Bári taǵylymy mol áńgime
1973 jyly Semeı pedagogıkalyq ınstıtýtynyń fılologııa fakýltetin bitirdim. Sońǵy kýrsta oqyp júrgende oılamaǵan jerden bolǵan bir kezdesý áli kúnge deıin esimde. Sonda qazaq mádenıetiniń tarıhynda esimi árdaıym este bolar ustazym Qaıym Muqamedhanovtyń aǵynan jarylyp emen-jarqyn aıtqan áńgimesin erekshe qyzyǵa tyńdaǵanyma tabany kúrekteı 50 jyl bolypty.
Birde Ertis ózeniniń sol jaq jaǵalaýynda ornalasqan Jambyl kóshesindegi stýdentterdiń qutty mekenine aınalǵan 20-úıde ádebı kesh ótti. Oǵan ustazymyz Q.Muhamedhanov jáne basqa da belgili aqyn-jazýshylar qatysty. Kesh endi qyza bastaǵanda bir topta oqıtyn dosym Sansyzbaı Smaıylov kelip, menimen bir bólmede turatyn, búginde belgili aqyn Tólegen Janǵalıev ekeýmizdi qoıarda-qoımaı syrtqa alyp shyqty.
– Myna kesh bitkennen keıin, dedi ol, – Qaıym aǵamyzdy senderdiń bólmelerińe shaqyraıyq. Jeke otyryp, áńgimesin estıik. Qazir bireýiń baryp dúkennen shaıǵa birdeńeler alyp kelińder, ekinshiń bólmeni jınastyryp, retke keltirińder.
Bizdiń «ol kisi kele qoıar ma eken» degen kúdigimizge Sansyzbaı «ákelý meniń moınymda, al qalǵanyn sender isteńder» dedi nyq senimmen. Tólegen ekeýmizdiń kópten kútken kezdesýdiń endi qyzyp kele jatqanynda odan ketkimiz de kelmedi. Sansyzbaı bolsa, kónbeske amal qaldyrmady. Onyń ústine mundaı qolaıly sátti jiberip almaý kerektigin de oılap qoıamyz. Aqyry ustazymyzdy bólmede qarsy alamyz dep sheshtik. Al Sansyzbaı sózinde turyp, aǵamyzdy bizdiń bólmege ertip keldi.
Biz Q.Muhamedhanovtyń qarapaıymdylyǵy men boıynda eshqandaı tákapparlyqtyń joqtyǵy týraly talaı ret estigen edik. Osy joly ózimiz de onyń kýási boldyq. Ustazymyz qarapaıym stýdent ústeliniń basyna jaıǵasyp otyryp, biraz taǵylymdy áńgimeniń basyn qaıyryp edi. Sol kezde bizge hakim Abaıǵa, onyń tóńiregindegi belgili adamdarǵa jáne jalpy qazaq tarıhyna, salty men dástúrine qatysty eshbir kitapta joq taǵylymy mol kóp áńgime aıtylǵan-tyn. Solardy jazyp almaǵanymyz ókinishti-aq.
Serik SATYBALDIN,
«Aqsaqaldar taǵylymy» qoǵamdyq
birlestigi tóraǵasynyń orynbasary
PAVLODAR
San qyrly tulǵaǵa – laıyqty qurmet
Jaqynda Alashtyń aıaýly azamattarynyń biri, belgili memleket jáne qoǵam qaıratkeri, ishki ister qyzmetiniń ardageri general-leıtenant Shyraqbek Qabylbaevtyń 115 jyldyǵyna oraı «General Shyraqbek Qabylbaev – san qyrly tulǵa» atty keń kólemdi kitap kórmesi uıymdastyryldy. Ol burynǵy Semeı oblysynyń Qarqaraly okrýgine qarasty Abyraly óńirindegi Qarashoqy taýynyń eteginde dúnıege kelgen.
Otany men halqyna etken qajyrly da adal eńbegi úshin Sh.Qabylbaev «Lenın», «Qyzyl juldyz», eki márte «Eńbek Qyzyl Tý» ordenderimen, KSRO Ishki ister mınıstrliginiń Qurmet gramotasymen, I, II, III dárejeli «Minsiz qyzmeti úshin» medaldarymen marapattaldy. El Úkimetiniń №1287 qaýlysymen Ishki ister mınıstrliginiń Qostanaı akademııasyna Shyraqbek Qabylbaevtyń esimi berildi.
Byltyr kúzde oblysqa kelgen saparynda Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev Semeı qalasyndaǵy zańǵar jazýshy Muhtar Áýezov oqyǵan bilim ordasyna arnaıy bas suǵyp, qasıetti shańyraq tórinde ustazdarmen, belsendi oqýshylarmen kezdesti. Kezdesý kezinde Memleket basshysy ult tarıhyndaǵy birtýar tulǵalarymyzdy ulyqtaý paryz ekenin atap kórsetti. Sondaı tulǵalardyń biri Sh.Qabylbaev edi. Al mekteptegi sózinde Prezıdent ashylǵan eskertkishtiń Muhtar Áýezovtiń 125 jyldyq toıyna tartý ekenine de toqtaldy. Sondaı-aq «Kitap oqý – rýhanı kemeldenýdiń kózi. Qazirgi ýaqyt – jańarǵan aqparat zamany. Altyn ýaqytymyzdy paıdaly isterge jumsaǵanymyz jón», dedi Prezıdent. Qasym-Jomart Kemelulynyń oı salar sózderi kolledj ustazdarynyń jadynda. Osy baǵytta qabyldanǵan «Oqýǵa qushtar kolledj» jobasy aıasynda aı saıyn dástúrli túrde is-sharalar júzege asyrylyp keledi.
Sholpan AIKEBAEVA,
ólketanýshy
Abaı oblysy
Aspannan altyn jaýmaıdy
Búgingi shaǵyn áńgimemiz Jetisaı aýdanyndaǵy Baýyrjan Momyshuly atyndaǵy mektep-gımnazııany uzaq jyl basqarǵan, jergilikti halyq «Altyn mektep» atap ketken tanymal bilim ordasynyń qalyptasýyna zor úles qosqan О́mirhan Qozybaq týraly. Is tetigin kadr sheshetinin eskergen Omekeń osydan 35 jyl buryn atalǵan bilim ordasynyń tizginin qolyna alǵanda eń aldymen aınalasyna myqty mamandardy shoǵyrlandyrdy. Talapty kúsheıtip, ár muǵalimniń sabaǵyna qatysyp, pedagogtik qarym-qabiletin baıqady. Osaldyq tanytqandaryn qyzmette júrgen kóke-jákeleriniń yqpalyna qaramaı bosatyp jiberdi. Onyń ornyna óz isin jetik biletin mamandardy shaqyrdy. Osylaısha, kil myqty muǵalimderden quralǵan mektep ujymy araǵa birer jyl salyp úlken nátıjelerge qol jetkize bastady. Oqýshylar óner baıqaýlary men pán olımpıadalarynan júldesiz qaıtpaıtyn boldy.
Naqty derekterge súıensek, UBT júıesi bastalǵaly mektep-gımnazııany 1 240 oqýshy bitirse, sonyń 444-i «Altyn belgi», 224-i «Úzdik attestat» ıegeri atanypy. Atan túıege júk bolarlyqtaı bul altyndar men jetistikter ózinen ózi aspannan jaýa salǵan joq. Onyń jolynda bilikti basshynyń bilimi men uıymshyl ujymnyń eńbegi jatyr. 2021 jáne 2022 jyldary mektep bitirgen túlekter 100 paıyz memlekettik grant arqyly joǵary oqý oryndaryna tústi. Ata-analar arasynda «balamyz B.Momyshuly mektebin bitirse, mindetti túrde grantqa iligedi» degen senim paıda boldy.
Biraq bul ómir ǵoı, ata-analardyń ótinishimen, jergilikti bıliktiń eskerýimen zeınet jasynan asyp ketse de birneshe jyl boıy kelisimshartpen qyzmet etip kelgen О́mirhan Qozybaq jaqynda eńbek demalysyna shyqty. Mektep ujymy men ata-analar ony zor qurmetpen shyǵaryp saldy. О́mirhan Júndibaıulynyń alǵan marapattary da, elden kórgen qurmeti de az emes. El ishinde «Etken eńbegiń ras bolsa, eń aldymen aınalańda júrgen adamdar baǵalasyn» degen sóz bar. Al ol – baǵalanǵan azamat. Sondyqtan dál osyndaı eńbek adamyn ózgelerge úlgi etsek, odan bizdiń utarymyz da kóp bolmaq.
Aman JAIYMBETOV,
jýrnalıst
Túrkistan oblysy
