Memleket basshysynyń «QR aýyldyq aýmaqtaryn damytýdyń 2023-2027 jyldarǵa arnalǵan tujyrymdamasy týraly» Jarlyǵy aıasynda iske asyrylatyn basty jobalardyń biri – «Aýyl amanaty» aýyl azamattary úshin jańa múmkindikterge jol ashary sózsiz. Jobanyń negizgi maqsaty – aýyl sharýashylyǵy taýaryn óndirýshilerdi jan-jaqty qoldaý, aýyl turǵyndaryn agrarlyq bızneske barynsha tartý, azyq-túlik qaýipsizdigine jáne azamattardyń ómir súrý sapasyn jaqsartýǵa baılanysty máselelerdi sheshý.
Bıyl aýyldyq eldi mekenderde jáne shaǵyn qalalarda bıznes jobalardy iske asyrý úshin 17 myńnan asa shaǵyn nesıe berý josparymen bıýdjetten 100 mlrd teńge bólingen. Sóıtip, «Aýyl amanaty» jobasy boıynsha aýyl turǵyndaryna jumys istep turǵan bıznesterin damytýǵa, jańa kásip túrlerin ashýǵa nemese kooperatıvterge birigý arqyly jeńildetilgen nesıe alýǵa múmkindik týdy. Beriletin shaǵyn nesıe merzimi – 5 jylǵa deıin, al mal sharýashylyǵy salasyndaǵy jobalar úshin – 7 jylǵa deıin. Atalǵan joba aıasynda nesıe alýdyń tıimdiligi – onyń jyldyq syıaqy mólsherlemesiniń 2,5%-dan aspaıtyndyǵy. Mundaı sharttarmen nesıe alý aýyl turǵyndarynda buryn-sońdy bolmaǵan múmkindik, óıtkeni birde-bir kommersııalyq bank osyndaı syıaqy mólsherlemesimen nesıe bermeıdi.
Shaǵyn nesıeniń eń joǵary somasy – aýyldyq eldi mekenderde (olardyń ákimshilik baǵynystylyǵyna qaramastan) jáne shaǵyn qalalarda 2,5 myń aılyq eseptik kórsetkishke deıin (2023 jyly – 8,6 mln teńge), kooperasııany damytýda 8,0 myń aılyq eseptik kórsetkishke deıin (2023 jyly 27,6 mln teńge) belgilengen.
Atalǵan nesıeni alý úshin turǵynnyń kez kelgen qarjy ınstıtýtynda bereshegi bolmaýy kerek. Salyq organdarynda, basqa da bıýdjettik mekemelerde qaryzy bolsa usynǵan joba keri qaıtarylady. Sonymen qatar kepilge qoıatyndaı zańdastyrylǵan úı-jaıynyń bolýy, jeke kásipker retinde tirkelýi mindetti. Nesıe berilgen soń 1 jylǵa deıin kanıkýl qarastyrylǵan, ıaǵnı nesıe alýshy azamat bir jylǵa deıin bankke eshqandaı tólem jasamaı, bıznesin aıaqqa turǵyzý úshin jaqsy múmkindikterge ıe bolady. Joba sheńberinde aýyl sharýashylyǵy kooperatıvterine birigý arqyly jeńildetilgen nesıe alý da aýyl azamattaryna tıimdi bolar edi, bul rette jabdyqtar men tehnıkany satyp alýǵa sýbsıdııalar berý kózdelgen. Osy maqsattarǵa shamamen 1 trln teńge bólinbek. Alaıda kooperatıvterge birigýge kópshiliktiń júregi daýlamaıdy. О́ıtkeni kóptegen aýyl adamynyń oıynda kooperatıvke ótkizgen jerinen, múlkinen aıyrylyp qalam ba degen qorqynysh ta joq emes.
Baǵdarlama aıasynda barlyq qyzmet salasy boıynsha aýyldyq jerde bıznesti keńeıtý nemese jańa kásip túrin ashý aýyldar men shaǵyn qalalardy damytatyny sózsiz. Bul bolashaqta jumyssyzdyqtyń tómendeýine, aýylda kásipkerliktiń damýyna, ataýly áleýmettik kómek alýshylar sanynyń azaıýyna ákeledi. О́ńirlik deńgeıde azyq-túlikpen qamtamasyz etý máselelerin de sheshedi dep kútilip otyr. Baǵdarlama sheńberinde mıkrokredıtteý oblys ákimdikteriniń memlekettik satyp alýdy júrgizý arqyly aıqyndaıtyn senim bildirilgen ókili arqyly júzege asyrylady. Osyǵan sáıkes, mıkrokredıtter berý tártibi, mıkrokredıtti qamtamasyz etýdiń negizgi sharttary, tásilderi, úmitkerlerdiń sanattary, qaryzdardyń merzimi men somasy senim bildirilgen ókildiń sheshimimen belgilenedi jáne kredıttik shartta kórsetiledi.
