Keńes tóraǵasy Almaty qalasynda kásipkerlikti damytý, sonyń ishinde memlekettik retteýshi ınstıtýttar men bıznesti qarjylaı jáne qarjylaı emes qoldaý operatorlarynyń qyzmeti esebinen keshendi jaǵdaı jasalǵandyǵyn jáne «Kásipkerlikti damytý ulttyq jobasy» negizinde bıznesti qoldaý jónindegi baǵdarlamasy aıasynda ótken jyly qala ákimdigimen birlesken túrde bıznesti jetildirýde 131,5 mlrd teńgege 3 448 jobaǵa qarjylaı qoldaý kórsetilgendigin atap ótti.
Alaıda zańnamada kózdelgen kásipkerlikti memlekettik qoldaý áli tolyq kólemde paıdalanylmaı, barlyq kásipker úshin qoljetimdi bolmaı tur. Al praktıkalyq qyzmette quqyqtyq normalardy iske asyrýdyń júıeli problemalary saldarynan qoldaýdyń jekelegen túri múldem qoljetimsiz.
«Iri qalalarda kásipkerliktiń damýyna ámbebap bazarlardy jańartý da eleýli áser etedi. Sonymen qatar ámbebap bazarlardy jańartý jónindegi naýqandy memlekettik qarjylaı qoldaýdyń bolmaýy megapolıstiń de, búkil respýblıkanyń da saýda salasyndaǵy kóptegen kásipkerdiń qyzmetin toqtatý qaýpin týdyrady. Mundaı jaǵdaı saýda qyzmetin retteý jáne bıznesti qoldaý jónindegi jergilikti basqarý týraly zańdardyń qaǵıdalaryn iske asyrý mehanızminiń joqtyǵyna baılanysty oryn alyp otyr», dedi «Atameken» UKP janyndaǵy Kásipkerlerdiń quqyǵyn qorǵaý keńesiniń hatshysy Batyrjan Ashıtov.
Spıkerdiń aıtýynsha, kásipkerlerdi olardyń qalyptasý kezeńinde bıznes-ınkýbatorlar qoldaýdyń mańyzdy quraly sanalady. Bul ınstıtýt Amerıka qurlyǵynda jáne Eýropada jaqsy qoldanys tapqan.
«Alaıda elimizde bıznes-ınkýbasııalaýdy engizý keń kólemde emes, óıtkeni zańnamada olardy damytý sharalaryn qoldaný áli de shekteýli», dedi ol.
Prezıdent Qasym-Jomart Toqaevtyń bergen tapsyrmasyna sáıkes, ońtústik astanada byltyrǵy Qańtar oqıǵasy kezinde zardap shekken shaǵyn jáne orta bıznes sýbektilerine keltirilgen zalaldyń orny tolǵanymen, iri bıznes sýbektileri shyǵynyn óteý búgingi kúnniń ózekti máselesine aınalyp otyr. Baǵalaý derekteri boıynsha 162 iri bıznes sýbektine keltirilgen zalal 34 mlrd teńgeni quraıdy. Bul kólemnen Almaty qalasyna 31,5 mlrd teńge keledi eken.
«2022 jylǵy qańtarda bolǵan qylmystar saldarynan keltirilgen zalaldy zardap shekken barlyq bıznes sýbektilerge, onyń ishinde iri kásiporyndarǵa óteý jekemenshikke qol suǵylmaý jáne qorǵaýdyń konstıtýsııalyq kepildikterinen týyndaıdy», dep atap ótti Qaıyrbek Shoshanuly.
Kásipkerlerdiń quqyǵyn buzý memlekettik satyp alý salasynda da oryn alǵan. О́tken jyly memlekettik satyp alý týraly zańnamany buzǵany úshin 300-ge tarta ákimshilik is qozǵalyp, memlekettik qyzmetkerlerge 24 mln teńgeden astam aıyppul salynǵan.
Memlekettik satyp alý salasyndaǵy zańnamany buzýshylyqtar men bızneske qatysty zańsyz talaptardyń jıyntyǵy kásipkerlik qyzmetti aıtarlyqtaı shektep otyr. Megapolıste kásipkerlerdi qylmystyq prosestiń orbıtasyna negizsiz tartý jaǵdaılary oryn alǵandyǵy, bul jeke kásipkerlik sýbektileriniń quqyǵy men zańdy múddesin buzýǵa alǵysharttar jasaıdy. Byltyr ekonomıkalyq qyzmet salasyndaǵy qylmystyq quqyq buzýshylyq boıynsha 200-den asa qylmystyq is tirkelgen. Qylmystyq isterdiń arasynda ońaltý negizderi boıynsha 60 is toqtatylyp, qylmystyq isterdiń 29,7 paıyzy negizsiz qozǵalǵan.
«Eger tergeý organdarynda qylmystyq is qaraý satysyna deıin kásipkerdiń is-áreketinde qylmystyq árekettiń bar-joǵyn obektıvti baǵalaýǵa múmkindik beretin tergeý tekserisin júrgizý múmkindigi bolsa, kásipkerlerdi qylmystyq-quqyqtyq qatynastar salasyna negizsiz tartýdy aldyn alýǵa bolar edi. Qalada kásipkerlikti damytý boıynsha keshendi sharalar júrgizilgenimen, zańnamada kózdelgen bıznesti qoldaý sharalary belsendi paıdalanýda ınnovasııalyq qyzmetter maqsatty túrde ilgerileýde. Alaıda kásipkerlerdiń quqyǵyn buzýdyń jekelegen faktileri óńirdiń kásipkerlik bastamasyn neǵurlym tıimdi iske asyrýǵa múmkindik bermeıdi», dedi Keńes tóraǵasy.
