Dástúr • 11 Maýsym, 2023

Salt attylar sapary

520 ret
kórsetildi
2 mın
oqý úshin

О́tken senbide Máde­nıet jáne sport mınıstr­ligine qarasty «Bo­zoq» memlekettik ta­rı­hı-mádenı mýzeı-qo­ryǵynyń uıymdas­ty­rýymen «Sary­ar­qanyń kóne joldary» respýblıkalyq etnografııalyq is-shara aıasynda elorda irgesindegi Bozoq qalashyǵynan salt attylar ekspedısııasy jolǵa shyqty.

Salt attylar sapary

Uıymdastyrýshy tarap­tyń mundaǵy maqsaty – qa­zaq jerindegi dalalyq qala mádenıetiniń eren úlgisi hám qazirgi astanamyzdyń «atasy» Bozoq qalashyǵynyń zerttele bastaýynyń 25 jyldyq datasyna oraı, onyń tarıhı-  mádenı mańyzyn nasıhattaý jáne halyqaralyq TÚRKSOI uıy­mynyń qurylǵanyna 30 jyl tolý qurmetine tartý eken.

Bozoq qalashyǵy hrono­logııalyq turǵydan: ejelgi túrik ǵıbadathanasy, ortaǵa­syrlyq qalashyq, Altyn Orda kezeńiniń qorymy, sta­sıonarlyq turǵyn úı­ler, óndiris oryndary, qazaq­tardyń qystaýy jáne sýarý júıesinen turady. So­ny­men qatar qalashyq materıaldary tórt ortaǵa­syrlyq memlekettik qury­lym­dardyń tarıhyn kórse­tedi: Túrik qaǵanaty, Qypshaq han­dyǵy, Altyn Orda jáne Qazaq handyǵy. Iаǵnı qala­shyq VII-IX ǵasyrlardan XVI-XVII ǵasyrlarǵa deıin ejelgi túrkilerdiń kıeli orny, odan keıin kerýen saýdasyn baqylaıtyn qypshaqtardyń qonysy boldy degen boljam bar. Al XIV ǵasyrda qalashyq Nura-Esil aımaǵynyń ıslam­danǵan elıtasynyń rýhanı ortalyǵyna aınalyp, dinı-me­morıaldyq keshen qalyp­tasypty. XVIII-XIX ǵasyr­larda munda qazaqtyń sharýa­shylyq nysandary (qys­taýlar) ornalasqan kórinedi.          

Alda atap ótilýge tıis As­tana qalasynyń 25 jyldyq mereıtoıy qarsańynda uıym­dastyrylyp otyrǵan bul sharany «At-travel» at klýbynyń shabandozdary qolǵa alypty. Osylaı Bozoqtan bastalǵan sapar Ulytaý jerinde, naq­tyraq aıtqanda Ulyq ulys­­tyń negizin qalaýshy Jo­­shy hannyń kesenesi aýma­ǵynda tizgin tartpaq.

Iаǵnı salt attylar elorda irgesindegi ejelgi qonys Bozoqtan attanyp, Uly dala tarıhynyń kindigi Ulytaýǵa deıingi saparyn bir aptaǵa josparlap otyrǵan kórinedi. Atalǵan ekspedısııanyń bel­di múshesi ári jýrnalıst Er­jan Jaýbaımen habar­las­qanymyzda, «Saparǵa jaramdy arqaly attardy tańdap minip, segiz shabandoz elordadan jolǵa shyqtyq, bizge qosylý úshin taǵy bir tórt salt atty Ulytaýdan attan­dy. Buıyrsa, qos tarap Al­ǵabas aýylynda túıisip, ári ­qaraı Joshy kesenesine birge jol tartamyz. Jolaı halqymyzdyń tarıhyna qatysy bar nysandarǵa at basyn buryp, ony nasıhattaý sharalaryn qarastyramyz»,  dedi.

Sońǵy jańalyqtar