Altyn dińgek

Terentevter otbasy baıqaýdyń birinshi báıgesin aldy

Energetıkter áýleti

Aqsýdaǵy «Eýrazııalyq energetı­ka­lyq korporasııa» AQ-qa qaras-ty Aqsý jylý-elektr stansasynda Terentevter áý­letiniń 6-shy urpaqtary eńbek etýde. Vık­tor Terentev pen onyń et jaqyndaryn osy zaýyt ishinen kezdestirýge bolady. Má­se­len, onyń uly Aleksandr energoblok ma­­shınısi bolsa, inisi Aleksandr men onyń áıeli Galına kıslorodtyq stan­sa­d­a júıeleýshi. Al olardyń uldary Ev­ge­nıı men kelinderi Marına da osynda ju­mys jasaıdy. Stansada eńbek etetin 6-shy urpaqtyń eńbek ótilderi 130 jylǵa jetipti. – Bizdiń áke-sheshemiz Ivan Vasıle­vıch pen Anna Nesterovnalar 1958 jyly Aqsýǵa keldi. Olar osy stan­sanyń qury­lysyna qatysyp, alǵashqy qazyǵyn qaq­qandar. Sodan zeınet jasyna shyq­qan­sha stansaǵa eńbekterin arnady. Meniń zaıybym Galına Vasılev­na da 40 jyl osy stansada eń­bek etti. Qazir zeınetke shyqty. Men de 40 jyl boıy eńbek etip kelemin, – deıdi Vıktor Terentev. – 70-jyldardyń basynda sol kezdiń jastary elektronıkaǵa qumar bolyp óstik qoı. Qoldan temir-tersek symdaryn jınap, áıteýir, bir ǵajaıyp qurastyryp shyǵatynbyz. Sodan keıin teledıdar jóndeýdi úırendik, ol kezde bul óte qat mamandyq edi ǵoı. Inim Aleksandr ekeýmizdiń stansaǵa kelýimizge jol ashylǵandaı boldy, – dep jalǵastyrdy áńgimesin Vıktor ótkendi eske alyp. Búginde Vıktor men Aleksandrdyń uldary Aleksandr men Evgenıı de ózderiniń ómir joldaryn energetıka salasyna arnaýda. Atalary bastaǵan joldy ákeleri, balalary, nemereleri jalǵastyrýda degen sóz. – Bizdiń stansada jastar kóp. Bári de bizdermen birge elimizdiń elektr ener­gııasyn óndirý salasynda eńbek etý­de. Sondyqtan bizdiń eńbek ornymyz ja­saryp, jańarýda. Elge áıgili alyp stan­sada jumys jasaý – bizder úshin maq­tanysh. Onyń ústine eńbekaqymyz da joǵary, áleýmettik jaǵdaıymyz da jaqsy, – deıdi Galına. Stansada jumys jasaýdyń qıyn­dyǵy men qyzyqshylyǵy qatar júre­di. Qazirgi kezde energobloktardy jań­ǵyrtý, ja­ńar­tý jumystary júr­gi­zilý­de. Bul ju­mys aldaǵy ýaqytta stan­sa qýatyn art­tyra­­dy, ekologııalyq jaǵynan taza. Bul ju­mystar óndiristi toqtatpaı-aq júrgizilýde. Buryn energobloktardy kilt­termen bu­rap júrgizetin, qazir bárin kompıýter bas­qarady, –deıdi Vıktordyń uly Aleksandr. Aǵaıyndy Vık­tor men Alek­­sandr naǵyz balyqshylar kó­ri­nedi. Sý ja­ǵasynda tynyǵyp, ertesine stan­sa­­laryna qaraı asyǵady. Bul kúnderi Te­­­ren­tevterdiń nemereleri – bolashaq ener­­­getıkter ósip keledi.

Aqsý qalasy.

Qappasovtar – ekinshi oryn ıegeri

О́mirlik muraty ónermen úndesken

Bul kúnderi elge belgili ónerli otbasy Qappasovtardyń ákeleri Bástemı marqumnyń da qolynan dombyrasy túspegen kórinedi. «Aýyldaǵy jıyn-toıdyń kórki edi», – dep eske alady aýyldyń baıyrǵy tur­ǵyn­dary. Ol Ertis aýylynyń qyzy Kóken­men otaý quryp, dúnıege 11 bala keledi. Osy 11 balanyń úlkeni Jastilek marqumnyń sońynda tórt uly, bir qyzy qalady. Jastilektiń toǵyz nemeresi ósip keledi. Odan keıingi Naǵıma Astanada turady, bes nemeresi bar. Qaırat pen Asylbek Tereńkól aýylynda turady. Biri – mal dárigeri, biri – muǵalim. Ekeýi de balaly-shaǵaly, Aısulý da Tereńkól aýylynda turady, aýrýhanada medbıke, bir ul, bir qyzdyń anasy. Kúnsulý muǵalim, uly bar. Qaıyrtas Jasqaırat aýylynda turady, mýzyka pániniń muǵalimi. Nemereli. Nursulý da muǵalim, eki uly bar. Erbolat órt sóndirýshi qyzmetinde, eki balanyń ákesi. Janbolat mýzyka pániniń muǵalimi, balaly-shaǵaly. Biri ánshi, biri dombyrashy, kúıshi, jyrshy Qappasovtar Tereńkól aýylynda 1988 jyly otbasylyq ansambl qurady. Ansambl qurylǵan kúnnen bastap túrli is-sharalarǵa – Maıra Ýálıqyzynyń 95 jyldyǵyna oraı Respýblıkalyq ánshiler baıqaýyna, Sultanmahmuttyń – 100, Estaı aqynnyń – 120, Baıǵabyl aqynnyń 100 jyldyq toılaryna shaqyrylady. Eń bir ómirlik estelik bolyp qalǵany – Semeı dalasynda ótken Abaıdyń 150 jyldyq ǵasyrlyq toıyna qatysyp, án salǵandary. Mine, sodan beri aýyl-el arasynda «Jarasymdy januıa» atalǵan Qappasovtar otbasylyq ansambli 30 jyldaı óner jolynda, án qushaǵynda kele jatyr. Aýdan, oblystaǵy barlyq mádenı sharalarǵa qatysady. Ansambldi qurǵan Jastilek – ánshi, termeshi, sýyryp-salma aqyn, «Shańyraq» ulttyq mádenı shyǵarmashylyq ortaly­ǵy­nyń janynan qurylǵan «Jas tolqyn» jas aqyndar men termeshiler úıirmesiniń jetekshisi boldy. «О́mir kúres», «Aǵalar», «Ertis erkesi», «Týǵan jerge de­gen saǵynysh», «Asyl ana», t.b. kóp­tegen óleńderi bar. Jastilektiń bir­neshe óleńine án jazylyp, el arasyna tarady. О́miriniń sońǵy jyldary an­sambldiń jetekshisi boldy, ókinishke qa­raı, ult ónerin súıgen asyl aǵa 2001 jyly tamyz aıynda kenetten qaıtys boldy. Aǵalarynyń ornyn basyp ánshi Asylbek júr. Ol aýdandyq mádenıet úıinde «Jigitter» tobynyń kórkemdik jetekshisi. Al, Qaıyrtas aýdandyq mádenıet úıiniń dırektory. 2003 jyly Taraz qalasynda ótken Kenen Ázirbaevtiń «Shyrqa daýysym» atty 4-respýblıkalyq jyrshy-termeshiler baıqaýyna qatysty. Erbolat dombyrashy, Janbolat oblystyq «Shańyraq» halyq shyǵarmashylyǵynyń ortalyǵynda «Shańyraq sazy» ansambliniń bas dombyrashysy, «Ál – ákı» halyqtyq folklorlyq ansambliniń múshesi. Qappasovtar úshin óner joly – qasıetti jol. Ol jolmen ata da, áke men bala da júrdi. Ony ári qaraı jalǵastyrý endi nemereler úshin paryz dep sanaıdy.

Qashyr aýdany.

Bahrıdenovter otbasy ekinshi júldege ıe boldy

Ákeniń isi  – balaǵa úlgi

Aqsý qalasynda turatyn Qy­dyr­baı men Ǵalıba – úsh bala tár­bıelep ósirgen, uldaryn uıaǵa, qyzyn qııaǵa qondyryp, olardan nemere-jıen súıip otyrǵan baqytty jandar. – О́ndiris oryndary qaptaǵan qalada turǵan soń, aralasatyn ortam, dostarym túgelimen metallýrgter, kenshiler, energetıkter. Maǵan da keıinnen «nege úıdiń qasyndaǵy óndiris­te jumys jasamasqa» degen oı keldi. Sodan Reseıdiń Novokýznesk metallýrgııalyq ınstıtýtyna syrttaı oqýǵa tús­tim, – deıdi Qydyrbaı aǵa. Taǵdyr deneshynyqtyrý páni­niń muǵalimin 1976 jyl­dyń aq­pan aıynan 2013 jyl­dyń aqpan aıyn­a deıin bir ǵana óndiris orny – Aq­sý ferro­qorytpa zaýytynda eń­bek etýge buıyrtypty. Bul kún­­deri Qydyrbaı Bahrıdenov  zeı­netke shyqqan, zaýyttyń bel­sen­di ardager metallýrgi degen aby­roı-ataqqa jetken jan. Eń­bek ma­rapattarynyń ózi bir tóbe. Stý­dent kezinde tanysyp, úı bol­ǵan súıikti jary Ǵalıba da ómir boıy mektepte qyzmet etti, júz­degen shákirt­terge bilim berdi. Qyz­dary Gúlmıra áke jolyn qýyp, bir kez­de ákesi sabaq bergen dene­shynyqtyrý tehnıkýmynda oqyp, «Deneshynyqtyrý pániniń mu­ǵalimi» degen mamandyq alyp shyq­­qan. 2007 jyly ol da ákesiniń soqpaǵyn basyp, biraq Reseıde emes, Temir­taý­daǵy ýnı­versıtettiń «Qara jáne tústi metallýrgııa» kafe­d­ra­synda oqyp, «Injener-metal­lýrg» degen mamandyq alyp shy­ǵa­dy. Bul kúnderi Gúlmıra metallýrgııa salasy boıynsha Aqsýdaǵy kolledjde sabaq beredi. Uldary Rústem ınjener-metallýrg, Qaraǵandydaǵy Hı­mııa-metallýrgııa ınstıtýtyn bitirgen. Máskeýde metallýrgııa salasy boıynsha joǵary mek­­tepte oqyǵan. Áke jolyn qýyp ferroqorytpa zaýytyna kel­di, qarapaıym jumysshy baspal­daǵynan ótip, seh basqar­dy. Qazir zaýyttaǵy №2 sehty bas­qarady. Ákeleri sııaqty Rús­tem de sportshy, zaýyttaǵy basketbol komandasynyń kapıtany. Ekinshi uly Damır da oblys ortalyǵyndaǵy Sultanmahmut Toraıǵyrov atyndaǵy ýnıversı­tet­tiń metallýrgııa kafedrasyn bitirip shyqty. 2006 jyldan beri ferroqorytpa zaýytynda jumys isteıdi. Kelinderi Irına Petrovna zaýytta jumys jasaıdy, sporttyń shańǵy tebý túrinen sport sheberi. – Bizdiń metallýrgter áý­le­t­i­niń jolyn bolashaqta neme­re­lerim jalǵastyrady, zaýyt, óndiristiń atalary júrgen ta­bal­dyryǵy olardy shaqyryp turatyndaı, –deıdi Qydyrbaı aǵa.

Aqsý qalasy.

Táshimovterge úshinshi júlde berildi

О́negeli otbasy

Táshim ata esimi Ekibastuzdyń Aqkól-Jaıylma óńirine ejelden belgili. Ataqty Túıte áýlıeniń urpaqtary. Táshim ata Ýfadaǵy áıgili Ǵalııa med­resesinde bilim alǵan. Táshimniń uly Záken 41-diń soǵysyn kórgen. Onyń jary Zıken apa Estaı aqyndy kózi kórgen, balýan Qajy­muqan babamyzǵa óz qolymen shaı qu­ıyp, úlken shańyraqta qonaq etip, syı-qurmet kórsetken eken. So­ǵys kezinde tylda eńbek etken, 6 bala­ny dúnıege ákelgen Zıken apa 2010 jyly 103 jasynda ómirden oz­dy. Bıyl ótken «Mereıli otbasy» sa­ıy­syna qatysqan Qabdolla – osy Zá­ken ata men Zıken apanyń otbasynda ómirge kelgen kenje bala. Kórshi qyz Qymbatpen otbasyn qurǵan. Qabdolla bir kózi kórmese de, eńbekten qol úzbegen jan. Kúni búginge deıin «ZıL» kóliginen túsken emes. Úlken qyzy Samal Táshimova oblys ortalyǵyndaǵy Ybyraı Altynsarın atyndaǵy gımnazııa-ınternatynda oqyp júr­gen keziniń ózinde «Balaý­sa», «Hrýstalnyı zvon», «Aına­laıyn, Ertis-97» baı­qaý­laryna qatysyp, júldeli oryn­darǵa ıe bolǵan. Qazir Soltústik Qazaqstan ob­­lysynda Sábıt Muqanov atyn­da­ǵy drama teatrynyń aktrısasy. Qabdollanyń ekinshi qyzy Qar­ly­ǵash Ekibastuz IIB aqpa­rattyq-sa­rap­tamalyq toby­nyń aǵa ınspektory qyzmetin atqarady. 25 jasyn­da «polısııa kapıtany» shenine ıe bolǵan. Shymkent qalasyndaǵy Baýyr­jan Momyshuly atyndaǵy zań kolledjinde, Almatydaǵy zań aka­demııasynda bilim alǵan. Jubaıy Azamat jol polısııa­synda qyz­met etedi. Ekeýiniń Temirlan atty ul­dary ósip keledi. Qabdolla men Qym­battyń shańyraǵyna ıe bolǵan ul­dary Azamat pedagogıkalyq ınstı­týtty deneshynyqtyrý jáne sport páni­niń muǵalimi mamandyǵy bo­ıyn­sha bitirdi. Jas kezinen sportty sú­ıip ósken ol sambodan, qazaq­­sha kúresten, bokstan talaı chem­­­pıo­­nattarǵa qatysyp, júldeli oryn­darǵa ıe boldy. Búgingi tańda Temir­jol aýylyndaǵy Maıqaıyń orta mek­tebinde deneshynyqtyrý páni­niń I dárejeli muǵalimi. Jary Gúl­ja­han ekeýi­niń Asyljan men Ar­nury ata-áje­siniń de kóz qýanyshy. Gúl­jahan Qulakól aýyldyq klýbynda máde­nıet qyzmetkeri. Qabdolla men Qym­bat Táshimovter tárbıelegen úsh bala eli­mizdiń erteńi úshin eńbek etýde.

Qulakól aýyly.

Smaǵulovtar da úshinshi oryndy ıelendi

Ata jolyn qýyp...

Soǵys jáne ishki ister sala­sy­n­yń ardageri Qalıaqpar Smaǵulov­tyń úlken ómir joly búgingi ur­paq­taryna úlgi. Mılısıo­ner Qalıaq­par ata 40 jyldaı qaýipsizdiq qyzmetinde, ishki ister salasynda eńbek etti. Súıgen jary  Raısa ekeýi 5 ul, eki qyz ósirdi. Áke-shesheleriniń sońynda qalǵan Qalı, Muhtar, Maıdan jáne olardyń balalary áke jolyn qýyp ishki ister salasynda eńbek etýde. – Árqashanda ádil bolyńdar.Aldaryńa qoıǵan maqsatty oryndaı bilińder deıtin ákemiz. Men de, meniń inilerim de ómir boıy ákemiz amanattap ketken tártip ýádesinen shyqqan joqpyz. Bul bizge berilgen buıryq, – deıdi Qalı Smaǵulov. Qalı 1967 jyly Ombydaǵy joǵary mılısııa mektebin bitirip Pavlodarǵa oralady. Dál sol kezde oblystaǵy Ertis aýdanynyń bir sovhozynda dırektordy óltirip ketedi. Áriptesterimen jete jedel júrgizilgen qym-qýyt oqıǵada qyl­mysker tabylyp sottaldy. Qalı Smaǵulov ta qylmysty izdes­tirý jumystaryna qatysady. Qalı Smaǵulov qazir zeınet demalysyn­da, ishki ister salasyndaǵy qyz­metin uly Rústem men qyzy Aı­gúl jalǵastyrýda. Atadan ákege, ba­laǵa, nemerege jalǵasqan Sma­ǵulov­­tar áýletiniń ishki ister sala­syn­­daǵy qyzmetterine 163 jyl tolyp otyr.

PAVLODAR.

Maqalalar toptamasyn ázirlegen «Egemen Qazaqstan» gazetiniń Pavlodar oblysyndaǵy menshikti tilshisi Farıda BYQAI.