Infografıkany jasaǵan Amangeldi Qııas, «EQ»
Bıyl naýryz aıymen salystyrǵanda, sáýir aıyndaǵy syrtqy naryqtyq jaǵdaıyndaǵy qubylý kórsetkishi tómen bolǵan.
Damyǵan jáne damýshy elderdiń valıýtalary bir aı ishinde ózgerip, sáýir aıynyń qorytyndysyna sáıkes, DXY ındeksi 0,8%-ǵa, damýshy naryqtaǵy valıýtalardyń ındeksi 0,4%-ǵa tómendegen.
Ulttyq bank tóraǵasynyń orynbasary Álııa Moldabekova: «Naýryz aıynda «qara altyn» ártúrli baǵytta saýdalanyp, 1 barrel munaı quny 85-87 dollar aralyǵynda boldy. OPEK+ kelisimine qatysýshy elderdiń mamyr aıynan bastap, jyl sońyna deıin munaı óndirýdi qysqartýǵa qatysty sheshimi munaı baǵasyna kádimgideı qoldaý kórsetip, táýligine shamamen 1,65 mln barreldi qurady. Ulttyq qordan satýlar kúnine 600 mln dollar bolsa da, 30 mln dollardan aspady. Bul bizdiń boljamdy baǵalaýymyzǵa sáıkes keledi. Mamyr aıynda satylym 750-800 mln dollar aralyǵynda bolady dep kútilýde. Mamyr aıynda zeınetaqy aktıvteri úshin satyp alýdy – 200-250 mln dollar deńgeıinde jalǵastyramyz», deıdi.
J.P.Morgan klıentteri arasynda júrgizilgen saýalnamaǵa sáıkes, syrtqy jaǵdaılardyń aralas belgilerine qaramastan, jahandyq ınvestorlardyń teńgedegi pozısııasy sáýir aıynda 2021 jylǵy qyrkúıekten bastap, eń joǵary deńgeıge deıin ulǵaıypty. Aldyn ala esepteýlerge qaraǵanda, sáýir aıynda AVR kólemi bir aıda 1,4 mlrd dollarǵa artyp, 37,6 mlrd dollarǵa jetken. Osy ósimder Qarjy mınıstrliginiń Ulttyq banktegi valıýtalyq shotyna «tranzıttik» túsimmen baılanysty ekenin jáne ol keıinnen Ulttyq qorǵa qaıta baǵyttalǵanyn, al rezervterdiń tómendeýine áser etken faktorlardyń arasynda memlekettik qaryzdyń tólengenin atap ótý kerek. Altynnyń baǵasyna kelsek, bir ýnsııa úshin 1 979 dollardan 1 983 dollarǵa deıin ósken. Bir aı ishinde baǵaly metaldyń baǵasy bir ýnsııa úshin 2 036 dollarǵa deıin kóterilgen kórinedi. Altyn naryǵyndaǵy belgisizdik burynǵysynsha FRJ-nyń keıingi rıtorıkasy boıynsha jáne AQSh-tyń bank sektoryndaǵy jaǵdaıǵa baılanysty kútýlerden týyndap otyrǵan jaıt ekendigin eskerýimiz kerek. Berilgen málimetterge qaraǵanda, Ulttyq qordaǵy valıýtalyq aktıvterdiń kólemi naýryz aıynda 300 mln dollarǵa ósip, sáýir aıynyń sońynda 58,7 mlrd dollardy quraǵan. Táýekel dárejesiniń birqalypty ósýi – aksııalar men oblıgasııalardy, sonymen qatar altyndy oń qalpynda qaıta baǵalaýǵa áser etken. Sóıtip, Ulttyq qordyń ınvestısııalyq kirisi sáýir aıynda 441 mln dollar boldy.
Budan ózge, aktıvterdiń ósýine Ulttyq qorǵa túsken valıýtalyq túsimder yqpal etken. Olardyń mólsheri sáýirde 457 mln dollardy qurap, naýryz aıynda Ulttyq qordan respýblıkalyq bıýdjetke transfert túrinde 393 mlrd teńge aýdaryldy. Osy maqsatta ishki valıýta naryǵynda 600 mln dollarǵa shetel valıýtasy satylǵan.
«Jahandyq resessııanyń oryn alý táýekeli taıaý aradaǵy belgisizdiktiń negizgi faktory bolyp tabylady. Álemde ekonomıkalyq belsendiliktiń keńeıgeni týraly derekterge qaramastan, sáýir aıynyń qorytyndysy boıynsha PMI Global 54,2 tarmaqqa deıin artty. Bul ósimniń qurylymy naqty emes. Qyzmet kórsetý sektory negizgi qozǵaýshy kúshke aınaldy. Al óndiris salasynyń sektory qysqarý aımaǵynda tur», dep atap ótti tóraǵa orynbasary.
Buǵan qosa, sáýirde birqatar halyqaralyq uıymdar 2023 jylǵy álemdik ekonomıkanyń ósýine qatysty boljamdar ortasha paıyzdyq kórsetkishte, HVQ 2,9%-dan 2,8%-ǵa deıin, Dúnıejúzilik bank 3%-dan 1,7%-ǵa deıin tómendegen.
Naryqqa qatysýshylar AQSh memlekettik qaryzynyń jaqyn arada óz lımıtine jetýine baılanysty onyń eń joǵary shegine qatysty máselege alańdap otyrǵan kórinedi. AQSh Qarjy mınıstrliginiń málimdemesine sáıkes, Úkimet 1 maýsymǵa qaraı tólemderge qyzmet kórsetetin qarajaty ortaıýy múmkin. AQSh Kongresiniń osy máselege baılanysty áreketteriniń sáıkes kelmeýi, qarjy naryǵyndaǵy qubylmalylyqtyń kúsheıýine alyp kelýi yqtımal. Alaıda kóptegen taldaýshylar negizgi ssenarıı retinde jahandyq resessııanyń oryn alý yqtımaldyǵyn qarastyrmaıdy jáne kútpegen júıeli ózgerister táýekeli tómen bolady dep sanaıdy. Osyǵan baılanysty damýshy naryqtardaǵy táýekeldi aktıvter men valıýtalardyń perspektıvasy oń kúıinde qalyp otyr. О́z kezeginde, sarapshylar men shıkizat naryǵyna qatysýshylardyń baǵa dınamıkasy boıynsha odan ári kútýleri de ártúrli. Buǵan deıingi munaı baǵasynyń kúrt tómendeýine qaramastan, Goldman Sachs Brent etalondyq markaly munaı baǵasynyń boljamyn 2023 jyly jeltoqsanǵa qaraı 1 barrel úshin 95 dollar deńgeıinde, 2024 jyldyń sáýirine qaraı 1 barrel úshin 100 dollar deńgeıinde bolatyndyǵyn kórsetedi. Goldman Sachs OPEK+ óndirisiniń qysqarýymen qatar damýshy naryqtardaǵy suranystyń artýyna baılanysty munaı naryǵynda usynys tapshylyǵy ósedi dep boljaıdy. AQSh-tyń Energetıka mınıstrligi 2023 jylǵy Brent markaly munaı baǵasynyń boljamyn 1 barrel úshin 85,01 dollardan 78,65 dollarǵa deıin tómendetti. Vedomstvo álemdik ekonomıkanyń nasharlaýy, bank sektoryndaǵy daǵdarystyń yqtımaldyǵy, sondaı-aq ınflıasııanyń saqtalýy qaýpinen munaı baǵasynyń tómendep bara jatqanyn atap kórsetedi. Bul rette, AQSh Energetıka mınıstrligi jaqyn bolashaqta baǵalarǵa suranystyń maýsymdyq ósýine, sondaı-aq birqatar OPEK+ elderiniń óndiristi erikti túrde qysqartý aıasynda túzeledi dep boljaıdy. Osy oraıdan kelgende AQSh Energetıka mınıstrligi munaı baǵasynyń turaqtanýyna Qytaı men Úndistandaǵy munaıǵa degen tutynýshylyqtyń artýy áser etýi múmkin degen úmitteri bar.
«Qazirgi ýaqytta áriptestermen birge alǵa qoıyp otyrǵan mańyzdy mindetterdiń biri elimizdiń memlekettik baǵaly qaǵazdaryn J.P.Morgan – GBI-EM damýshy elder ındeksine kirýinde bolyp tur. Uzaq ýaqyt boıy biz osy baǵytqa kúsh salyp kelemiz. Infraqurylymdy jaqsartý jáne jergilikti naryqtyń ótimdiligin arttyrý boıynsha jumys isteımiz. Osylaısha, 2021 jyly J.P.Morgan Qazaqstannyń MBQ «radarǵa» qoıdy. Kelesi kezeń – memlekettik oblıgasııalardy «Index Watch» tizimine qosý. Biz endi soǵan umtylamyz. Biz GBI-EM ındeksine kirý jergilikti MBQ naryǵyn damytýda mańyzdy qadam bolady dep esepteımiz. Bul eseptiń negizgi maqsaty – sheteldik ınvestorlarmen qarym-qatynasty jaqsartý jáne olardyń el naryǵyndaǵy ahýaldan habardar etýine múmkindik týǵyzatyn bolady», dep atap ótti bankır.
