Biraq «qý bas domalaıtyn» toıshyl aǵaıynǵa bul da tusaý bola almaı turǵan syńaıly. Pandemııa ýaǵynda sál turalaǵan toı bıznesi qazir qaıtadan burynǵy soqpaǵyna qaıta tústi. Saqtyqqa úıretken sol kúnder de bizge sabaq bolmaǵan sııaqty. Maska kıip, meıramhanalardyń artqy esiginen jasyryn kirip «toı toılatqan» qazaqty endi júgendep ustaý josyqsyz. Sodan ba eken, qazirde senbi-jeksenbi kúnderi bos turǵan meıramhana kórmeısiń...
Árıne, toı-qýanyshtyń bolǵanyna, reti kelse kóbeıgenine ne jetsin! Tek dińkeletetini – daraqylyq. Kóp jaǵdaıda asta-tók shabylys tek eki jastyń qalaýy úshin ǵana emes, kelgen qonaqtardyń qalaı kóńilin taýyp, kóz qýanyshtaryna aınalamyn degen jalǵan abyroı úshin de jasalynyp jatatyny belgili.
Biz qýanyshtyń úlkeni dep júrgen úılený toıynan bastap, eń kishi toı – tilashar men balany qyrqynan shyǵarýdyń da óz «bıýdjeti» men shaqyratyn ortasy bolady. Endi osylarǵa sál-pál toqtalyp ótsek. Bizdegi toı-agenttikteri bergen málimetterge súıensek, elde eki jastyń úılený toıyna ortasha eseppen 200 adamnan bastap qonaq shaqyrylady dep qarastyrylsa, tıisinshe tilasharǵa 100-diń o jaq, bu jaǵynda qonaq jınaıdy ekenbiz. Toıǵa 500 adam shaqyrǵan toı ıeleriniń basym kópshiligi naqty odan azdaý mólsherdegi jan basyna as daıarlaıdy eken.
Toıdyń ótetin ýaqytyna qaraǵanda oǵan daıyndalǵan ýaqyt uzaǵyraq. Eń birinshi toıhana tańdaýdan bastalatyn tynymsyz júgiristiń sońy kelesi kúni kórshilerge beriletin «kelin shaıdan» keıin ǵana aıaqtalady eken. Artynan qutty bolsyn aıtyp úzdik-sozdyq kelip jatatyn birdi-ekili qalyp qoıatyn qonaqty esepke almaǵannyń ózinde.
Aldymen tańdalatyn toıhana týraly aıta ketsek. Bizdegi toıhana zaly úsh túrge bólinedi. Olar: úlken zal – 96-540 adam, orta zal – 72-96 adam jáne kishi zal 72 adamǵa deıin. Astana qalasy boıynsha toıhanalarda eń arzan baǵa jumys kúnderi 4500 bolsa, senbi-jeksenbide ústine 3000 teńge qosylyp, 7500 bolady. Onyń ishine: ústel men oryndyq bezendirilýi, jeke jastarǵa banner, toıtabaq, dastarqan máziri, ár ústelge daıashylar men olardy baqylaıtyn ákimshilik kiredi. Bul qarajattan bólek, eń az degende, 80 myń teńge toıhananyń bezendirilýine, ıaǵnı kireberisi men qonaqtar tizimi jazylatyn taqtalar úshin alynady. Shaı jabdyqtary men jemis-jıdekter, jylqy eti syndy ústelge qoıylatyn taǵamdardy toı ıeleri bólek ákeledi. Ár ústelge taratylatyn toıbastar qosylady. Oǵan salynatyn eń arzan zat kemi 150 teńgeden bastalady degenniń ózinde 155 myńnyń ar jaq, ber jaǵy. Tamada – halal toı úshin 300 myń jáne jastar valsi kezindegi túrli shoý baǵdarlamalar úshin jeke topqa 200 myń kóleminde tólenedi. Shańyraq kótergen eki jastyń ómiri týraly fılmder men sapaly sýretter túsirýdi de nazardan tys qaldyrmasaq, bul jumystyń quny – 150-200 myń teńge. Eń kishi toıdyń torty 2 qabatty desek, onyń baǵasy 50 myńnan joǵary. Bárin qosyp ár ústelde 12 oryn dep alǵanda 30-40 ústel tolatyn toıǵa 5-6 mıllıonnan kem qarajat ketpeıtin bolyp tur. Toıǵa túrli sahna juldyzdaryn shaqyrsa, árbirine 1 mıllıonnyń ústinde qosylatynyn taǵy eskerińiz. Toı kóılekteri, shash úlgileri, bet-júzdi árleý, qudalyq úshin úıdi jóndep-jasqaý, aıta berseń tolyp jatyr. Úlken toıǵa deıin qyzdyń «qalyń malyn» tóleý, «qudalyq», bolashaq kelinge arnap altyn syrǵa taǵý jáne ata-anasy men aǵa-jeńgelerine «kıit» kıgizý degen de yrym-joralǵylarymyz bar. Jalpy, toı qyzyǵy munymen de taýsylmaq emes...
Búgingi býynnyń tilegi: mıllıondap ketetin qarajatty múmkindiginshe eki jastyń ǵana ıgiligi úshin jumsaıtyn kúnder týsa... Sol arqyly jańadan qurylǵan otbasynyń tatýlyǵyn kúsheıtkenimiz bárinen abzalyraq.
Gúlmıra Kúzembaeva,
L.N.Gýmılev atyndaǵy
EUÝ stýdenti
