QYRǴYZ AǴAIYNDAR

Jańa konstıtýsııasyn qabyldaǵaly jatyr Keshe Qyrǵyz Respýblıka­sy­nyń Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy Tó­tenshe jáne ókiletti elshisi Janysh Rústenbekov 2010 jylǵy 27 maý­symda Qyrǵyz Respýblıkasynyń konstıtýsııasyn qabyldaý máse­le­leri boıynsha referendým ótkizý jaı­ynda baspasóz máslıhatyn ótkizdi. Eldiń jańa kons­tı­tý­sııa­syn qabyldaý jaǵdaıdy túpkilikti tu­raqtandyryp, eldiń eko­no­mı­ka­lyq jaǵynan damýyn jedeldetý úshin qajet. Osyǵan baılanysty Ýa­qytsha úkimet Qyrǵyzstan pre­zı­dentin jáne Jogorký Kenesh de­pýtattaryn saılaý úshin 2010 jyl­ǵy 19 mamyrda “О́tpeli kezeńdegi Qyrǵyz Respýblıkasynyń prezı­denti týraly” dekret qabyldady. Osyǵan sáıkes Ýaqytsha úkimettiń tóraıymy Roza Otýnbaevaǵa Qyrǵyzstan prezıdenti ókilettigin 2011 jylǵy 31 jeltoqsanǵa deıin at­qarý mindeti júkteldi. Budan bólek Roza Otýnbaeva Qyrǵyzstan úkimeti qurylǵanǵa deıin premer-mınıstr qyzmetin de atqaratyn boldy. Al 2010 jylǵy 27 maý­symǵa belgilengen referendýmda daýys berýshiler bir suraqqa – Qyrǵyz Respýblıkasy konstıtý­sııa­synyń jobasy jáne Qyrǵyz Respýblıkasy konstıtýsııasynyń qyzmetin engizý týraly suraqqa jaýap beredi. Janysh Rústenbekovtiń aı­týyn­sha, konstıtýsııa jobasy al­ǵash ret barlyq azamattardyń usy­nystaryn eskere otyryp daıyn­dal­ǵan jáne talqylanǵan. Baspasóz máslıhatynda Qyr­ǵyz­stan elshisi konstıtýsııa joba­synda prezıdenttiń ókilettigi aı­tarlyqtaı qysqarǵandyǵyna da toqtaldy. Eldiń jańa kons­tıtýsııasynda prezıdent qarjy jáne ekonomıkany retteýge qaty­sa almaıdy, sondaı-aq úkimettiń kadr­lyq saıasatyna da aralas­paıdy. Degenmen, eldiń jańa kons­tı­týsııasynda Jogorký Keneshke jáne úkimetke birqatar ókilet­tik­ter berilgen. Mysaly, parlament premer-mınıstr men úkimet mú­shelerin qurady jáne úkimet par­lamentke esep beredi. Eger Jogor­ký Kenesh úkimetke senimsizdik kór­setse, prezıdent úkimetti ots­tavkaǵa jiberýge nemese Jogorký Keneshtiń merziminen buryn saılaýyn jarııalaýǵa quqyǵy bar. Qyrǵyzstan elshisi, sondaı-aq saı­laýda jeńip shyqqan partııanyń úkimetti qurýyna baılanysty da pikir bildirdi. Onyń habardar etýinshe, parlament depýtattary par­tııalyq tizim boıynsha saı­lanady. Eger qandaı da bir partııa saılaýda 90 paıyz daýys alǵanmen, ol partııa parlamenttegi 120 man­dattyń 65-in ǵana alady. Qalǵan 55 depýtattyq oryn belgilengen kedergilerdi eńsergen partııalarǵa tıesili. Jańa konstıtýsııanyń joba­syn­da qyrǵyz tili memle­ket­tik, al orys tili resmı til márte­besin saqtaıtyndyǵy naqtylanǵan. Máslıhat barysynda Qyrǵyzstan elshisine О́zbekstan men Qyr­ǵyzstan shekaralaryndaǵy jaǵdaı­ǵa qatysty suraq qoıylǵan edi. Elshiniń habardar etýinshe, ondaǵy jaǵdaı turaqtandy, eki eldiń she­ka­ralary tıisti kelisimge sáıkes qaıta ashyldy. Álısultan QULANBAI.