Bir sátte bir úıge birin-biri tanymaıtyn eki birdeı ury túsetin jaǵdaı tek kınoda ǵana kezdese me desek, teatrdyń sahnasynda da ushyrasady eken. Biri urlyqty ómirlik kásibine aınaldyrǵan kánigi baýkespe bolsa, ekinshisi – bastyǵynan esesin qaıtarý maqsatymen óziniń aram oıyn júzege asyrmaq bolǵan taksıst jigit. Komedııalyq qoıylymnyń jelisi boıynsha ekeýi de asa dáýletti adamnyń záýlim úıin tonap ketpek bolady. Qyzyq bolǵanda dál sol ýaqytta shańyraqtyń otaǵasy kóńildesimen úıine kelip, baıqaýsyzda urylar qolǵa túsip qalady. Qaltaly azamatpen túngi klýbtan ilesip kelgen jeńil júristi bıkesh te tegin emes eken. Sharabyna uıyqtatatyn dári qosyp, úıdegi baǵaly áshekeılerdi jymqyryp ketýdi josparlap qoıypty. Qyzyq bolǵanda baıqaýsyzda ý sharapty ózi iship, tereń uıqyǵa ketedi. Al qaryny qabaqtaı úı ıesi mastyqtan tez esin jıyp, úsheýin de áshkereleıdi. Oqıǵa osy jerge kelgende núktesi qoıylar dep kútken edik. Otaǵasy oqtaýly myltyǵyn kezenip, qos uryny tergep turǵan ýaqytta zańdy nekelesken áıeli kelip qalady. Komedııanyń negizgi shyjyǵy da osy jerden bastalatyndaı. Endi úı ıesi sasaıyn dedi. Álgi baýkespelerdi úıine kelgen dostary, al jatyn bólmede uıyqtap jatqan bıkeshti sonyń biriniń jary dep atap, bárin dastarqanǵa shaqyrady. Shym-shytyryq oqıǵanyń sońy da qyzyq. Bul jerde rejısser eki birdeı nusqa usynady. Alǵashqysynda álgi qonaqtar máz-meıram bolyp tarasyp, erli-zaıyptylar qýanyshty kúıde qala berdi. Al ekinshi nusqada barlyǵynyń qýlyq-sumdyqtary ashylyp, áıeli álgilerdi myltyqtyń qaraýylyna alyp, «orys rýletkasyn» oınatady. Degenmen bári sátti aıaqtalyp, otaǵasy jaryna degen mahabbatyn dáleldep shyǵady.
«Urylar» komedııasynyń utymdy jeri bul oqıǵanyń barlyǵy úıdegi qos maqulyq – mysyqtardyń «kózimen», solardyń qoıylymǵa syrttaı kirisip, baıandap otyrýymen órbıtininde. Úı janýarlary adamdardyń psıhologııasyn, dórekiligi men sengishtigi, bir-birine degen aıarlyǵy men janashyrlyǵyn tap basyp, minezdeme berýge qumar. Zerikken maqulyqtar taksıst jigittiń úı janýarynan qorqatynyn baıqap, onyń álsizdigin paıdalanyp ketetin jerleri de kelisti. Zilsiz ázil men oıyn-ospaq oryndy kórinis taýyp jatty.
«Bizdiń shyǵarmashylyq ujym byltyrdan beri teatr synshylarymen baılanys ornatyp, birneshe premerany solardyń talqysyna saldyq. Bul maýsymdaǵy barlyq jańa qoıylymdarymyz drama jáne ápsana janrlarynda bolyp ketpesin degen oımen tańdaýymyz osy komedııaǵa túsken edi. Kórkemdik keńes pen elimizdegi teatr synshylary da bul komedııany qup kórdi. «Urylar» qoıylymynyń avtory – akter, jas dramatýrg Qazybek Amanjol», deıdi Júsipbek Aımaýytov atyndaǵy oblystyq qazaq mýzyka-drama teatrynyń basshysy Arman Temirbek.
Al buǵan deıin «Ujdan» atty ápsananyń sahnalyq nusqasyn jazyp, onysy kórermender men synshylar tarapynan joǵary baǵa alǵan ádebı drama bóliminiń meńgerýshisi Nurken Turlybek kúldire otyryp oılantý janry ujym akterleri úshin úlken eńbek bolǵanyn atap ótti. Bul qoıylymdy daıyndaýǵa bir aıdan astam ýaqyt jumsalypty. Eshqandaı astarsyz, kórermenge túsinikti ázilmen órilgen jańa qoıylym qoıý byltyrdan beri josparda júrgen. Maýsym sońyna qaraı bul oıdyń da retimen iske asqanyna ujym qýanýly.
«Bile bilseńizder, komedııalyq qoıylym – teatrdaǵy eń qıyn janr. Adamdardy kúldirý úshin sapaly ázil kerek. Oıdan kúldiretin sóz qosyp, qazaqsha KTK deńgeıinde arzan dúnıe jasaýǵa da bolady. Alaıda kórermender kórip otyryp, ázilden jany tynyǵyp qaıtatyndaı personajdy beıne shyǵarý, obraz jasaý alǵashqydan-aq negizgi maqsatymyz bolǵan edi. Teatrda únemi oı salatyn, dramalyq aýyr dúnıelerdi sahnalaı berýdiń qısyny joq. Onsyz da kúıbeń tirshilikten sharshap júrgen adamdar osyndaı jeńil komedııalar arqyly tynyǵyp, demalyp qalady» dep oı bólisti qoıylym rejısseri Ádilet Aqanov. Jalpy, Ádilettiń úılestirýimen daıyndalatyn qoıylymdardyń qaı-qaısy da sapaǵa qurylatynyn moıyndaýymyz kerek. Kerekýlik teatrda jumys istep kele jatqaly jıyrmaǵa jýyq qoıylymǵa rejısserlik jasasa, sonyń tórt-beseýi komedııa janrynda.
Kórermen múddesin árdaıym joǵary qoıatyn teatr ujymy qazirdiń ózinde keler maýsymnyń shymyldyǵyn ashatyn premeralardy pysyqtap qoıǵan. Sonyń biri – Oralhan Bókeıdiń «Kerbuǵy» shyǵarmasy jelisimen daıyndalatyn plastıkalyq qoıylym. Oǵan Almatydan arnaıy mamandar, sonyń ishinde qazirgi kúni Músirepov teatrynda ýaqytsha qyzmet atqaryp júrgen reseılik rejısser, Reseıdegi «Zolotaıa maska» syılyǵynyń ıegeri Sergeı Levıskıı de jumyldyrylady dep kútiledi. «Kerbuǵydan» bólek Shekspırdiń «Rıchard úshinshi» klassıkalyq dramasy da sahnalanady dep kútilýde.
Negizi Aımaýytov teatry búginde respýblıka boıynsha ámbebap teatrǵa aınalyp kele jatqanyn moıyndaýymyz kerek. О́ner ujymy dramalyq, mýzykalyq, mýzyka-dramalyq, komedııalyq, jasóspirimderge arnalǵan janrlyq erekshelikterdi qamtýmen qosa, qýyrshaq teatrynyń da qyzmetin atqaryp tur. Mundaǵy qoıylymdardyń eń tómengi sanaty 3 jastaǵy balalarǵa arnalǵan. Teatr sahnasynda keıde suranysqa oraı orys tilindegi týyndylardy da tamashalaýǵa bolady. Munyń barlyǵy ujymnyń durys baǵytta jumys istep otyrǵanyn baıqatsa kerek. Ondaı jerde kórermen de jalyqpaıdy.
Bıylǵy maýsymda uzyn sany bes birdeı jańa qoıylymmen jurtshylyqty tánti etken teatr ujymy buǵan deıin kóptegen baıqaý-festıvaldardan oljaly oralǵanyn talaı márte jazǵanbyz. Endi aldaǵy ýaqytta Atyraýda ótetin aýqymdy festıvalǵa da daıyndyq ústinde. Ol sharaǵa elimizdegi úzdik alty teatrdyń qatarynda shaqyrtylyp otyrǵanyn aıtpasqa bolmas.
Pavlodar oblysy
