Ekonomıka • 29 Mamyr, 2023

Saqtandyrýdan «saqtaný» basym

270 ret
kórsetildi
3 mın
oqý úshin

Qazaqstan Qarjygerler qaýymdastyǵynyń dereginshe, elimizde saqtandyrý syılyqaqylarynyń ishki jalpy ónimge (IJО́) qatynasy ortasha álemdik deńgeıden tórt ese tómen. Birinshi toqsannyń qorytyndysy boıynsha, saqtandyrý kompanııalarynyń (SK) aktıvteri 6,5%-ǵa, 2 200,9 mlrd-qa deıin ósti. Buǵan baǵaly qaǵazdar (+3,0%), aqsha men salymdar (+22,4%) jáne qaıta saqtandyrý boıynsha aktıvter (+33,1%) kóleminiń ulǵaıýy áser etti.

Saqtandyrýdan «saqtaný» basym

Sektor mindettemeleriniń kólemi 3,5%-ǵa (2022 jyly 1 sharshy metr úshin +7,7%) 1 199,2 mlrd-qa deıin ósken. Onyń ishinde saqtandyrý ótemi­niń qalǵan bóligi boıynsha min­det­­temelerdiń (+2,6%), «REPO» ope­ra­sııa­lary kóleminiń (+12,6%) jáne týyndaǵan zalaldar bo­­ıyn­sha mindettemelerdiń (+4,1%) art­ýy esebinen kóbeıgen.

Saqtandyrý syılyqaqylarynyń kó­lemi 23,9%-ǵa, 287,4 mlrd-qa de­ıin ulǵaıǵan. Bul is júzinde KOJ (+23,1%) jáne О́SK (+25,5%) syı­lyq­aqylarynyń ósýimen teń dá­re­jede qamtamasyz etildi. Jalpy alǵanda, KOJ syılyqaqylarynyń ulǵaıýy erikti avtosaqtandyrýmen (+2,7 ese), О́SK – zeınetaqy annýı­tet­tik saqtandyrýmen (+67,6%) baı­la­nysty bolypty.

«Birinshi toqsanda tólemderdiń 36,9%-ǵa ósýi, negizinen, kólik qu­ral­dary ıeleriniń AQJ (+41,1%), órtke qatysty múlikti saqtandyrý (+46,9%) boıynsha, sondaı-aq qyz­met­kerlerdi О́SK-degi jazataıym­ oqıǵalardan saqtandyrý (+2,5 ese) boıynsha tó­lem­­derge baılanysty boldy. Bul saqtandyrý sektorynyń taza kirisi 57,1%-ǵa ulǵaıdy, saqtandyrý qyz­me­tinen túsetin kiristerdiń (+51,1%) aıtarlyqtaı ósýiniń arqasynda, ol ishinara akvızısııalyq shyǵystarmen (+62,0%), saqtandyrý tólemderin júzege asyrý boıynsha shyǵystarmen (+52,3%) jáne múgedekti teris qaıta baǵalaýmen (-2,7 ese) teńestirildi», delingen habarlamada.

Qaýymdastyq sarapshylarynyń aıtýynsha, otandyq saqtandyrý na­ry­ǵy aıtarlyqtaı básekege qabi­let­ti bolyp qala beredi (Gerfındal-Hır­shman ındeksi – 0,1). Bul rette sek­tor aktıvteriniń 67,0%-y naryq­tyń ne­giz­gi oıynshylarynyń 6-na (26-dan) tıesili.

«2023-2024 jyldary salany sıfrlandyrý (ınshýrteh, ragteh) ese­binen saqtandyrý syı­lyq­aqy­lary kólemi odan ári ósedi degen boljam bar. Eleýli ekonomı­ka­lyq ósýden (4,9%) jáne joǵary ınflıa­sııadan (16,8%) basqa, saq­tan­dyrý sektorynyń barlyq ne­giz­­gi kórsetkishtiń ulǵaıýy ótken jyldyń tómen bazasymen (qań­tar oqıǵalary) jáne olardy qalyp­tastyrý ádis­te­me­siniń ózge­rýi­men (HQES-ke kóshý 17) baı­­lanysty bolýy múmkin. Qar­jy naryǵyn retteý jáne damytý agent­tigi jáne saqtandyrý kom­pa­­­­­nııalarynyń saqtandyrý ónim­­de­rin ártaraptandyrý boıynsha bel­sendi jumys istep jat­qa­nyna qaramastan, saqtandyrý syı­lyq­aqyl­arynyń 67,5%-y jáne saq­tandyrý tólemderiniń 70,3%-y bu­ryn­ǵysynsha múlikti, avtokólikti jáne avtokólik ıeleriniń AQJ saq­tandyrý, ómirdi saqtandyrý jáne zeınetaqy annýıteti boıynsha syı­lyq­aqylarǵa tıesili», delinedi usy­nylǵan sholýda.

Sońǵy derekter boıynsha, bıyl tirkelgen avtomobılder sany 71,5%-ǵa ósti, al turǵyn úıdi satyp alý-satý mámileleriniń sany ótken jyldyń sáıkes kezeńimen salystyrǵanda 2,0 ese tómendedi.