Fılarmonııanyń repetısııa zalynda Qazaq KSR-iniń eńbek sińirgen ártisteri Jálekesh Aıpaqov pen Rahıla Aqjarovanyń brıgadasyndaǵy 20-dan asa jeligi basyla qoımaǵan jas bıshi men ánshi almatylyq qonaqtarmen amandasty. Fılarmonııa dırektory Turdybek Ospanov ujymdaǵylar ónerin baıqaýǵa kelgen kompozıtor, «Qazaqkonsert» birlestiginiń kórkemdik jetekshisi Erkeǵalı Rahmadıev pen Qazaqstannyń eńbek sińirgen ártisi Nursulý Tapalovaǵa jas ónerpazdardy tanystyryp, olar aǵa býyndy úlgi tutatynyn aıtty. Sonymen attestasııa bastalyp, árkimniń ónerine saı baǵa berildi. Ádemi bir kesh ánshi Qurmanbaı Balmaǵanbetovtyń úılený toıynda jalǵasty. Erkeǵalı aǵa da, Nursulý apaı da kópti kórgender emes pe, toıdyń sánin kirgizdi. Úshinshi kúni dırektor shaqyryp jatyr degen soń bardym, áńgimeni Eraǵań bastady.
– Tureke, myna sary balany alyp ketkeli otyrmyn. «Gúlder» ansambli qurylǵaly jatyr, soǵan konferanse tabylmaı jatyr.
– Apyr-aı, bul sary bala Qudaı aıdap О́lkelik teleradıodan kelgenine bir jyl bolǵan joq edi, amal joq, qımasaq ta beremiz, – dedi Turdybek. Sodan kóp uzamaı Almatyǵa attandym. «Qazaqkonsert» mekemesine kelip, Erkeǵalı aǵaǵa jolyqtym. Kadr bólimine qujattar ótkizip, erteńine Roza Baǵlanovamen kezdesetin boldym. Alty Alashqa dańqy jaıylǵan áıgili ártistiń konsertin júrgizýdi kim armandamaıdy? Tańerteń Erkeǵalı aǵanyń kabınetine kirgen boıda: «Al kettik!» dep, korıdordy boılap otyryp, «dırektor» degen esiktiń kireberisinde «sen kúte tur!» dedi de, bastyqqa bettedi. Sálden soń esik ashylyp, Eraǵań belgi bergen soń ishke kirip amandastym.
– Al káne tyńdalyq olaı bolsa, – dep ánshi apaı bas-aıaǵymdy kózimen bir súzip ótti. Repertýarymdaǵy Dıhan Ábilevtiń «Respýblıkam meniń» degen óleńin oqı jóneldim.
– Nıchego, – dep sózin sholt qaıyrdy da dırektorǵa aıtar sharýasy bardaı yńǵaı tanytty, biz qoshtaspaı shyǵa berdik. Sol-aq eken Roza Tájibaıqyzynyń:
– Tovarısh Vaısman, ıa po professıı pevısa, a ty po professıı kto? – degen yzǵarly daýsy estildi. Eraǵań maǵan qarap kózin qysty. Tez-tez basyp syrtqa bettedik. Erteńine Eraǵańa qaıta keldim.
– Roza apaıyńnyń minezin baıqadyń ba? Dırektormen qalaı sóılesedi, á! Bir esepten ol kisiniń aıtqany jón, eki aptadan keıin gastroldik sapary bastalady, al ansambldiń kıimderi áli daıyn emes, dırektor aqshany únemdep, aqyry basyna pále tilep alyp otyr, – dep temekisin tutatyp, býdaqtatyp aldy. Men bolsam úndemeı tyńdap otyrmyn.
– 22-ge kúzde tolam.
– Bylaı etsek qaıtedi, sen 4-5 kún kollektıvpen tanys, repetısııa ótedi, solardy tyńda, sodan soń jolǵa daıyndal, gastrolge, kelistik pe?
Sol 4-5 kún umytylmastaı áser qaldyrdy, repetısııa zalyndaǵy kórkemdik jetekshi Erkeǵalı aǵanyń qatysýymen ótken gastrolge shyǵar aldyndaǵy daıyndyqty óner shyńdaý mektebi dese bolar.
Eraǵa solısterdi, al ataqty rejısser Asqar Toqpanov sóz ónerin, dańqty Shara Jandarbekova bıdi babyna keltirdi. Bul jerdi naǵyz óner akademııasy dese bolar! Bir kezde zaldyń aldyńǵy qatarynda otyrǵan aqsaqaldar syrtqa betteı berdi.
Men bolsam júregim alyp ushyp qastaryna jaqyndap amandastym. Bul eki aqsaqal qazaq óneriniń korıfeıleri Júsipbek Elebekov pen Ǵarıfolla Qurmanǵalıev edi. Eraǵańmen ýaǵdalasqan 4-5 kún de ótip, gastrolge daıyndyqqa kiristim. Sapar baǵyty – Gýrev oblysy, brıgada jetekshisi – ataqty opera ánshisi, Qazaq KSR halyq ártisi Úrııa Turdyqulova, brıgada quramynda belgili kúıshi Murat О́skenbaev, Tatarstannyń eńbegi sińgen ártisi Ǵabdolla Rahımqulov bar.
Arada shırek ǵasyr ótti. Osy mezgilde Eraǵań qanshama klassıkalyq shyǵarmalar jazdy, «Alpamys», «Qamar sulý» operasy, «Qudasha», «Dýman» sımfonııalary ómirge keldi. Osynaý eńbegi eskerilip, konservatorııa rektory, Mádenıet mınıstri, Qazaqstan Kompozıtorlar odaǵynyń tóraǵasy, KSRO Joǵarǵy keńesiniń depýtaty boldy, táýelsizdik alǵan jyldary Qazaqstannyń Eńbek Eri atandy.
1990 jyl, Máskeý, Kreml. KOKP XXVIII júrip jatqan kez. Muhtar Shahanovtyń sózinen keıin depýtattardyń kóńili ishteı jylyǵanymen, syrtqy kóńili salqyndaý. Maǵan parlament tilshisi retinde suhbat alýǵa kóbi yńǵaı bermeı, sytylyp shyǵady. Mundaıda ózime ish tartyp turatyn 3-4 depýtatym bar. Solardyń biri – Eraǵań. Anda-sanda kóptiń kózinshe: «Osy Qorǵanovty Aqtóbeden úlken ónerge ákelgen – men» dep aıtyp qoıatyny bar. Ondaıda mereıim ósip, janym semirip qalady.
Qajy QORǴANULY,
telejýrnalıst
