FOTO: www.ortalyq.kz
Shalǵaıdaǵy shaǵyn aýyldardyń jaǵdaıy belgili. Al oblys ortalyǵynan taıaq tastam jerde ornalasqan aýyldardyń údere kóshýine ne sebep? Eń birinshi áleýmettik-turmystyq jaǵdaı. Birinshiden, aýyz sý joq. Sýly-nýly Aqmola óńiriniń 177 aýyly taza sýǵa jarymaı otyr. Atam qazaq «Aýrý – astan», deıdi. Isher sýy taza bolmaǵannan keıin aýyl adamdary túrli aýrýǵa ushyraýda. Qara qarǵanyń mıy qaınaıtyn jazǵy ystyqta tórt túlik malyn sýaratyn sý tappaı sandalǵan jurtty kórgende, osynshama azapqa qalaı shydap otyr dep tańyrqaıtynyń da bar.
Endigi bir másele, turaqty tabystyń joqtyǵy. Qazir aýyl sharýashylyǵy qurylymdary kóktemde egip, kúzde oryp alýmen ǵana shekteledi. Onda da iri sharýashylyqtar túrli mamandy basqa jaqtan alyp keledi. Al eki qolǵa bir kúrek taba almaı otyrǵan aýyl adamdary eshkimge qajet emes. Aýyl turǵyndary turaqty jumyspen qamtylýy úshin osyndaı seriktestikterdi mal sharýashylyǵymen aınalysýǵa mindetteý kerek. Aýyl halqynyń biri malshy, biri saýynshy bolyp jumys istep kúnderin kóredi. Qazir kóptegen aýylda feldsherlik-akýsherlik pýnkt joq. Bas aýyryp, baltyr syzdaı qalsa, aýdan nemese oblysqa qaraı sabylasyń.
Aýyldy ustap turǵan mektep qana. Aınaldyrǵan on oqýshy oqıtyn bilim oshaǵynda muǵalimderden basqa ot jaǵýshy, eden jýýshy, kúzetshi bolyp birneshe adam jumys isteıdi. Mektep jabylǵan kúni balalarynyń bolashaǵyna alańdaǵan ata-ana da, jumyssyz qalǵan muǵalimder de kóship ketedi, kóship te jatyr.
О́zge óńir túgili tabıǵaty tamyljyǵan Zerendiniń kóptegen aýyly sońǵy qazyǵyn sypyryp, údere kóshýde. Aıtalyq, Jylandy taýynyń bókterindegi Jańatýǵan aýylynyń tabıǵatyn sıpattaýǵa til jetpeıdi. Máńgi jasyl qaraǵaılar, aıdyn shalqar kól bar. Taý eteginen sarqyrap sansyz bulaq aǵyp jatyr. Tek jol joq. Qysy-jazy qatynaýdan qınalǵan jetpis úıli aýyl údere kóship ketti, qazir jurty ǵana jatyr. Bir kezde osy aýylda turǵan adamdarǵa kýrorttyń keregi joq deýshi edik. Irgedegi Krýpskaıa aýyly da etek-jeńi keń pishilgen el edi. Qazir joq. Qustyń uıasyndaı janǵa jylylyq esip turatyn jetpis úıli Uıaly aýylynyń shashylǵan jurty ǵana jatyr. Býrabaı men Zerendi aýdandarynyń túıisetin tusynda Aqtas aýyly bar edi. Olar da túgel kóship ketti. Zamanynda san býyn urpaqqa qutty qonys bolǵan Qyzylqaınar aýylyna barsańyz, ornyn sıpap qalasyz. Qostomarda da bir kezde eki júzden astam otbasy turyp edi. Qarashiliktiń júz úıinen bir úı qalmady dese, senesiz be?
Urpaq bolashaǵy – balalardyń bilim alýyna baılanysty. Adam aýylda turaqtap qalýy úshin qaladaǵy, aýyldaǵy bilim mekemeleriniń arasynda aıyrmashylyq bolmaýy kerek. Qala balasynyń qosymsha pán úıirmelerine baryp, sport, mýzykamen aınalysýyna, kórkemsýret, qolóner mektepterinde oqýyna, IT bilimin jetildirýine barlyq múmkindik bar. Al aýyl balasy she? Ata-analar aldymen osy jaıdy oılaıdy. Sondyqtan da aýyldan kóship jatyr.
Marat OSPANOV,
zeınetker
Aqmola oblysy,
Zerendi aýdany
