Infografıkany jasaǵan Amangeldi Qııas, «EQ»
Qarjygerler bank depozıtine salynǵan qarjynyń keleshekte qansha ústemaqy tabatyndyǵynda emes, tabystan qansha aqsha qalatynyna baılanysty ekendigin aıtyp, qarajattyn aı saıyn 10%-yn bolsa da depozıtke salyp otyrýǵa keńes beredi. Ol úshin salǵan aqsha az ýaqytta tabys túsirsin deseńiz, paıyzdyń ósimi joǵary depozıt tańdaý kerek, árıne. Desek te, bankterdiń depozıttegi jyldyq ósimi birdeı bolǵanymen, aqsha saqtaý sharttary ár bólek. Depozıtten alynbaıtyn somasy da ártúrli.
Máselen, Altyn bankte 1000 teńgeden bastap, 150 myń teńgege deıingi aralyqta ekendigin aıtsaq, aqshany saqtaý men alý merzimi de ózgesheleý. Elimizdegi eń senimdi qarjy ınstıtýttary retinde iri bankterdiń usynystaryn qamtı otyryp, úzdik on banktiń ishinde tolyqtyrý múmkindigi bar, biraq 2 jyl merzimge ishinara alý quqyǵynsyz depozıtterdi Bereke Bank, Bank RBK, ForteBank, Eýrazııalyq Bank, Frıdom Fınans Qazaqstan Banki jáne Halyk Bank qarastyryp otyr. Segmenttegi eń joǵary 11,6% mólsherlemeni Bereke Bank, odan keıin 10,6%-ben ForteBank, 7,6%-dyq kórsetkishte Eýrazııalyq bank pen Frıdom Fınans Qazaqstan banki usynady. Jyldyq tıimdi syıaqy mólsherlemesi Bereke Bank-te – 12,2%-dy, Bank RBK-da – 11,5%-dy jáne Forte Bank-te – 11,1%-dy quraıdy. Segmenttegi eń tómengi depozıt somasy – 15 myń teńge. Ony 5 bank beredi. ForteBank depozıtiniń eń az somasy 100 myń teńgeni quraıdy.
Sarapshylar birneshe jyl buryn depozıt mólsherlemesi 9%-10% bolǵanyn, sondyqtan 2 jylǵa 11,6% nemese odan da kóp mólsherlemeni bekitý kóńilge qonymdy kórsetkish ekendigin alǵa tartady. Al alty aılyq kezeńdegi kórsetkish budan joǵary bolmaq. Jınaq salymdarynyń mańyzdy artyqshylyqtarynyń biri osynda, ıaǵnı mólsherlemelerdi uzaqmerzimdi bekitý múmkindiginde.
Degenmen bolashaq salymshylarǵa yńǵaıly bolý úshin basqa kezeńderge arnalǵan mólsherlemeler týraly, máselen, Bereke Bank-tiń bul depozıt túri boıynsha JTSM bir jylǵa – 14,5% , alty aıǵa – 17%. Bank RBK-da bir jylǵa – 14,5%, alty aıǵa – 15,5%. ForteBank-te bir jylǵa – 14,4% , alty aıǵa –17%. Halyqaralyq zertteýlerge qaraǵanda, kóptegen elde depozıtter boıynsha kepildik berilgen soma jan basyna shaqqanda jalpy ishki ónimniń eki eselengen mólsherinen aspaıdy. Sonymen qatar elimizdiń bankteri zańdy tulǵalarǵa ártúrli merzimge jáne ártúrli maqsatqa depozıtter qarastyrǵan. Bızneske qajetti aqshany bankke birneshe nemese bir kúnge ornalastyrǵan kezde belgili bir paıda alýǵa múmkindik beretin «qysqa» depozıtteri taǵy bar.
Mundaı qysqamerzimdi depozıtter kompanııalarǵa aqshany óte qysqamerzimge aınalymnan shyǵarý arqyly, olar suranysqa ıe bolmaǵan kezde qosymsha tabys alýǵa múmkindik beredi. Elimizde bıznes depozıtteri on iri bankte bar. Onyń ishinde zańdy tulǵalarǵa 1 kún jáne odan da kóp merzimge depozıtterdi 6 bank usynyp otyr. Depozıtter úshin bankter kórsetken jyldyq tıimdi syıaqy mólsherlemesi bir jyl merzimge qarastyrylǵan, biraq qarajatty ornalastyrýdyń naqty merzimine baılanysty mólsherlemeler ártúrli jáne bir kúnge nemese birneshe kúnge ornalastyrǵan kezde klıent úshin jeke eseptelýi múmkin ekendigin eskergen jón. Segmenttegi eń joǵary jyldyq tıimdi syıaqy mólsherlemesi ForteBank-te – 15,2%.
Aıtylyp otyrǵan Forte Capital ónimi, bızneske qarajatty 1 kúnnen 1 jylǵa deıin jalpy alǵanda 365 kún ornalastyrýǵa múmkindik beredi. Odan keıin jyldyq tıimdi syıaqy mólsherlemesi 14,5%-ben ornalastyrý merzimi 1 kúnnen 3 jylǵa deıin Halyk Bank, 13%-ben, ornalastyrý merzimi 1 kúnnen 12 aıǵa deıin SentrKredıt banki bar. Overnaıt, ıaǵnı 1 tún nemese odan da kóp merzimge qarajatty ornalastyrý múmkindigi ForteBank pen Jusan Bank-te bar. Bul jaǵdaıda tarıfter jeke esepteledi.
Aıta keteıik, bıyl 1 naýryzda zańdy tulǵalardyń EDB-degi depozıtteri bir aıda 4,7%-ǵa azaıyp, 13,7 trln teńgeni quraǵan. Aqpan aıyndaǵy kórsetkishterdiń tómendeýin birden elimizdegi 21 EDB-niń 18-i jáne sektordaǵy jetekshi on banktiń barlyǵy derlik sezindi. Ulttyq bank mundaı qysqarýdy aıyrbas baǵamynyń ózgerýinen bólek sektorǵa dástúrli toqsan saıynǵy salyq aptasy – jer qoınaýyn paıdalanýshylardyń salyq tóleý merzimi áser etkenimen túsindirdi.
«Qazirgi ýaqytta zańdy tulǵalardyń depozıtteriniń azaıýy jáne tıisinshe Ulttyq banktegi memlekettik shottardaǵy qarajattyń ulǵaıýy baıqalady», dep túsindirdi aqsha-kredıt saıasatyn retteýshi mamandary.
Qańtarda zańdy tulǵalar depozıtteriniń kólemi 2,1%-ǵa tómendep, 14,4 trln teńgeni quraǵan. Degenmen alǵashqy on banktiń ishindegi 4 qarjy ınstıtýtynda kórsetkish ósken.
- ForteBank – 7,1%-ben 1,4 trln teńgege deıin;
- SentrKredıt bank – 2,2% ben 1,3 trln teńge;
- Bank RBK – 0,4%-ben 890,8 mlrd teńge;
- Altyn Bank – 0,3%-ben 441 mlrd teńge.
