A.Kólginovtiń aıtýynsha, Memleket basshysy pedagogterdi qoldaýǵa erekshe kóńil bólip otyr. Kóptegen mańyzdy sheshim qabyldandy. Aıtalyq, pedagog mártebesi týraly zań kúshine endi, ustazdardyń jalaqysy úsh jylda eki ese artty, qaǵazbastylyq eki ese azaıdy.
– Bilim júıesinde birlesken jedel sheshimdi talap etetin áli de birqatar mańyzdy másele bar. Máselen, qazirgi eń ózekti máselelerdiń biri – mektepke deıingi jáne orta bilim berýdegi oryn tapshylyǵy. Oǵan qosa óńirlik bóliniste bilim sapasynyń alshaqtyǵy baıqalady, ıaǵnı óńirlerdegi bilim sapasy ártúrli bolyp otyr. Sondaı-aq óńirlerde pedagogterdiń jáne basqarý kadrlarynyń tapshylyǵy baıqalady. Shalǵaıda ornalasqan 3 myń mektep jyldam ınternetke qol jetkize almaı otyr. Joǵary oqý oryndary stýdentteriniń jataqhanaǵa qajettiligi seziledi. Qazirgi ýaqytta 70 myń oryn tapshylyǵy bar. Halyqaralyq zertteý nátıjesi boıynsha qala men aýyl arasyndaǵy bilim sapasynyń alshaqtyǵy 38 upaıdy quraıdy. Úkimet pen ortalyq jáne jergilikti organdardyń aldynda halyqaralyq standarttarǵa jetý mindeti tur. Bul úshin kóp jumys isteý kerek. Úkimet bilim berýdiń barlyq deńgeıinde ınfraqurylymdy damytý, oqý sapasyn jaqsartý, tárbıe jumysyn kúsheıtý, pedagog mamandyǵynyń tartymdylyǵyn arttyrý boıynsha úlken jumys júrgizip jatyr, – dedi A.Kólginov.
Atalǵan máselelerdi júıeli sheshý úshin bıyl eki mańyzdy tujyrymdama qabyldanǵan. Birinshisi – mektepke deıingi, orta, tehnıkalyq jáne kásiptik oqytýdy damytý tujyrymdamasy, ekinshisi – joǵary bilim men ǵylymnyń damýy. Prezıdent tapsyrmasymen «Jaıly mektep» ulttyq jobasy aıasynda jaıly mektepter ázirlengen.
– Tapshylyq máselesin sheshý úshin 2026 jylǵa deıin oqýshyǵa arnalǵan 1,5 mln ornyn ashýdy josparlap otyrmyz. Olardyń bir bóligi «Jaıly mektep ulttyq jobasy boıynsha salynady. Basqa bóligi ınfraqurylymdy damytý qory arqyly tólenedi. Naýryz aıynda búkil el boıynsha 72 mekteptiń qurylysyna qoldaý kórsettik. Sondaı-aq qoljetimdi ınternet jobasy iske asyp jatyr. Úzdik pedagogterdi tartý boıynsha arnaıy baǵdarlama engizildi. «Bilim berý ózgeristeriniń myń kóshbasshysy» baǵdarlamasy qalyptasyp jatyr. 2025 jylǵa deıin shaǵyn qalalarda, aýdan ortalyqtarynda jáne aýyldarda 5 myń mektep jańǵyrtylady. Robottehnıka, hımııa, bıologııa, fızıka, STEM boıynsha 7 myń zamanaýı mektep kabıneti ashylady. Bul, árıne, bilim sapasyn jaqsartady. Jataqhanadaǵy oryn tapshylyǵy máselesi 2025 jylǵa deıin jyl saıyn 10 myń oryndy engizý jolymen sheshiledi, – dep naqtylady Úkimet basshysynyń orynbasary.
«Bilim berý ózgeristeriniń myń kóshbasshysy» baǵdarlamasy týraly Oqý-aǵartý mınıstri Ǵanı Beısembaev aıtyp berdi. «Bilim júıesiniń jetistigi muǵalimder, oqýshylar, mektep dırektorlary, ata-analar, ǵylymı ortalyqtar, atqarýshy organdar arasynda kommýnıkasııanyń durys qurylýyna baılanysty bolyp otyr. Osy oraıda jaýapkershiliktiń durys qurylýy mańyzdy. Atap aıtqanda, synyp ishinde muǵalim bilim sapasyna tolyq jaýapty bolsa, mektep basshysy – mektep deńgeıinde bilim berý sapasyna jáne kollaborasııaǵa jaýapty. Aýdandyq bilim bólimderi – aýdandyq dırektorlar korpýsynyń sapasyna, óńirlik bilim basqarmalary – óńir deńgeıindegi dırektorlar korpýsynyń sapasy men jalpy basqarýyna jaýapty. Qazirgi ýaqytta Qazaqstanda bilim basqarýshylarynyń júıeli daıarlaý baǵdarlamasyn ázirleý qajettiligi týyndap otyr. Bul baǵytta jalpy basqarýshy, personaldy kóshbasshylyq jáne menedjment daǵdylaryn úırený basshylyq laýazymǵa taǵaıyndalǵan soń júrgiziletinin kórip otyrmyz. Ýaqyt ótken saıyn mektep dırektorlarynyń tapshylyǵy da baıqalyp, bilim mekemeleri basshylarynyń jalaqysyn arttyrý qajettigi týyndap otyr. Osyǵan oraı Prezıdent tapsyrmasymen «Bilim berý ózgeristeriniń myń kóshbasshysy» baǵdarlamasyn ázirlep jatyrmyz. Bul jalpy orta bilim berý júıesin basqarý men kóshbasshylyqtyń zamanaýı quzyretterine ıe bilikti mamandarmen qamtamasyz etedi», dedi mınıstr.
Sala basshysynyń aıtýynsha, 2023 jyldyń mamyr aıyndaǵy jaǵdaı boıynsha respýblıkada 340 dırektor jetispeıdi. 144 dırektor zeınet jasyna jaqyndap qalǵan. Sondaı-aq «Jaıly mektep» jobasy boıynsha salynatyn 401 mektepke de dırektorlar qajet.
– Eldegi bilim mekemelerin sıfrlandyrý úderisin aýyl mektepterinen bastaýdy kózdep otyrmyz. Aýyl men qala mektepterindegi alshaqtyqty joıý úshin 2024 jyly sıfrlandyrý bastalǵanǵa deıin bul mektepterdiń deńgeıin teńestirip úlgerýimiz kerek. Sonda 2024 jyly qyrkúıekte sıfrlandyrý bastalǵanda aýyl mektepteri men qala mektepteriniń jaǵdaıy bir deńgeıde bolady. Bul rette aýyl mektepterin qoldaý maqsatynda birneshe shara qarastyryp otyr. Jalpy, elimizde 5 myńnan astam aýyl mektebi bar. Túbinde aýyl mektepteri jalpy qazaqstandyq bilim júıesiniń draıverine aınalýy kerek. Iаǵnı aýyl mektepterinde bilim joq, sapa tómen degennen góri barlyǵy úlgi alatyndaı deńgeıge kóterýimiz kerek. Bul sheshim jańa ǵana qabyldanyp otyrǵan joq, ábden pisip, tolyq qabyldanǵan dúnıe. Bıyldan bastap aýyl mektepteri arasynda respýblıkalyq pán olımpıadasy uıymdastyrylady. Buǵan deıin kóp shaǵym boldy, aýyl balalary respýblıkalyq olımpıadalarǵa qatysa almaıdy, Respýblıkalyq fızıka-matematıka mektebi, Nazarbaev zııatkerlik mektepteri oqýshylarynyń arasynda kórinbeı qalady degen shaǵymdar bolǵan. Sondyqtan áriptesterimizdiń bólek olımpıada kerek degen usynysyn qabyldap, osyndaı jańalyqty engizip otyrmyz, – dedi Ǵ.Beısembaev.
Osy oraıda 2026 jylǵa qaraı 191 aýyl mektebi NIS ádistemesimen oqıtyn bolady. Bul aýyl men qala mektepteri arasyndaǵy alshaqtyqtyqty azaıtýda NIS ádistemesi nátıje bere bastady degen sóz.
– Memleket basshysynyń tapsyrmasyna sáıkes Zııatkerlik mektepter jalpy bilim beretin mekteptermen birlese otyryp qala men aýyl bilimi arasyndaǵy aıyrmashylyqty azaıtýǵa negizdelgen mańyzdy strategııany júzege asyrý ústinde. Aýyl mektepterindegi bilim sapasynyń ózektiligi Nazarbaev zııatkerlik mektepteriniń 2020 jyly aýyl mektepterin qoldaý boıynsha jobalaryn bastaýyna negiz boldy. «Aýyldyq aımaqtardaǵy tirek mektepteriniń áleýetin arttyrý» jobasy aıasynda Zııatkerlik mektepteri 3 negizgi baǵyt boıynsha jumys istep jatyr. Birinshi baǵyt mekteptiń qazirgi jaǵdaıy men negizgi úderisterin tolyq dıagnostıkalaý men zertteýdi qamtysa, ekinshi baǵyt ár mekteptiń anyqtalǵan problemalary negizinde tolyq ádistemelik qoldaý kórsetý. Al úshinshi baǵyt mektepterdiń materıaldyq-tehnıkalyq bazasyn jańartýǵa negizdelgen, – dedi «Nazarbaev zııatkerlik mektepteri» derbes bilim berý uıymynyń basqarma tóraǵasy Ánýar Janǵozın.
Onyń aıtýynsha, NIS ázirlegen ádistememen oqyp jatqan 17 aýyldyq mektep oqýshylarynyń úlgerimi aıtarlyqtaı jaqsarǵan. «Joba bir jyldan az ýaqytqa sozylǵanyna qaramastan, biz onyń tıimdiligin kórip otyrmyz. Pándik bilimniń shyǵý monıtorınginiń qorytyndysy boıynsha 4-synyp oqýshylary matematıka jáne qazaq tili pánderinen úlgerimderi jaqsarǵanyn baıqatty. Al 8-synyp oqýshylary 9 pánniń 7-eýinen oń dınamıkanyń bar ekenin kórsetti. Bul halyqaralyq standarttarǵa sáıkes júrgizilgen zertteýlerdiń nátıjeleri. Biz osy baǵytta mekteptermen jumysty jalǵastyramyz. Sondaı-aq aýyl oqýshylary qalada oqıtyn qatarlastarynan qalmaı robottehnıka olımpıadalaryna, pándik saıystarǵa, sporttyq jarystarǵa qatysyp, joǵary nátıjelerge qol jetkizip júr. Bıylǵy NIS-tiń dástúrli Naýryz kezdesýlerinde 13 aýyl oqýshysy 3D bıoprıntıng, aqyldy protezder jáne bıoınterfeıs salasyndaǵy ǵylymı jobalaryn usyndy, dedi Á.Janǵozın.
Aıta keteıik, «Bilimdi urpaq – bilimdi el» konferensııasyn «Qazaqstan halqyna» qory uıymdastyrdy. Jıyn qordyń iske asyryp jatqan qaıyrymdylyq baǵdarlamalaryn tanystyrý jáne talqylaý, tıimdi bastamalardy aıqyndaý, elimizdiń bilim júıesin odan ári damytýdy qarastyrý dıalog alańyna aınalmaq.
