Byltyr ǵana iske qosylǵan zaýytty kemi on jyldyń ústinde jyr qylyp kelippiz. Sonaý 2008 jyly Qazaqstan men Qytaı úkimetteri arasynda birikken kásiporyndar týraly kelisim jasalyp, alǵashqy qadam retinde Qyzylordada shyny zaýytyn salý josparlanady. Sál keshigip baryp irgetasy qalanǵan bolashaq óndiris ornynyń jarnamasy jaqsy-aq edi. Qurylysy kidiristep júrip, salynyp bitkennen keıin de uzaq ýaqyt qybyrsyz qalǵan nysanǵa keıingi jyldary jan bitip, byltyr iske qosyldy. О́ndiris orny ótken jyly 32 myń, bıyl 75 myń tonnaǵa jýyq ónim shyǵarǵan. 40 myń tonna ónimi eksportqa ketken.
«Orda Glass LTD» seriktestiginiń bul jobasyn júzege asyrý úshin 42 mlrd teńge sheteldik ınvestısııa tartyldy. О́ndiris ornynyń óńirdiń óńdeý ónerkásibindegi úlesi shamamen 8 paıyz, al qurylys ındýstrııasyndaǵy úlesi 42,2 paıyz shamasynda.
Qazir zaýyttaǵy 400-ge jýyq jumysshynyń 70 paıyzy jergilikti azamattar. Jańadan ashylǵanda Qytaıdan 147 maman kelipti. Sodan beri logıstıka, kesý, oraý bóliminiń jumysyn jergilikti azamattar meńgerip, kórshi memleketten kelgenderdiń 35-i keri qaıtarylypty. Mundaǵy otandyq mamandardyń ortasha aılyǵy 404 myń teńge, al bul salada tájirıbesi mol, biliktiligi joǵary sheteldikterdiń tabysy odan da joǵary.
– Bolashaqta jergilikti azamattardy Qytaıda oqytyp, tájirıbe jınaýyna múmkindik jasaımyz. Mindetti túrde kásipke beıim, uıymdastyrýshylyq qabileti joǵary azamattardy basshylyq qyzmetke joǵarylatamyz, – deıdi «Orda Glass LTD» JShS bas dırektory Han Lıszıýn.
Shyny zaýyty basqa da ilespe óndiris oryndaryn ashýǵa múmkindik týǵyzyp otyr. Osy baǵytta qytaı, nemis jáne túrik kompanııalarymen kelissóz júrgizilip jatyr. Bastama oıdaǵydaı júzege assa, alda osy aýmaqta quny 100 mlrd teńge bolatyn 8 shaǵyn zaýyt jumys isteı bastaıdy. Jyl sońyna deıin qosymsha taǵy 80 jańa jumys orny ashylmaq.
Jalpy, qytaılyq holdıng osyndaı 9 zaýyt salǵan. Onyń jeteýi sol memlekette, bireýi Nıgerııada, sońǵysy bizde. Jańa óndiris ornyndaǵy bir peshtiń ózi О́zbekstandaǵy osyndaı 3 zaýyttyń ónimin berip otyr. Bıylǵy 4 aıda 6 mlrd teńgeniń ónimin shyǵaryp, osyǵan deıin áınekti О́zbekstan men Qyrǵyzstannan alyp kelgen elimizdi tolyq qamtamasyz etken kásiporynda energııa únemdegish shyny shyǵarý úshin holdıng taǵy 15 mln dollar kóleminde ınvestısııa bólip otyr.
Mamandar zaýyt iske qosylǵaly beri elimizde shyny baǵasy 30-35 paıyzǵa arzandaǵanyn aıtady. Byltyr zaýyt ónimi negizinen Shymkent, Almaty, Astana qalalaryna satylyp, О́zbekstanǵa eksporttalǵan.
Qajetti shıkizattyń deni Aral, Qazaly jáne Jańaqorǵan aýdandarynan jetkizilip otyr. Tek kalsıılengen soda men natrıı sýlfaty shetten ákelinedi.
«Qazaqstandyqtardyń ál-aýqatyn arttyrýǵa baǵyttalǵan turaqty ekonomıkalyq ósý» ulttyq jobasy aıasynda iske qosylǵan zaýyt jumysymen bizdi óndiristik bólim basshysynyń kómekshisi Ǵalymjan Qýatov tanystyrdy. Munda bári avtomattandyrylǵan, qondyrǵylardyń deni Eýropadan jetkizilipti. Mamandar jumys barysyn kompıýter arqyly baqylap otyr. Uzynnan uzaq sozylǵan jeli boıymen júre berseńiz, jyp-jyltyr áınektiń syrǵyp bara jatqanyn kóresiz.
Burynǵy tájirıbede áınekti qalypqa quıyp shyǵarǵan eken. О́tken ǵasyrdyń elýinshi jyldary onyń sapasyn joǵarylatý úshin aǵylshyndar eritilgen qalaıy betimen syrǵytýdy oılap taýyp, patenttegen. Mamandar bizge osy úderisti kórsetti. Odan keıin tabaqsha shynylar sapasyn anyqtaıtyn qurylǵydan ótedi. Ol áınek betindegi bolmashy aqaýdy da anyqtap, suryptap beredi. Shyny kesilgennen keıin taǵy bir tazalanyp, daıyn ónimder qoımasyna jetedi.
– Indýstrııalandyrý baǵdarlamasy aıasynda iske qosylǵan bul zaýyt óńirimizdiń áleýmettik-ekonomıkalyq damýyna serpin berip otyr. Máselen, bıyl bul zaýytqa 42 mlrd teńge ınvestısııa tartylyp, birneshe memleketpen óndiris aýmaǵyna shaǵyn óndiris oryndaryn qurý baǵytynda kelisim júrgizildi, – dedi oblystyq kásipkerlik jáne ónerkásip basqarmasy basshysynyń orynbasary Janar Berdenova.
Qyzylorda
