Tártip saqshylarynyń dereginshe, Ertis-Baıan óńirinde jyl basynan otbasynyń shyrqyn buzatyndarǵa qatysty eki myńnan astam tıisti uıǵarym shyǵarylyp, 258 adamnyń spırtti ishimdik ishýine zań júzinde tyıym salynypty. Esirtkige jáne alkogoldi ishimdikke qumar taǵy 156 jeke tulǵa narkologııalyq dıspanserde májbúrli túrde em qabyldaýǵa baǵyttalǵan. Munyń barlyǵy – táýekel tobynda turǵan janjalqoı erkekterdi jýasytýdyń amaly. Úıde jıi janjal shyǵaratyn 718 er-azamat ákimshilik jaýapkershilikke tartylsa, sonyń júzden astamy otbasyndaǵy qorǵaý nusqamasyn buzǵany úshin jazalanǵan. Zorlyq-zombylyqtyń mundaı túri kóptegen otbasynda qaıtalana beretini haq. Sebebi zardap shegýshilerdiń kóbi materıaldyq turǵydan otaǵasyna táýeldi. Sonyń kesirinen kóptegen áıel kúıeýinen qansha jábir kórse de, polısııaǵa bergen ótinishin keri qaıtaryp, qylmystyń qaıtalanýyna ózderi sebepker bolady eken.
Bıyl 1 shildeden bastap polısııa organdary turmystyq quqyq buzýshylyqtardy tirkeýdi ótinish berý sıpatynan anyqtaý sıpatyna aýystyratyny málim. Jańa túzetýler jábirlenýshiler ótinish bermeı-aq ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly is qozǵaýǵa múmkindik beredi. Iаǵnı turmystyq zorlyq-zombylyq jasaý faktisin birden tirkep, hattama jasaý úshin kýágerlerdiń, kórshilerdiń aıǵaqtary, beınebaqylaý kameralary men beınetirkegish jazbalary jetkilikti bolady.
Pavlodar oblysy polısııa departamenti bastyǵynyń birinshi orynbasary Jasqaırat Qaıyrovtyń aıtýynsha, Qylmystyq kodekske engen ózgerister 19 mamyrda zańdy kúshine ense, al Ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly kodekstegi jańashyldyqtardy 1 shildeden bastap is júzinde qoldanýǵa bolady.
Jańa ózgeristerge sáıkes taraptardy qaıta tatýlastyrý múmkindigi alynyp tastalady. Qazirgi ýaqytta turmystyq zorlyq-zombylyq týraly materıaldardyń jartysy tatýlasýǵa baılanysty sotta toqtatylyp qalady eken. Mundaı jaǵdaılar kóbine otbasynyń shyrqyn buzatyn azamattardyń, onyń týystarynyń «sendirýimen» nemese qysymymen bolatyn kórinedi. Psıhologııalyq qysym budan bylaı shektelip, turmystyq zorlyq-zombylyq jasaǵany úshin ákimshilik jáne qylmystyq jaýapkershilik kúsheıedi.
«Buǵan deıin zardap shegýshi ótinishin qaıtaryp alýyna baılanysty nemese múldem jazbaǵan ýaqytta tártip saqshylary jábirleýshi azamatqa esh shara qoldana almaıtyn. Al esesine zań buzýshy óziniń teris qylyǵyn keıin de jalǵastyryp, jazadan kez kelgen ýaqytta qutylyp ketetinine senimdi bolyp alady. Jyl basynan 718 ákimshilik is joldanyp, sonyń 357-si tatýlasýǵa baılanysty toqtatyldy. О́zgeristerge sáıkes endi bir márte ǵana tatýlasýǵa bolady. Otbasyndaǵy janjalqoıǵa alǵashqy jaǵdaıda eskertý jasalady nemese 5 táýlikke qamalady. Al áıelin taǵy jábirlese, onda onyń jazasy – 10 táýlik. Uryp-soqqany úshin 10 táýlikke qamalyp, onysyn taǵy qaıtalaǵan jaǵdaıda 15-20 táýlikke ýaqytsha qamaý ornynda ustalady», dep túsindirdi J.Qaıyrov.
Otbasynda zorlyq-zombylyqqa ushyraǵandardyń baratyn jeri bolmasa daǵdarys ortalyǵyna nemese qoǵamdyq belsendilerge habarlassa bolady deıdi mamandar. Olarǵa bul jerlerde áleýmettik, psıhologııalyq jáne zań turǵysynan kómek kórsetiledi. Máselen, keıingi bes aıda Pavlodar qalasyndaǵy daǵdarys ortalyǵy 27 áıeldi balalarymen birge qabyldaǵan. Senim telefonyna 48 qońyraý túsip, barlyǵymen jumys júrgizilgen.
«Shyn máninde osy ýaqytqa deıin ýchaskelik ınspektorlar otbasyndaǵy jábirlenýshilerdi tek qorqytýmen ǵana aınalysyp keldi. Shaqyrtý bolsa, úıine izdep baryp, shekteýli sharalardy ǵana qoldana alatynbyz. Pavlodar qalasy boıynsha kúıeýinen taıaq jeıtin, zorlyq-zombylyqqa ushyraıtyn áıelder jeterlik. Olardyń keıbirinen aıyna birneshe márte shaqyrtý túsedi. Keıbir er-azamattar jubaılaryn aıaýsyz tepkiniń astyna alyp, uryp tastaıtyny bar. Kóbi araqtyń kesirinen bolatyny daýsyz. 19 mamyrdan bastap Qylmystyq kodekstiń densaýlyqqa aýyr jáne aýyrlyǵy ortasha zııan keltirý qylmysyn jasaýǵa baılanysty jekelegen baptaryna ózgerister engizildi. Kodekstiń 106 jáne 107-baptaryndaǵy biliktilik belgilerinde «Kinálige materıaldyq nemese ózge de táýeldiliktegi adamǵa qatysty is-áreket jasaý» dep naqty belgilengen. Ol kúdiktini nemese qylmyskerdi oqshaýlaý úshin qamaýǵa alý sanksııasyn qoldanýǵa, sondaı-aq jaýapkershilikti kúsheıtýge múmkindik beredi. Onyń ústine qorǵaý nusqamasyn buzǵany úshin eskertý alynyp tastalyp, endi tek 10 táýlikke qamalady. Minez-qulyqqa erekshe talaptar ornatýdy buzǵany úshin aıyppul da joıylyp, qamaýdyń merzimi 10 táýlikke deıin ulǵaıtyldy. Bul jaǵdaıda quqyq buzýshylyq qaıtalansa, azamattar 20 táýlikke deıin qamaýǵa alynady», deıdi Pavlodar qalalyq jergilikti polısııa qyzmeti bólimi áıelderdi zorlyq-zombylyqtan qorǵaý tobynyń ınspektory, polısııa maıory Ásem Rahımova.
Qysqasy, budan bylaı otbasynda taırańdap, oǵash minez-qulyq kórsetetin, áıeli men bala-shaǵasyna qol jumsaıtyndar jazadan qashyp qutyla almaıdy. Jaýapkershiliktiń salmaǵy aýyrlaǵanyn sezgen álgindeı er-azamattar endi ár qadamyn baıqap basyp, otaǵasy rólindegi obrazyn jaqsarta túsedi dep senemiz.
Pavlodar oblysy
