Kúnsanda úzdik tanylǵan

Qazaq jazýshysy Jumagúl Soltıevanyń «Áıel mahabbaty» pesasy boıynsha qoıylǵan spektakldi Ońtústik Koreıa kórermeni hosh kóńilmen qabyldady Koreıa saparynan kelgen kú­ni-aq Jumagúl ápkemiz telefon soǵyp, súıinshilegen bolatyn. «Egemende» biraz jyldar bo­ıy bas redaktordyń orynbasary qyz­metinde bolǵan áriptesimizdiń abyroı­ly shyǵar­ma­shylyq taby­syna biz de qýanyp qaldyq. Almatydaǵy Me­mlekettik respýblıkalyq koreı teatrynyń ártisteri Koreıa Res­pýblıkasynda onyń arys aqyn Maǵjan Jumabaev pen áıeli Zylıhanyń ómiri týraly mıs­tıkalyq dramasyn kórsetip kelipti. «Áıel mahabbaty» spektakli Kún­san qalasynda ótip jatqan 32-shi Halyqaralyq teatr festıvali aıasynda qoıylypty. Osy oraıda, festıvaldi uıymdastyrýshylar – Koreıa Respýblıkasynyń Máde­nıet mınıstrligi men teatr qaırat­kerleri odaǵy Qazaqstannyń koreı teatrynyń spektaklin arnaýly gramotamen, al teatr ujymyn – ekijaqty mádenı baılanystardy damytqany úshin beriletin medalmen atap ótken eken. Biz de dereý koreı teatrynyń bas­­­pa­­sóz qyzmetine habarlastyq. En­di solardan alǵan málimetterge jú­­gi­neıik. Koreıa Respýblıkasy tea­tr qaıratkerleri odaǵynyń tór­aǵasy Iýn Bon Gýdyń aıtýynsha, olardy qazaqstandyq koreı teatry­men kópten bergi áriptestik qaty­nastar baılanystyryp kele­di. Ata­mekendegi kórermender ujym­nyń jańa ilkimdi jumysyna qatty súısinipti. Sondaı-aq, Koreıanyń teatr qaı­rat­­kerleri odaǵy pesa avtory, Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri, jazýshy dramatýrg Jumagúl Soltıevaǵa alǵystaryn bildiripti. Bul týraly jazýshynyń ózi bylaı áńgimeleıdi: – Otyzynshy jyldary Maǵjan qazaq qoǵamynyń barlyq ardager arystary sııaqty qýǵyn-súrginge ushy­rady. Áıeli Zylıha lagerde jat­qan oǵan on bir ret barady. Keıin ol Máskeýde Maksım Gorkııge jo­lyǵyp muńyn shaqqan. Uly jazý­shysy aqyndy bosatýǵa septigin tı­gi­zedi. Biraq 1936 jyly Maǵjandy qaı­tadan tutqyndap, onyń taǵdyry uzaq jyldar boıy beımálim bolyp qal­dy. Zylıha sońǵy kúnderine de­ıin jaryna degen adal mahabbatyn saqtap, onyń ádebı murasyn hal­­qyna jetkizdi. Alǵashynda men Alash­ordanyń barlyq kósemderiniń taǵd­yryn kórsetýdi oılaǵanmyn. Aqy­rynda, tek Maǵjan men Zylıha taǵdyryna, olardyń taýqymetke toly aıaýly mahabbatyn kórsetýge bekindim. Iá, dramatýrg taqyryptyń altyn arqaýyn taba bilgen. Ol – qazaq áıeliniń erligi men qaısarlyǵy, adaldyǵy. О́ziniń kúıeýine ǵana emes, týǵan halqyna degen adaldyǵy. Osy bir sherli drama arqyly barlyq Alash arystarynyń asyl jarlaryna, olardyń azap arqalaǵan aıaý­ly mahabbattaryna eskertkish qoıylǵandaı áser qalady. Qazaq áıeliniń osy bir qyryn, tereńdigin, abzal qasıetterin sheteldik kórer­men­der tanyp bilip, tańdaı qaqqan. Bir qyzyǵy, «Áıel mahabbaty» áli qa­zaq tilinde qoıylǵan joq. Onyń esesine ol koreı teatrynda sońǵy jyldarda óte tabysty ótip jatyr. О́z tarıhynda koreıler de qýǵyn-súrgindi qazaqtan az kórgen joq. Dramanyń sonshalyqty jar­qyn shyǵyp, ony Ońtústik Ko­reıa kórermenderiniń asa jyly qabyl­daýy, sirá, sondyqtan bolar. «Áıel mahabbaty» mıstıkalyq dramasynyń tusaýkeseri osydan bir jyl buryn bolǵan edi. Spektakldi rejısserler Elena Kım men Anna Soı qoıdy. Osy eki qyz sonymen birge Zylıhanyń rólin de oryndaıdy. Al aqyn beınesin Álisher Maqpyrov tamasha somdap shyqqan. Spektaklde sondaı-aq Galına Han, Edýard Pak, Natalıa Lı, Vıtalıı Nam, Igor Shın, Borıs Iýgaı, balet toby: Son Sýden, Laýra Erjigitova, Ma­rııa Kım jáne Iýlııa Soı óner kórsetedi. Dramadaǵy sahna bezendirilýi óte qarapaıym. Biraq shynaıy da nanymdy. Adam taǵdyry, qasireti bı qımyldary arqyly da kórinis tapqan. Al sazger Georgıı Iýn mýzykasy aıaýly mahabbatty da, zamana sherin de, qıyn jyldardyń qııanatyn da sheber órnekteı bilgen. Halyq áni «Iаpyraı» nusqalary spektakldiń óne boıynda qalyqtap, bir muńdy syrǵa batyrǵandaı. – Meniń keıipkerimniń boıynda qasiret te, ókinish te, aıanysh ta bar. Onyń ózi de taǵdyr tálkegine ushy­raǵan jan, – deıdi rejısser Anna Soı. – Biz súıikti kú­ıeýi úshin qııamet mehnat keshken qazaq áıeliniń ómirin kórsetý ar­qyly ózgeniń oılanýyn qaladyq ári sol maqsatqa jettik dep oılaımyn. Qazaqstandyq koreı teatry atal­mysh festıvalǵa 12-shi ret qa­ty­syp otyr. 2012 jyly Muhtar Áýezov­­tiń «Qaragóz» dramasyn aparyp, talǵampaz qaýymnyń joǵary baǵa­syn alǵan. Sóıtip, teatr ujymy Ko­reıa men Qazaqstan arasyndaǵy ózin­dik bir mádenı kópir qyzmetin aby­roıly atqaryp keledi. Zylıha róli­niń taǵy bir oryndaýshysy, rejıs­ser qoıýshy Elena Kım ózderiniń shetel­de qazaqsandyq teatr ónerin pash et­kenderin maqtat tutatynyn ja­syr­mady. «Álbette, – deıdi ol, tań­daýdyń naq osy «Áıel mahabbaty» dramasyna túsýi tegin emes. Sebebi, Maǵjan men Zylıha tarıhy arqyly kórermender aldynda búkil Qazaq eli tarıhynyń bir taraýy tizilip ótedi». Qazaqstandyq koreı teatrynyń tabysty ónerin kórermender ǵana emes, sonymen birge, rejısserler men teatr synshylary da atap ótipti. Koreıalyq rejısser Kan Te Shıktiń aıtýynsha, bul óte joǵary deńgeıdegi týyndy bolǵan. Rejısserlik jumystan, dramalyq ártisterdiń oıyny men bıshilerdiń qımyl órneginen jańa ýaqyttyń lebi seziledi. Ásirese, pesa avtoryna alǵys molyraq aıtylǵan. Zaldaǵy árbir kórermen áńgimeniń ne jaıynda bolyp otyrǵanyn tereń uǵynǵan. Bul – koreılerdiń jan-júregine óte jaqyn tarıh. Kan Te Shıktiń paıymdaýynsha, «Áıel mahabbaty» dramasy bıylǵy festıvaldiń úzdik spektakli bolyp shyqqan eken. Qorǵanbek AMANJOL, «Egemen Qazaqstan». ALMATY.