«ZHEIF-2023»: Múmkindikter alańy

«Zhambyl Economic and Invest­ment Forum – 2023» halyqaralyq ınvestısııalyq forýmy aıasynda áleýetti ınvestorlarǵa óńirdiń bar­lyq múmkindikteri jan-jaqty tanystyryldy. Jańartylǵan ener­gııa kózderi, týrızm, jer qoınaýyn tıim­di paıdalaný, aýyl sharýashy­ly­ǵy salasyndaǵy múmkindikter ınvestorlar nazaryna usynylǵan halyqaralyq is-shara barysynda sheteldik iri kompanııalarmen 700 mıllıonnan astam AQSh dollaryna kelisimsharttar jasalyp, otandyq kásipkerler men sheteldik ınves­torlar arasynda 20 strategııalyq kelisim men memorandýmdarǵa qol qoıyldy.

Áýlıeata topyraǵyna at basyn burǵan mártebeli meımandarǵa birinshi kezekte Shý aýdanyndaǵy «Taraz Hımııalyq Parki» arnaıy ekonomıkalyq aımaǵynyń múm­kindigi tanystyrylyp, halyqaralyq forým aıasynda bas qosqan mamandar ınvestısııalyq jobalardy damytý maqsatynda uıymdastyrylǵan keńeste pikirlerin ortaǵa saldy.

О́ńir basshysynyń birinshi orynbasary Nurjan Kalenderov áleýetti ınvestorlarmen ótken kezdesý barysynda ekonomıkalyq aımaqtaǵy iri jobalardyń múmkindigi týraly sóz qozǵady. Sonymen birge «Taraz Hımııalyq parki» AEA basqarma tóraǵasy Qaırat Muqambetqalıev aldaǵy ýaqytta júzege asyrylatyn birqatar jobalar jóninde oıyn ortaǵa salyp, olarǵa ekonomıka­lyq aımaq tarapynan kórsetiletin je­ńildikterge toqtaldy.

«QazIndastry» AQ bıznesti yntalandyrý dıreksııasynyń basshysy Arystanbek Saǵıev óz sózinde kásip ashýǵa nıetti ınvestorlarǵa memleket tarapynan kórsetiletin kómekter týraly jan-jaqty áńgi­meledi. Aldaǵy ýaqytta óńir ekono­mıkasynyń lokomotıvine aınalatyn «Taraz hımııalyq parki» arnaıy ekonomıkalyq aımaǵynda búginde jalpy quny 249,7 mıllıard teńge bolatyn 5 ınvestısııalyq jobany iske asyrý úshin 5 qatysýshy tirkelgen. Olardyń qatarynda geosıntetıkalyq membranalar, natrıı sıanıdi jáne ferrosılısıı óndirý jobalary bar. Atalǵan jobalar sátimen júzege asqanda munda 2 000 adamǵa arnalǵan jańa jumys orny ashylmaq.

Almaly resort-ke týrıster aǵylatyn kún jaqyn

«Zhambyl Economic and Invest­ment Forum – 2023» halyqaralyq ınvestısııalyq forýmy aıasynda Jambyl aýdanyndaǵy «Almaly resort» etnotýrıstik demalys aımaǵy ashyldy. «Fortıs Konstrakshn» JShS Grodekova aýyldyq okrýgi aýmaǵynan salǵan demalys ortaly­ǵyna búginge deıin 700 mıllıon teńge ınvestısııa tartylǵan. Mun­da 10 shaqyrym elektr jelisi júr­gizilip, jobada kózdelgen ǵımarat­­tar boı kótergen. Jalpy, aýmaǵy 9,6 gek­tar jerdi alyp jatqan demalys orta­lyǵyndaǵy qurylys jumys­ta­ryn ýaqtyly aıaqtaý úshin 80 azamat jumysqa jumyldyrylǵan bolatyn.

Etnotýrıstik demalys aımaǵy­nyń ashylý saltanatyna Mádenıet jáne sport mınıstrligi Týrızm ın­dýstrııasy komıtetiniń tóraǵasy Dastan Rysbekov bastaǵan mártebeli qonaqtar jáne ınvestorlar men bıznes ókilderi qatysty.

«Fortıs Konstrakshn» JShS basshysy Dosan Rymtaev mártebeli meımandarǵa eýropalyq úlgide salynǵan ortalyqtyń múmkindigin jan-jaqty tanystyrdy. Ortalyqta 70 adamǵa arnalǵan 7 kottedj, 8 qonaqúı, eýropalyq úlgidegi mon­shalar, 150 adamdy tamaqpen qam­tamasyz etýge arnalǵan meıramhana, tehnıkalyq jáne servıstik nysan­dar, basseınder, fýtbol, tennıs alań­dary, 120 adamǵa arnalǵan ashyq demalys orny, at sportyna arnal­ǵan alań, balyq ósirýge arnalǵan toǵan salynǵan.

Seriktestik basshysynyń aıtýyn­­sha, qurylys jumystary 10 aı­dyń bederinde júrgizilgen. Al or­ta­lyqty odan ári qaraı túr­lendirý, birqatar qajetti nysandardy aıaqtaý úshin 300 mıllıon kóleminde qarajat jumsalmaq. Demalys aımaǵyndaǵy atqarylǵan aýqymdy jumystarmen tolyqtaı tanysqan qonaqtar ortalyqtyń týrısterdi qabyldaýdaǵy áleýetin joǵary baǵalady.

400 azamat jumyspen qamtylady

Forýmnyń alǵashqy kúninde Qordaı aýdanyndaǵy «KORCEM» JShS-na qarasty sement zaýytynyń qurylysy bastaldy. О́ńir basshysy Nurjan Nurjigitov, sıngapýrlyq «ICG» kompanııasynyń ókili Veı Pıng, «KORCEM» JShS-niń atqarýshy dırektory Stanıslav Sherbakovtyń qatysýymen atalǵan zaýyt qurylysynyń irgetasyna kapsýla salý rásimi ótti.

«Memleket basshysynyń tapsyrmasyna sáıkes óńirimizde jańa jumys oryndaryn ashý, iri ınves­torlar tartý boıynsha aýqymdy jumystar atqarylýda. О́tken jyl­dyń qorytyndysyna saı óńirge jalpy somasy 400 mıllıard teńge­den astam ınvestısııa tartyldy. Al bıylǵy jyldyń birinshi toqsanynda oblystyń negizgi kapıtalyna 70 mıllıard teńgege jýyq ınvestısııa salyndy.

Búginde óńirde jalpy quny 1,5 trıllıon teńge bolatyn 10 iri ınves­tısııalyq jobanyń pýly ja­saq­talǵan. Munda 4 500-ge jýyq ja­ńa jumys orny qurylady dep jos­parlanyp otyr. Atalǵan tizim búgin «International Sement Group LTD» sıngapýrlyq áriptesterimizdiń ınvestısııalyq jobasymen jáne «KORCEM» seriktestiginiń sement óndirisi boıynsha zaýyt qury­lysymen tolyǵyp otyr», deıdi óńir basshysy Nurjan Nurjigitov.

Oblys ákiminiń aıtýynsha, jer­gilikti atqarýshy organdar tarapy­nan bul jobaǵa jan-jaqty qoldaý kórsetilmek. Al «KORCEM» JShS-niń atqarýshy dırektory S.Sher­bakovtyń aıtýynsha, zaýyt jańa tehnologııamen jabdyqtalmaq. Sondaı-aq bul Ortalyq Azııadaǵy zamanaýı kásiporyndardyń biri bolmaq. Jalpy quny 50 mıllıard teńge bolatyn jobanyń jyldyq qýaty 1,2 mıllıon tonnany quraıdy. Qurylys jumystaryna 900 adam tartylady. Joba iske qosylǵan soń jergilikti turǵyndar úshin 400-ge jýyq jańa jumys orny ashylady. Zaýyttyń sehtary 2024 jyldyń sońyna qaraı kezeń-kezeńimen iske qosylady. Al 2025 jyly tolyq qýatynda jumys isteıdi.

Sonymen qatar Aýyl sharýa­shy­lyǵy vıse-mınıstri Ábilhaıyr Tamabek, oblys ákiminiń orynbasary Qanatbek Mádibek bastaǵan top Qordaı aýdanyndaǵy «GreenwiII» JShS-niń jylyjaı keshenimen, Merki aýdanyndaǵy «Myhan Orda» JShS-niń jańbyrlatyp sýarý tehnologııasymen, «Jemis-jıdek» serik­testiginiń qulpynaı alqaby jáne «Ar-As» sharýa qojalyǵynyń «Taý qymyz» ónimin shyǵaratyn sehtyń jumysymen tanysty. Forým aıasynda «Myhan Orda» sharýa qojalyǵynyń egis alqabynda aýyl sharýashylyǵy baǵyty boıynsha semınar-keńes uıymdastyryldy.

Semınarǵa kórshi Qyrǵyz Res­pýb­lıkasy Talas oblysynyń gýber­natory, aýyl sharýashylyq mınıstr­liginiń, Qytaı, Ońtústik Koreıa, Túrkııa elderi iri kompanııalarynyń ókilderi, sharýalar, ǵylymı-zertteý ınstıtýtynyń mamandary qatysty. Sharýalar men ınvestorlar salalyq mınıstrlik pen jergilikti bılik ókilderine saýaldaryn joldap, ártúrli usynystaryn aıtty.

Onlaın tirkeýden ozyp tur

Sıfrlandyrý baǵyty boıynsha atqarylǵan jumystardy saralaý úshin Iran, Lıtva, Qytaı, Saýd Arabııasy jáne elimizdiń ár qıyrynan kelgen qonaqtar Sh.Murtaza atyndaǵy Halyqaralyq Taraz ınnovasııalyq ınstıtýtynyń bazasyndaǵy IT akademııasynyń jumysymen tanysty.

Forým aıasynda sıfrlandyrý baǵyty boıynsha qonaqtar «Qoǵamdyq kelisim» úıinde «Aqyldy qalalardyń» máseleleri men damýy jónindegi jıynǵa qatysty. Sondaı-aq Sıfrlyq damý, ınnovasııalar jáne aeroǵarysh ónerkásibi mınıstri Baǵdat Mýsın óńir turǵyndarymen jáne «ZHEIF-2023» forýmynyń qatysýshylarymen kezdesti.

Memleket basshysynyń tapsyrmasyna sáıkes halyqpen kezdesip otyrǵanyn aıtqan mınıstr elimizde sıfrlandyrý salasynda atqarylyp jatqan jumystarǵa toqtaldy.

Mınıstrdiń aıtýynsha, memle­kettik qyzmetterdi sıfrlandyrý isi jolǵa qoıylǵan. Búginde mem­lekettik qyzmetterdiń 92 paıyzy avtomattandyrylǵan, elektrondy formatqa aýysqan. Birikken Ulttar Uıymynyń reıtıngisinde Qazaqstan onlaın qyzmet kórsetý boıynsha álemde 8 orynda bolsa, telekommýnıkasııa salasynda 28 oryndy ıelengen.

О́tken jyly Jambyl oblysynda 1 mıllıon 800 myń qyzmet kórsetilgen bolsa, onyń 60 paıyzy onlaın túrde júzege asyrylǵan. Al kólikti onlaın tirkeý boıynsha jambyldyqtar kósh bastap tur.

Halyqaralyq forým aıasynda Baızaq aýdanyndaǵy «Alel Agro» AQ-nyń qurama jem shyǵarý zaýyty iske qosyldy. Derekterge sensek, zaýytynyń jalpy quny 4,4 mıllıard teńgeni quraıdy. Qus fabrıkasynda óndiriletin ónimdi kóbeıtý jáne baǵanyń qoljetimdi bolýyn qamtamasyz etý maqsatynda iske qosylǵan zaýyt jylyna 96,0 myń tonna jem óndirýge qaýqarly.

«Qus eti ónimin arttyrý jáne ba­ǵa­nyń qoljetimdiligin qamtamasyz etý úshin ashylǵan «Alel Agro» aksıonerlik qoǵamynyń qus fabrı­ka­syndaǵy jylyna 100 myń tonnaǵa jýyq jem óndiretin zaýyttyń bola­shaǵy zor.

Oblysta 2019-2021 jyldary 4 iri qus fermasynda 15,4 myń tonna qus eti óndirilip, 2022 jyly qosymsha «Alel Agro» aksıonerlik qoǵamynyń qus fabrıkasy quryldy. Aldaǵy jyldary bul baǵyttaǵy jumysty jal­ǵastyryp, kásiporyndar ashý kózdelgen. 2026 jylǵa qaraı qus etin óndirý kólemin 15,4 myń tonnadan 70 myń tonnaǵa deıin arttyrý josparlanýda. Osylaısha óz-ózimizdi qus etimen qamtý máselesi sheshiledi», deıdi óńir basshysy N.Nurjigitov. Onyń aıtýynsha, zaýyt tolyq qýatynda jumys istegende ishki naryqty tolyǵymen qamtıdy.

Aýyl sharýashylyǵy vıse-mı­nıstri Ábilhaıyr Tamabek ınves­tısııalyq forým aıasynda shıki­zat­tan tereń óńdeýge kóshýdiń ma­ńyz­­dylyǵyna toqtalyp, qurama jem ón­dirýge memleket tarapynan 25 paıyz sýbsıdııa qaralǵanyn jetkizdi.

Bul kúni Baızaq aýdanynda gofr­lengen karton jáne tastan jasa­latyn daıyn qaǵaz qaptama ón­dirý zaýyty iske qosyldy. «KazStoneBox» JShS-niń gofrlengen karton óndirý zaýyty sońǵy nusqadaǵy avtomattandyrylǵan qondyrǵylarmen jabdyqtalǵan.

«Osyndaı óndiris oshaqtaryn ashý boıynsha ınvestorlardy tarta otyryp, tıisti jumystardy jalǵastyra beremiz. Bul joba aýdan jáne óńir ekonomıkasynyń damýyna oń áserin tıgizedi. Al jergilikti atqarýshy organdar tarapynan óndiristiń úzdiksiz jumys isteýine jan-jaqty qoldaý kórsetiledi», dedi óńir basshysy zaýyttyń iske qosylý rásiminde sóılegen sózinde.

Quny 1,7 mıllıard teńge bolatyn joba jylyna 12 myń tonnaǵa jýyq ónim óndirýge qaýqarly. Munda 50-ge jýyq turaqty jumys orny ashylady dep josparlanyp otyr. Seriktestik basshysy B.Úmitqalıevtiń aıtýynsha, mıne­raldy shıkizattan jasalǵan qap­tama shyǵaratyn kásiporynnyń postkeńestik elderde balamasy joq, shıkizat retinde mıneraldy kalsıı karbonatyn paıdalanatyn biregeı óndiris orny bolyp otyr.

Forým aıasynda Áýlıeataǵa at basyn burǵan meımandar óńirdiń tarıhı oryndaryn tamashalady. Olar «Taraz – sheberler qalasy» kórmesin tamashalap, jambyldyq qolónershilerdiń qolynan týyndylaryn joǵary baǵalady. Unatqan zattaryn satyp alǵandar da boldy. Qazaqstannyń ár qıyrynan kelgen azamattar Aqyrtas tarıhı keshe­nine bardy. Keıinnen Aısha bıbi, Tekturmas, Qarahan kesenelerinde bolyp, óńir tarıhymen tanysty.

«Áýlıeata ónimderi 17 elge eksporttalady»

«Zhambyl Economic and Invest­ment Forum – 2023» halyqaralyq ekonomıkalyq jáne ınvestısııalyq forýmynyń ekinshi kúni plenarlyq otyrystarmen bastaldy. Forým barysynda sóz sóılegen óńir basshysy Nurjan Nurjigitov halyqaralyq is-sharanyń aımaq úshin mańyzdyly­ǵyn atap ótti.

«О́ńirde «jasyl tehnologııa­lardy» engize otyryp, aýylsharýa­shylyǵyn damytýǵa múmkindik mol. Bizdiń oblys balamaly energııa kózderi salasyndaǵy jobalardy iske asyrýda eń qolaıly óńirlerdiń qataryna kiredi. Biz óz ónimderimizdi álemniń 17 eline, atap aıtqanda Qy­taı men Parsy shyǵanaǵy memle­ketterine eksporttaımyz. Osyndaı tranzıttik áleýetke ıe bola otyryp, óńir búkil Ortalyq Azııanyń negizgi logıstıkalyq ortalyǵyna aınalmaq», dedi Nurjan Nurjigitov.

Aımaq basshysy óz sózinde jer­gi­likti bılik tarapynan qajetti ınves­tısııalyq jaǵdaılar júıeli jasalyp jatqanyn tiline tıek etti. Jambyl oblysy búginde Germanııa, Túrkııa, Sıngapýr, Qytaı, Úndistan, Fransııa, Ońtústik Koreıa, Japonııa sııaqty eldermen ekonomıkalyq baılanys ornatqan.

«О́ńirde 350-den astam iri jáne orta kásiporyndar bar bolsa, onyń negizgi baǵyttary – hımııa, azyq-túlik, metallýrgııa, qurylys materıaldary óndirisi. Oblysta 200-den astam túrli paıdaly qazbalar bar. Oblys fosforıt jáne plavıkoshpat shıkizatynyń biregeı bazasy bolyp tabylsa, túrli-tústi metaldar, barıt, kómir, qolóner jáne tehnıkalyq tastar, qurylys materıaldarynyń qory jetkilikti.

Biz agroónerkásiptik keshende, týrızm, ónerkásip jáne balamaly energııa óndirisi salalarynda jal­py somasy 3,8 mıllıard AQSh dollaryn quraıtyn áleýetti ınves­tısııalyq jobalardy ázirlep, qyzyǵýshylyq tanytyp jatqan ınvestorlarǵa usynýǵa daıynbyz», deıdi N.Nurjigitov. Sondaı-aq ol óńir ekonomıkasyn órkendetý úshin ınvestorlardyń qatysýyn keńeı­týge jáne oblysqa týrısterdi tartýǵa jergilikti atqarýshy bılik múddeli ekendigin basa aıtty.

Ulttyq ekonomıka mınıstri Álibek Qýantyrovtyń aıtýynsha, Jambyl oblysynyń 90 aýylynda bıyl 13,6 mıllıard teńgege 271 joba iske aspaq. Sondaı-aq ótken jyly jumys istegen shaǵyn jáne orta kásipkerlik sýbektileriniń sany 29 paıyzǵa ósip, 92,6 myńǵa jetken. Al jumyspen qamtylǵandardyń sany 16 paıyzǵa artqan.

Jambyl oblysynda qańtar-naý­ryz aılarynda qurylys salasynda 31 paıyz, ónerkásip salasynda 4,4 paıyz ósim qamtamasyz etilgendigi aıtyldy. Al ınvestısııanyń naqty ósý qarqyny 3,1 paıyzǵa aınalyp, 69 mıllıard teńge bolǵan.

Eki kúnge sozylǵan halyqaralyq forým aıasynda sheteldik kompanııa­larmen quny 700 mıllıon AQSh dollar turatyn memorandýmdarǵa qol qoıyldy. Olardyń qatarynda Indııa, Sıngapýr, Germanııa, Vengrııa sekildi birqatar memleketterdiń ınvestorlary bar.

Sheteldik kompanııalar Jambyl oblysy aýmaǵynda ferroqoryt­pa, sement zaýytynyń qurylysy, qurylys materıaldaryn óndirý, kún elektr stansalaryn salý, ta­maq ónerkásibi jáne logıstıka ındýs­trııalyq parki sekildi jobalardy júze asyrýdy josparlap otyr.

Halyqaralyq forým barysynda «Qazaqstannyń úzdik taýary» kórme-baıqaýynyń jeńimpazdaryn marapattaý is-sharasy uıymdastyrlyp, top jarǵandarǵa qurmet kórsetil­di. Jambyl oblysy kásipkerler Pala­tasynyń uıymdastyrýymen ótken baıqaýǵa Jambyl oblysynyń 150 taýar óndirýshi kompanııasy óz taýa­ryn usyndy, onyń ishinde 40 taýar óndirýshi «Bir aýyl bir ónim» jobasy aıasynda qatysty.

Investısııalyq forým aıasynda óńir basshysy Nurjan Nurjigitov birqatar otandyq jáne sheteldik kompanııalardyń ókilderimen dıdarlasyp, pikir almasty.

Fransııalyq «Total Open Servi­ces» kompanııasy Moıynqum aýdanynda qýaty 1 GVt jel elektr stan­sasyn salýdy josparlap otyr­ǵany málim. Joba quny – 500 mıllıard teńge. Joba júzege asqanda 300 turaqty, 1 000 ýaqytsha jumys orny qurylmaq. Ákimmen kezdesýde «Total Open Services» JShS Bas dırektory Terrı Plezan jer telimin bólý, ekologııalyq qaýip­sizdikke qatysty máselelerdi kóterdi. Oblys ákimi ınvestorlarǵa tıisti zań sheńberinde jan-jaqty qoldaýlar kórsetiletinine sendirdi.

Al úndistandyq «Monnet Group» kompanııasy aımaqta joǵary sapaly ferrosılısıı, ferromarganes shyǵaratyn zaýyt salý jobasyn júzege asyrýǵa kirisken. Son­daı-aq «Bazar Fur» Túrik kompa­nııasy óńirde turmystyq tehnıka óndiretin zaýyt salýǵa nıetti. «KazBioSorgo» JShS ókilderi qant qurǵaǵyn ósirý jáne óńdeý jo­basyn tanystyrsa, «Monterra Qasaqstan» JShS kompanııasynyń ókilderimen Qordaı aýdanynda taý-ken metallýrgııa kombınatyn salý máseleleri talqylandy. Budan bólek kezdesýde «Taraz Gelatin» JShS basshylyǵy jelatın óndirisiniń jobasyn usyndy. Sonymen qatar «Wanlin Group Limited» qytaı kompanııasynyń ókili keptirilgen pııaz óndiretin zaýyt salý týraly jospary bar ekenin jetkizdi.

Basqosýda árbir joba boıyn­sha jaýapty tulǵalarǵa naqty tapsyrmalar berildi. Tapsyrmalar­dyń iske asyrylý barysy oblys ákiminiń jeke baqylaýyna alynbaq. Jalpy, bul kúni Nurjan Nurjigitov 20-ǵa jýyq iskerlik kelissózder júrgizdi.

Keıinnen óńir basshysy kon­sýldyq korpýs ókilderimen kez­desti. Kezdesýge Iran Islam Respýb­lıkasynyń Almatydaǵy Bas konsýly Mohsen Faǵanı, QHR Bas konsýly Szıan Veı, Belgııa Koroldiginiń Qurmetti konsýly Van den Veıh qatysty.

Taraptar ekijaqty yntymaq­tastyq pen strategııalyq áriptes­tik­ti damytý máselelerin, elder ara­syndaǵy saýda-ekonomıka­lyq qa­ty­nastardyń áleýetin talqy­la­dy. Oblys ákimi óz kezeginde óńir­­diń ınves­tısııalyq múmkindikteri týraly oıymen bólisti. Al konsýl­­­dyq korpýs ókilderi Jambyl obly­sy­­­men áleýmettik-ekonomıkalyq baı­­lanystardy nyǵaıtýǵa múddeli eken­­dikterin jetkizdi.

Jambyl oblysy