Anadolydaǵy saıası básekege búkil álem kóz tikti desek, artyq aıtqandyq emes. Onyń óz sebepteri bar. Birinshiden, 2014 jyldan beri memleket basshysy laýazymyn atqarǵan Rejep Taııp Erdoǵan óz oryntaǵyn saqtap qala ala ma degen másele halyqaralyq qoǵamdastyq nazaryn aýdardy. Ekinshiden, Túrkııa – álemde yqpaly bar memleket. Ásirese Taıaý Shyǵystaǵy qaqtyǵystardy sheshýge, odan qalaberdi Ýkraınadaǵy soǵystyń aıaqtalýyna da qosar úlesi orasan.
Úshinshiden, Túrkııa talaı jyldan beri Eýropalyq odaq quramyna ene almaı, uıymnyń tabaldyryǵyn tozdyrǵany belgili. Onyń ústine, atalǵan memleket NATO-nyń beldi múshesi. Qazirgi tańda Anadolydaǵy aǵaıyn qurastyrǵan qarý-jaraq tıimdiligin urys dalasynda kórsetti. Osynyń bárin eskersek, halyqaralyq qoǵamdastyqtyń Túrkııadaǵy saılaýdy jiti baqylap, eldiń tizginin kim ustaıtynyna alańdaýy túsinikti.
Túrkııa Joǵarǵy saılaý keńesiniń málimetine súıensek, qazirgi Prezıdent Rejep Taııp Erdoǵanǵa elektorattyń 49,5 paıyzy daýys bergen. Al onyń basty qarsylasy Kemal Kylychtaroǵlý 44,9 paıyz qoldaýǵa ıe bolǵan. Al Sınan Oǵandy 5,2 paıyz adam tańdaǵan. Úmitkerlerdiń eshqaısysy saılaý qorytyndysy boıynsha 50 paıyzdyq mejeden aspaǵandyqtan, ekinshi týr belgilendi. Oǵan R.Erdoǵan men K.Kylychtaroǵlý ótti. Osylaısha, 28 mamyrda taǵy bir saıası báseke kútip tur.
Saýalnama qorytyndysy ekinshi týrda K.Kylychtaroǵlý jeńiske jetetinin kórsetedi. Alaıda ahýal kez kelgen sátte ózgerip ketýi múmkin. Sarapshylardyń paıymdaýynsha, kimniń el tizginin ustaıtyny úshinshi úmitker – S.Oǵanǵa baılanysty. Sınan myrza óz jaqtaýshylaryn kimge daýys berýge shaqyrsa, sonyń jeńiske jetýi yqtımaldylyǵy joǵary. Sol sebepti R.Erdoǵan da, K.Kylychtaroǵlý da S.Oǵannyń kóńilin tabýǵa tyrysatynyn aıtady.
«Biz dál qazir (ekinshi týrda) kimdi qoldaıtynymyzdy aıtpaımyz. Biraq terrorızmnen aýylyn alys qondyrmaǵandar bizge jaqyndamasyn», dep málimdedi S.Oǵan saılaýdan keıin.
Sarapshylar úshinshi úmitkerdiń kimdi naqty qoldaıtynyn dóp basý ázirge qıyn ekenin alǵa tartady. Buqaralyq aqparat quraldaryndaǵy málimetke súıensek, R.Erdoǵannyń «Ádilet jáne damý partııasy» (Ak party) Kúrdistandaǵy «Hýda-Par» partııasymen jaqyn qarym-qatynas ornatqan. Al «Halyq demokratııa partııasy» atynan synǵa túsken K.Kylychdaroǵlý tarapy Kúrdistan jumysshylar partııasymen (PKK) tyǵyz baılanysta kórinedi. Sol sebepti Oǵan myrza bul eki partııaǵa da tym jaqyn bolmaǵandyqtan, kez kelgen pikirin ózgertýi múmkin.
«Dragoman Strategies» taldaý ortalyǵynyń sarapshysy Onýr Erım «Al Jazeera» agenttigine bergen suhbatynda «S.Oǵannyń kimdi qoldaıtyny saıası karerasyna baılanysty» dep esepteıdi. Qaı tarap joǵary laýazymdy qyzmet usynsa, sony jaqtaýy bek múmkin.
Degenmen keı sarapshy R.Erdoǵan ekinshi týrda jeńiske jetýi yqtımal ekenin aıtady. Saıasattanýshy Alı Karkoǵlý jeksenbi kúngi saýalnamalardan keıin Erdoǵannyń jeńiske jetý yqtımaldylyǵy joǵary dep esepteıtinin jetkizdi.
«Erdoǵan ońtústik-shyǵysta biraz daýys joǵaltqanymen, Anadolynyń júreginde elektorattaryn saqtap qaldy. Sondaı-aq úlken qalalarda da ony jaqtaıtyndar kóp. Jer silkingen aımaqtarǵa qoldaý kórsetýde de sátti áreket etti», deıdi A.Karkoǵlý «Al Jazeera»-ǵa bergen suhbatynda.
Sondaı-aq Túrkııada Prezıdent saılaýymen qatar, Parlament saılaýy da ótkeni belgili. R.Erdoǵan bastaǵan «Ádilet jáne damý partııasy» daýys berý qorytyndysy boıynsha kóp mandat ıelendi. Osylaısha, «AK party» 267 depýtat taǵaıyndaıdy. Al Respýblıkalyq halyq partııasyna (CHP) 169 mandat buıyrdy.
Aıta keterligi, saılaýdan keıin Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev Túrkııa Prezıdenti Rejep Taııp Erdoǵanmen telefon arqyly sóılesti. Áńgimelesý barysynda Prezıdent Q.Toqaev R.Erdoǵandy Túrkııadaǵy prezıdent saılaýynyń birinshi kezeńinde jeńiske jetýimen quttyqtady. Sondaı-aq parlamenttik saılaýda «Ádilet jáne damý partııasy» bastaǵan respýblıkalyq alıanstyń jetken jetistigin atap ótti. Qazaqstan men Túrkııa prezıdentteri baýyrlas eki el arasyndaǵy kópjaqty yntymaqtastyqty odan ári tereńdetý máselelerin talqylady.
