Shırek ǵasyrda shyraılanǵan aýdan

Is-sharaǵa aýdannyń burynǵy basshylary jáne qala qonaqtary qatysty. Áýeli aýdan tarıhyna qatysty derekti fılmnen úzindiler kórsetilip, tarıhtan syr shertildi. Ondaǵy derekterge súıensek, Almaty aýdany 1998 jyly 6 mamyr kúni Prezıdent Jarlyǵymen qurylǵan. Aýdannyń burynǵy ataýy Lenın aýdany bolypty. El astanasy Aqmolaǵa kóshken kezde aýdan jańadan qurylyp, jańa ataýǵa ıe bolǵan.

Atalǵan mádenı is-sharada Almaty aýdanynyń ákimi Maqsat Samatuly jınalǵan jurtshylyqty aýdannyń 25 jyldyq mereıtoıymen quttyqtap, aýdannyń jetistikteri jáne keleshegi týraly aıtty.

– Shırek ǵasyr ishinde aýdanymyz adam tanymastaı ózgergenine kýá boldyq jáne kúnnen-kúnge kórkeıip keledi. Aýdandy órkendetý jumysy áli de jalǵasa beredi. Alda kóptegen jumys kútip tur, aýdanymyzdy odan ári damytýǵa bar kúshimizdi salamyz, – dedi aýdan ákimi quttyqtaý sózinde.

Sonymen qatar ákim Almaty aýdanynda atqarylǵan ıgi isterge qysqasha toqtalyp ótti. Máselen, qazir aýdannyń jalpy aýmaǵy – 21 054 gektar, 357 dańǵyl men kósheniń uzyndyǵy – 390,5 shaqyrym. 2000 jyldyń basynda aýdanǵa О́ndiris, Temirjol, Internasıonal, Mıchýrın jáne Kúıgenjar turǵyn alaptary qosylǵan eken.

Merekelik konsertte Dosymjan Tańatarov, Qydyráli Bolmanov, Altynaı Jorabaeva, Baýyrjan Isaev, Nurbolat Arzamas, Ibragım Eskendir qatarly estrada juldyzdary ánnen shashý shashsa, «Gúlder» ansambliniń bıshileri myń burala bı bılep, kópshiliktiń kóńilin kóterdi. Al «Altyn dombyra» jas dombyrashylar ansambli quıqyljyta kúı tartyp, jınalǵan jurtshylyqtyń qulaq quryshyn qandyrdy. Sondaı-aq «Turan» etno-folklorlyq ansam­bliniń óneri de kópshilikke tańdaı qaqtyrdy.

Almaty aýdanynda 25 jyl ishin­de aýyz toltyryp aıtarlyqtaı je­tistikter mol. Atap aıtqanda, 520-dan asa kóppáterli turǵyn úı (barlyǵy 827 KTK), 28 jalpy bilim beretin mektep, 18 memlekettik balabaqsha, 3 jańa emhana, 4 aýrýhana boı kóterip, halyq ıgiligine berilgen eken.

Buǵan qosa Ulttyq mýzeı, Beı­bitshilik jáne kelisim saraıy, Táýel­sizdik saraıy, Oqýshylar saraıy, Q.Qýanyshbaev atyndaǵy Memlekettik akademııalyq Qazaq drama teatry, Dostyq úıi, «Qazaq Eli», «Otan qorǵaýshylar» monýmentteri, «Beıbitshilik» qabyrǵasy, «Nurly jol» temirjol vokzaly sııaqty nysandar – Astana qalasy Almaty aýdanynyń shyraıyn kirgizip turǵan kórnekti  oryndar.

Al­maty aýdanynyń aýmaǵynda Ál-Fara­bı, Jambyl Jabaev, Dına, Baýyr­jan Momyshuly, Rahymjan Qoshqarbaev, Ivan Panfılov, Musta­fa Kemal Ata­túrik, Aleksandr Pýsh­­­kın, Sharl De Goll eskert­kishte­ri ornatylyp, «Golf klýby», «Jer­uıyq», «Jastar», «Atatúrik», «Trıat­­lon» qatarly jıyny 6 saıabaq, 33 alań salynǵan.

Sonymen qatar 10 sýburqaq keshe­ni jáne ındýstrıaldy park, kók­ónis qoımasy jáne jylyjaı kesheni iske qosylǵan. Oramishilik aýmaq­tardy abattandyrý aıasynda 484 balalar, 110 sport jáne 33 trenajer alań­dary ornatylǵan (barlyǵy – 465 aýla). Sondaı-aq Esil jáne Aqbulaq ózeniniń jaǵalaýlary abattandyrylǵan.

Aýdanyń búgingi jetistikterine qatysty ákimdikten syr tartyp su­raǵa­nymyzda, biraz atqarylǵan ıgi isterdi alǵa tartty. Másele san-sıfr­da emes, aýdan halqyna qajetti ıgilik­terdiń jetkilikti ekeninde bolyp otyr.

– 456 aıaldama pavılony ornatyl­­dy, onyń ishinde 41-i – jyly aıal­da­­ma (barlyǵy 402 aıaldama). Aýdan­da 77 iri jáne orta kásiporyn, 60 myń­nan asa shaǵyn jáne orta bıznes sýbek­tileri óz qyzmetin atqaryp tur. 3-ten 5 juldyzǵa deıingi sanattaǵy 19 qona­qúı kesheni (barlyǵy 81 qonaqúı), «Qazaqstan», «Alataý», «Tolqyn» sport saraılary, «Eýrazııa 1, 2 jáne 3», «Astana Moll», «Arýjan», «Qazyna», «Ajar», «Álem», «Tulpar» jáne «Rahmet» saýda úıleri ashyldy, – deıdi aýdan ákimdiginiń baspasóz qyzmeti.