustanǵan.
Bul az deseńiz, Jasyldar partııasyn qoldaıtyndar da bul qadamǵa kúmánmen qaraıdy. Saýalnamaǵa sáıkes, partııany qoldaýshylardyń jartysynan astamy, ıaǵnı 56 paıyzy reaktorlardyń dereý toqtatylǵanyn qoldaǵan.Biraq partııa basshylyǵy Germanııadaǵy ıadrolyq energetıkany toqtatýǵa bel sheship kirisip otyr. Tipti kómir elektr stansalary aýany lastaıtyny da olarǵa kedergi keltirmegen syńaıly. Elde jańartylatyn qýat kózderin engizý jappaı qolǵa alynǵanymen, Germanııa áli kúnge deıin elektr energııasynyń úshten birin kómirden óndiredi.
«Jasyldar partııasynyń ókili, Klımatty qorǵaý mınıstri qorshaǵan ortaǵa zııany az atom elektr stansalaryna qaraǵanda, kómir paıdalanatyn elektr stansalaryna ruqsat berýdi jón kóredi», deıdi CDU ókili Spahn. Ol úkimetti «kómir koalısııasyna» aınaldy dep aıyptaıdy.
Al buǵan Jasyldar partııasynyń aıtatyn óz ýáji bar. Olar CDU partııasy el basqaryp turǵanda jańartylatyn energetıka kózderin keńeıtýdiń ornyna Germanııany kómirge táýeldi etti dep sanaıdy. Biraq Germanııa reaktorlardy jabýǵa kiriskende, kórshiles memleketterde keri qadam jasalyp jatyr. Máselen, Fınlıandııanyń jańa «Olkiluoto 3» zaýyty synaqtan ótip, kelesi aptada jelige qosylýǵa daıyn. Fransııa alty jańa AES salýdy josparlaǵan. Alda-jalda bári sátti ótse, taǵy 8 reaktor ornatýy múmkin.
