Kollajdy jasaǵan Záýresh SMAǴUL, «EQ»
О́ńirlik jergilikti polısııa qyzmetiniń erekshe tapsyrmalar boıynsha aǵa ınspektory Bıbigúl Qamzınanyń aıtýynsha, tártip saqshylary pedagogtermen, ata-analarmen birlesip ótken jyldyń qyrkúıek aıynan beri mektepterde tárbıelik is-sharalardy qolǵa alǵan. Kámeletke tolmaǵandardyń isteri jáne olardyń quqyqtaryn qorǵaý jónindegi oblystyq komıssııa da bul baǵytta úzbeı jumys júrgizip jatyr. Sonyń nátıjesinde ótken naýryz aıynda jasóspirimdermen jasalǵan qylmys sany 38 paıyzǵa azaıǵan.
«Taldaýlar kórsetkendeı, jasóspirimderdiń kóbi qurby-qurdastarymen janjaldasyp qalǵan jaǵdaıda shıelenisterdi beıbit jolmen sheshýge qabiletsiz. Al ata-analary olardy baqylaýsyz qaldyrǵan. Osyndaı keleńsizdik saldarynan balalar túrli quqyqbuzýshylyqqa barady. Tek ótken naýryz aıynda balalardy tárbıeleý mindetin jetkilikti atqarmaǵany úshin 85 ata-ana ákimshilik jaýapkershilikke tartyldy. Taǵy 363 ata-ana túngi ýaqytta balalaryn qadaǵalaýsyz qaldyryp, oqýshylar kóńil kóterý oryndaryn jaǵalap ketken. Bul azamattarǵa da shara qoldanyldy. Jalpy, jasóspirimderge qatysty qylmystardyń 46 paıyzǵa tómendegeni, sonyń ishinde kámeletke tolmaǵandardy jynystyq qarym-qatynasqa ıtermeleý boıynsha oqıǵalar sany 53 paıyzǵa azaıǵany tirkelip otyr. Munyń barlyǵy bizdiń birlesken is-sharalarymyzdyń nátıjesi dep sanaımyz», deıdi ol.
Byltyr óńirdegi mektepterdiń orta synyptarynda anonımdi saýalnamalar júrgizilgen eken. Mamandar saýalnamalardy taldaı otyryp, jasóspirim shaqtaǵy balalardyń minez-qulqymen ata-analardyń kóbi aınalyspaıtynyn, negizgi aýyrtpalyqty pedagogterge júktep qoıatynyn anyqtady. Balalar jyly aıasynda balalar arasyndaǵy qylmystyń aldyn alý úshin túrli algorıtm qurylyp, balany jetkilikti qamtı almaıtyn otbasylar anyqtalyp, jergilikti ákimdikterdiń jaýapty bólimderi olarmen jumys isteı bastaǵan. Turǵylyqty mekenjaılary boıynsha reıdter júrgizgende turmysy tómen otbasylar arnaıy esepke engizilip, balany baǵyp-qaǵýǵa jaýapsyz 66 otbasydan sot sheshimimen ata-analyq quqyǵy alynǵan. Taǵy 47 otbasynyń ata-analyq quqyǵyn shekteý boıynsha uıǵarym jasalǵan. Iаǵnı ondaı otbasylar aldaǵy 6 aı ishinde túzelmese, quqyǵy birjola shekteletini eskertiledi.
Resmı statıstıkaǵa súıensek, qazirgi ýaqytta Pavlodar oblysynyń aýmaǵynda kámeletke tolmaǵan 203 467 bala bar. О́ńirde 54 bala jáne 266 otbasy arnaıy esepte tur. Balalar isimen aınalysatyn mamandar sońǵy jasalǵan qylmystyq oqıǵalardyń kóbi agressııaǵa negizdelgenin aıtady. Sebebi er jáne qyz balalar 11-12 jasqa tolǵanda boılarynda fızıologııalyq, psıhologııalyq ózgeristerden bólek, emosıonaldy minez-qulyq jyldam damı bastaıdy. Úıdegi úlkender muny ýaqytynda ańǵarsa ǵanıbet. Bolmaǵan jaǵdaıda balalar emosııalyq sezimderge yryq berip, oń-solyn tanymaǵan kúıde otqa baryp túsetinin kóz kórip júr.
Al psıholog ǵalym, mektepishilik ákeler keńesiniń basshysy Berik Mataev búgingi jas urpaqtyń zorlyq-zombylyq áreketterge áýestenip bara jatqanyn qoǵamdaǵy áke róliniń tómendep ketýimen baılanystyrady.
«О́kinishke qaraı, otbasynda ákeniń róli joǵary bolmasa, balalardyń tárbıeli bolyp ósetinine kúmán mol. Balalyq shaǵymyzda tentektik jasap, bir nárseni búldirip qoısaq, anamyz: «Ákeń bilse ońdyrtpaıdy» deıtin. Osy bir aýyz sóz boıymyz ben oıymyzdy jınap alýǵa jetkilikti edi. «Áke qabaǵy» degen uǵym qazaqta ejelden bar emes pe? Al ekinshi turǵydan ákeniń otbasyndaǵy abyroıynyń bıikte turýy anaǵa baılanysty. Ol erine syılastyqpen qarym-qatynas jasasa, balalary da sony úlgi tutady», deıdi ǵalym.
О́ńirlik bilim berý basqarmasy tárbıe jumysy men qosymsha bilim berý bóliminiń basshysy Bekbatyr Aıtmahan máseleniń kóbi balalardyń túngi ýaqytta baqylaýsyz júrýinen shyǵady deıdi. Qazirdiń ózinde oblystaǵy orta bilim berý mekemelerinde 329 oqýshy mektepishilik baqylaýda tur. Al 31 bala polısııa organdarynyń esebine ilikken. «Aımaqtaǵy 356 mekteptiń barlyǵy beınekameramen qamtylǵan. Buryn ár mektepte polısııanyń bir ınspektory otyratyn. Qazir belgili bir aýmaqta ornalasqan birneshe mektepke bir ınspektor jaýap beredi. Burynǵy júıe qaıtarylsa, artyqtyq etpes. Ata-analardyń qalaýy da osy», deıdi bólim jetekshisi.
Pavlodar oblysy
