– Qaırat, jeńis qutty bolsyn! Bet álpetiń men kóńil kúıińe qaraǵanda, bul jekpe-jekte jeńiske jetý saǵan aıtarlyqtaı qıyndyq týǵyzbaǵan sekildi ǵoı.
– Negizi Rıs Maklaren de osal sportshy emes. Ol ONE FC reıtınginde tórtinshi orynda tur. Osydan tórt jyl buryn ekeýmiz Tokıoda «tóbelesken» edik. Ol kezde men upaı sanymen jeńdim. Bul joly da dál solaı boldy. Báseke aıaqtalǵannan keıin Rıs: «Osy jarysqa men tyńǵylyqty daıarlanǵan edim. Tipti tańnyń atysynan kúnniń batysyna deıin jattyqtym dese de bolady. Osy aıqasta qalaı da seni jeńýdi maqsat tuttym. Biraq qansha kúsh salsam da, kózdegen maqsatyma qol jetkize almadym. Moıyndaımyn, sen menen áldeqaıda myqty ekensiń», dep aǵynan jaryldy. Qarsylasymnyń osy bir aýyz sózi kóńilimdi kádimgideı marqaıtyp tastady.
– Bul jeńis saǵan ne berdi? Endi tıtýldyq aıqasqa shyǵasyń ba?
– Iá, endigi maqsatym – Demetrıýs Djonsondy jeńip, atalǵan promoýshenniń chempıondyq belbeýin ıelený. Árıne, bul jospardy júzege asyrý ońaı bolmaıdy. «Kúshti tyshqan» degen janama esimmen oktagonǵa shyǵyp júrgen amerıkalyq faıter kezinde UFC chempıony bolyp qana qoımaı, kóptegen rekordtyq kórsetkishke qol jetkizdi. Asa jeńil salmaqtaǵy Djonson óz ataǵyn 11 márte sátti qorǵap, sol uıymnyń eń beldi sportshysyna aınaldy. Tipti ony «tiri ańyz» desek te eshkim daýlasa qoımaıdy. Demetrıýs syndy myqtyny jeńý bylaı tursyn, onymen teń dárejede aıqasýdyń ózi kóptegen faıter úshin asqaq arman. Biraq men bul jekpe-jekke ázirmin. «Tyshqandy» tize búktirý úshin aıqas alańynda esh aıanyp qalmaımyn.
– Kópshilik úshin Demetrıýs Djonsonnyń sıngapýrlyq uıymǵa kelýiniń ózi túsiniksiz jaıt. Qansha degenmen ol álemniń eń beldi promoýsheni – UFC-diń shoqjuldyzy edi ǵoı.
– Oǵan esh tańdanýǵa bolmaıdy. Búgingi tańda ONE FC keremet qarqynmen damyp keledi. Qazir bul uıym álemde ekinshi orynda. Árbir jarysy úlken shoýǵa aınalyp, sport keshenderinde ıne shanshar oryn bolmaıdy. Ony búkil Azııa, kúlli álem qyzyǵa tamashalaıdy. Qarajaty da UFC-den esh kem emes. Erejesi múldem bólek. Tipti qatal desek te bolady. О́ıtkeni bul jerde jatqan adamdy aıaqpen jáne tórttaǵandaǵan sportshyny tizemen tebýge ruqsat berilgen. Qatysýshylar mindetti túrde gıdrotesten ótedi. Iаǵnı shamadan tys artyq salmaqtan arylýǵa tyıym salynǵan. Árkim óziniń tabıǵı salmaǵynda óner kórsetýge tıis. О́ıtkeni sporttan keıin de ómir bar. Adamnyń aǵzasy temir emes, tym kóp salmaq qýatyndar erteńgi kúni sonyń zardabyn shegedi. Densaýlyǵyn qurtady. Osynyń barlyǵy ONE FC-de oılastyrylǵan. Eshbir uıymda ondaı gıdrotest joq.
Al Djonsonǵa keler bolsaq, ol UFC-diń barlyq myqtylaryn ońdyrmaı sabady. Atalǵan uıym basshylyǵy «Kúshti tyshqanǵa» laıyqty qarsylas taba almaı ábden ábigerge tústi. Iá, kezinde onyń Bred Pıket (2010 jyly), Domınık Krýs (2011) jáne Genrı Sehýdo (2018) syndy sportshylarǵa ese jibergeni ras. Biraq ol tóreshilerdiń sheshimimen ǵana jeńildi. Al ONE FC-ge aýysqanda Demetrıýs óziniń sporttyq mansabynda alǵash ret nokaýtqa tústi. 2021 jyldyń kókteminde brazılııalyq Adrıano Moraes AQSh-tyń aty ańyzǵa aınalǵan faıterin tizemen teýip, esinen tandyrdy. Mine, osydan-aq irgetasy Sıngapýrde qalanǵan promoýshenniń deńgeıi qandaı ekenin bilýge bolady.
– ONE FC-ge bara sala sen birden chempıondyq belbeý úshin aıqastyń. Ádette ortańqol promoýshenderdiń ózinde chempıondyq ataqqa talasý úshin birneshe báseke ótkizýge tıistisiń. Osy oraıda saǵan osyndaı aıryqsha qurmet ne úshin kórsetildi?
– Meniń uzaq jyldar boıy Danııar Qasqaraýov jetekshilik etetin «Alash Praıd» klýbynyń sapynda óner kórsetkenimdi jaqsy bilesizder. Qalyń jurtqa sol uıymda tanyldym. Sıngapýrlyq promoýshenniń tarapynan usynys túskende men birden alǵashqy jekpe-jegimde chempıondyq táj úshin talasamyn degen talap qoıdym. Olaı bolmaǵan jaǵdaıda bas tartýǵa bekindim. О́ıtkeni ol kezge deıin men birde-bir ret jeńilgen emes edim. Biraz ýaqyt oılana-tolǵana kele olar kelisim berdi. Sóıtip, men 2015 jyldyń 21 qarashasynda Beıjińde ótken jarystyń basty jekpe-jeginde óner kórsetý quqyǵyna ıe boldym.
– Beıjińdegi jarysta sen brazılııalyq Adrıano Moraesti jeńip, altyn belbeýdi ıelendiń. Sol kezde qandaı sezimde boldyń?
– Sóz oraıy kelgende, Qytaıda oqıtyn qazaq stýdentterine zor alǵysymdy bildirgim keledi. Olar sport keshenin lyq toltyryp, barynsha qoldaý kórsetti. Bul jaǵdaı meni erekshe rýhtandyrdy. Bes raýndqa sozylǵan saıysta Moraesti upaı sanymen utyp, chempıondyq tájge qol jetkizdim. Sol kezde qýanyshtan tóbem kókke eki eli ǵana jetpedi.
– Álemdegi eń beldi uıymdardyń biriniń chempıondyq belbeýin taqqannan keıin materıaldyq turǵydan da jaǵdaıyń jaqsarǵan shyǵar. Qupııa bolmasa, qansha qarajat aldyń?
– Sol kúnge deıin men tıyn-tebenge judyryqtasyp júrgenmin. Sondyqtan sol ýaqytta ONE FC-diń maǵan bergen syıaqysy kóp aqsha bolyp kórindi. Qazir oılap otyrsam, olaı emes eken. Tym az gonorar alǵan ekenmin. Barlyǵy da ózimizdiń bilimsizdigimizdiń kesiri. Ol kezde ne menedjerim, ne promoýterim joq. ONE FC-den kelsimshart kelgen bette qujatty aǵylshynsha biletin bir dosyma oqyttym. Ol bir sholyp ótti de, bári durys dedi. Men qol qoıdym. Sóıtip, bolar-bolmas syıaqy aldym.
– Araǵa eki jyl salyp, Makaoda ótken jarysta dál sol Adrıano Moraesten jeńilip, chempıondyq ataqtan aıyryldyń. Sol jekpe-jekte ne jetpedi dep oılaısyń?
– Otbasylyq jaǵdaıyma baılanysty bir jarym jyldaı úlken sporttan qol úzip qaldym. Syrqattanǵan ulymdy emdetý úshin birneshe aı boıy otbasymmen birge Taılandta turýyma týra keldi. Sol jaqta em-dom qabyldadyq. Kezekti jarystyń ótýine tórt-bes aı qalǵanda ǵana jattyǵý zalyna bas suqtym. Durys daıarlyqtyń bolmaýy saldarynan jeńilis taptym.
– Sol kúnge deıin 23 ret jekpe-jekke shyǵyp, barlyǵynda jeńiske jetken ediń. Alǵash ret jeńilistiń kermek dámin tatqanda qandaı kúıde boldyń?
– Alǵashynda qatty kúıindim. Biraq halyqtyń qoldaýynyń arqasynda eńse tiktep, qaıta qatarǵa qosyldym.
– Sherdogińe qarasaq, kúni búginge deıin 32 kezdesý ótkizip, 30-da jeńiske jetken ekensiń. 18 básekeni merziminen buryn aıaqtadyń. Bul – óte tamasha kórsetkish! Osy sıfrlarǵa qarap, kóńiliń marqaıatyn shyǵar?
– Men rekordyma emes, osy kúnge deıin osyndaı bıik dárejede júrgenime, ózimdi álemge tanyta bilip, kil myqtylarmen kúsh synasyp, elimniń týyn bıikte jelbiretkenime qýanamyn. Bul jaǵdaı meniń boıyma qýat, júregime jylý beredi.
– Ár jeńisińnen keıin «Qara jorǵa» bıleýdi jaqsy bir dástúrge aınaldyryp, qalyń kórermenniń kóńilin taptyń. Bul ózińniń bastamań ba, álde basqa bireýler osyndaı oı tastady ma?
– Bul ıdeıa «Alash Praıdta» júrgen kezimde oıǵa keldi. Bala kezimnen birge ósken dosym Qýat «Naıman» Hamıtov Tıto Ortıs esimdi sportshyǵa qatty eliktedi. Sodan ol ár jekpe-jekke kúrekpen shyǵyp, jeńgen kezde qarsylasyn «kómip tastaýdy» ádetke aınaldyrdy. Maǵan da bir «fıshka» tabý kerek boldy. Sodan men qazaqı kıimmen shyǵyp, «Qara jorǵa» bıleýdi jón kórdim. Bul áreketimdi jankúıerler jyly qabyldady. Sol kezden beri meniń «fıshkam» – «Qara jorǵa».
– Áńgimeńe kóp rahmet, Qaırat. «Kúshti tyshqandy» jeńip, ONE FC-diń chempıondyq belbeýin ıelenýińe tilektespin.
– Sizge de kóp rahmet. «Egemen Qazaqstan»-nyń oqyrmandary árdaıym kóp bolsyn!
Áńgimelesken
Ǵalym SÚLEIMEN,
«Egemen Qazaqstan»
