Sýretti túsirgen Erlan OMAR, «EQ»
Kúni keshe Abaı oblysynda bolǵan órt zardaptaryn joıýǵa qatysty da volonterler beıjaı qarap otyrmady. 80-ge jýyq erikti orman órtine qarsy kúreske belsendi qatysyp, jalynmen alysyp jatqan mamandarǵa ystyq tamaq jetkizse, endi biri zardap shekken aýdandardyń turǵyndary men qutqarýshylarǵa gýmanıtarlyq kómek kórsetý úshin aımaqtaǵy eldi mekenderge bardy. Qazaqstan stýdentter Alıansy óńirdegi órtterdi joıýmen kúresip jatqan azamattarǵa qol sozý úshin qarajat jınaýdy da bastap ketti. Sondaı-aq Ýspen, Ozerka, Talısa jáne Borodýlıha aýyldarynda 300 adamǵa arnalǵan túski as uıymdastyryldy.
Sol aımaqta jaǵdaıdy jiti baqylaǵan Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev syn saǵatta órt sóndirýge jumyldyrylǵan qutqarýshylarmen jáne eriktilermen kezdesip, alǵysyn jetkizdi.
– Barshańyzǵa alǵys aıtamyn. Eriktiler, sizderge de rızamyn. Jaraısyzdar. Sizderdiń sińirgen eńbekterińiz memleket tarapynan eleýsiz qalmaıdy. Úlken apat boldy. 14 adam qaza tapty. Jańa ǵana azamattarmen kezdestim. О́te aýyr jaǵdaı. Sondyqtan osyndaı qasiretti apat kezinde bárimiz bir halyq, bir ult bolyp birge jumys isteýimiz kerek. Tótenshe jaǵdaı barlyq elde bolady. Eń bastysy, biz osy tótenshe jaǵdaıdy, ásirese órtti adam shyǵynyna jol bermeı, ýaqtyly, tez aýyzdyqtaı bilýimiz kerek, – dedi Prezıdent.
Buǵan qosa Qasym-Jomart Toqaev mundaı sátte, arnaıy oqytylǵan, qural-jabdyqtarmen qamtamasyz etilgen, saqtandyrý is-sharalary qarastyrylǵan eriktiler jasaqtaryn tartý tájirıbesin keńinen paıdalaný keregin aıtty.
Búginde respýblıkada volonterlik uıymdardyń sany 673-ke jetti. Olardyń qatarynda «Medısına jastary» respýblıkalyq qoǵamdyq birlestigi de bar.
– Uıym 2019 jyly Qazaqstandaǵy barsha medısına ýnıversıtetteriniń jas kóshbasshylarymen birigip quryldy. Bizdiń basty maqsatymyz – Qazaqstandaǵy medısına jastarynyń kúshi men bilimin bir arnaǵa biriktirip, elimizdiń densaýlyq saqtaý salasynyń damýyna óz úlesimizdi qosý, respýblıka kóleminde medısınalyq volonterlikti damytý. Arys qalasyndaǵy tótenshe jaǵdaı kezinde 110 erikti dáriger halyq jınalatyn oryndarda alǵashqy medısınalyq kómek kórsetti. COVID-19 pandemııasyna baılanysty tótenshe jaǵdaı jarııalanǵan kezde bizdiń eriktiler dárigerlermen birge ýaqytsha aýrýhanalarda jumys istedi. 2020 jyly elimizdiń 14 aımaǵynda medısınalyq eriktiler mektepterin ashyp, búkil el boıynsha 2 myńǵa jýyq volonterdi oqyttyq. Qazirgi ýaqytta respýblıka boıynsha Medısınalyq jastardyń fılıaldary jumys isteıdi jáne onyń qatarynda 2 myńǵa tarta medısınalyq volonter bar. Uıym ashylǵan sátten bastap 16 myńǵa jýyq adamǵa volonter-medıkterdiń kómegi kórsetildi. Sondaı-aq 355 áleýmettik mańyzy bar is-shara uıymdastyryldy. 2021-2022 jyldary Aqparat jáne qoǵamdyq damý mınıstrligi jáne Azamattyq bastamalardy qoldaý ortalyǵynyń demeýimen densaýlyq saqtaý salasyna volonterlerdi tartý, naýqastardy kútýge, onyń ishinde hospısterde, onkologııalyq dıspanserlerde kómek kórsetý boıynsha «Birgemiz:Saulyq» jalpyulttyq jobasy iske asyryldy. Joba aıasynda 17 aımaqtyq front-ofıste 2 myńnan asa volonter qyzmet etedi. Volonterler onkodıspanserler, hospıs pen medısınalyq uıymdardaǵy myńǵa jýyq naýqasqa kómek kórsetti. Áleýmettik mańyzy bar aýrýlardy aldyn alýǵa arnalǵan 9 aksııa uıymdastyryldy. Shaǵyn granttar arqyly volonterlik bastamashyl toptar men úkimettik emes uıymdar medısınalyq volonterlik boıynsha óz jobalaryn júzege asyrdy. 300 myń teńgeden jalpy sany 30 grant elimizdiń barlyq aımaǵyndaǵy volonterlerge bólindi, – dedi uıym tóraǵasy Abylaıhan Ábdirásh.
Meıirim sáýlesin shashyp júrgen qaıyrymdy jandardyń qatary búginde 200 myńnan asty. Jurtqa járdem berý, kópke kómek kórsetý jas tańdamaıdy. Qazir eriktilerdiń sapyn túzegenderdiń 65 paıyzy – 29 ben 54 jas aralyǵyndaǵy azamattar. Bul volonterlik tek jastardyń isi degen taptaýryn túsinikti yǵystyryp shyǵardy. Sonyń biri BUU-daǵy Qazaqstannan shyqqan alǵashqy halyqaralyq volonter – Teljan Júnisbekov. Qaıyrymdy jan Býrýndı, Rýanda, Kongo elinde kóp jyl jalpy tájirıbelik dáriger jáne hırýrg bolyp jumys istepti.
– Afrıka elderinde qyzmet etip júrip, beli aýyryp tura almaı qalǵan BUU ókilin emdep shyqtym. О́zi Senegaldan eken. «Erikti bolasyz ba?» degende birden kelistim. Alǵashqy jumysymdy sol Býrýndıden bastadym. 1986 jyldyń 7 shildesinde ketip, elge 2015 jyldyń mamyrynda oraldym. Erikti bolý adamnyń sana-sezimin keńeıtedi, adam kópshil, janashyr bolady. Meniń mıssııam – kómekke muqtaj jandarǵa qyzmet etý, – deıdi ol.
2016 jyly 22 jeltoqsanda Senat otyrysynda «Eriktiler qyzmeti týraly» jańa zań qabyldandy. Qujatta eriktiler jeke tulǵalarǵa, kásiporyn-kompanııalarǵa, áleýmettik osal toptarǵa kómek kórsetý, qorshaǵan ortany qorǵaý, azamattyq qoǵam qalyptastyrý, áleýmettik jaýapkershilik, ózara kómek kórsetý jáne qaıyrymdylyq jasaıtyn jandar retinde kórsetilgen. Araǵa úsh jyl salyp 2020 jyldy «Eriktiler jyly» dep jarııalaýdy usyndy. Osy jyly eriktilerdiń ıgi bastamalary men jobalaryn úılestirip, qoǵamdyq monıtorıng jasap, oqytý, nasıhattaý jumysyn júrgizetin «Birgemiz» atty respýblıkalyq volonterler front-ofısi ashyldy. Ortalyqtyń ashylýynda sóz sóılegen Memleket basshysy volonterlikpen aınalysý qazaq halqynyń qanynda bar asyl qasıet ekenin aıtty.
«Igi ispen aınalysý, adamdarǵa jaqsylyq jasaý – halqymyzdyń kóne zamannan kele jatqan dástúri. Biz osy dástúrdi saqtap qalýymyz kerek. Sebebi bireýge qolushyn sozyp, qoldaý kórsetý – qanymyzǵa sińgen qasıet. Halqymyzda osyndaı bereke-birlikke shaqyratyn «Asar» dástúri bar. Bul – ǵasyrlar boıy qundylyǵyn joımaǵan ata saltymyz. «Jumyla kótergen júk jeńil» deıdi halqymyz. Volonterlik qyzmettiń basty maqsaty da – birge jumylyp, halyqqa qyzmet etý», dedi Prezıdent.
Bul tutqıyldan kelip, búkil álemdi dúr silkindirgen koronavırýstyń keńinen taraǵan ýaqyty edi. Eńbegin buldamaı qareket qylatyn otandastarymyz «Biz birgemiz» uranymen adamdarǵa qolushyn sozdy, endi biri áleýmettik az qamtylǵan otbasylarǵa azyq-túlik arqalap jetkizdi. Al medısınalyq bilimi barlar, aq halattylardyń qatarynda tosynnan kelgen indettiń betin birlese qaıtardy. «Qoǵamǵa paıdamdy tıgizsem» dep alǵash bolyp sapqa qosylǵandardyń biri – atyraýlyq erikti Arman Qasymov.
– Ájem maǵan ylǵı adal bolyp, kóp jumys isteý týraly aıtatyn. Mektepten keıin Astrahandaǵy memlekettik medısına akademııasyna oqýǵa tústim. Keıin oqý aqysyn tóleý otbasyma qıynǵa soqqandyqtan, elge qaıtyp keldim. Keıin Máskeý ýnıversıtetine qarjy mamandyǵyna tústim. Taǵy da qaıtyp keldim. О́ıtkeni otbasymyzdyń jalǵyz asyraýshysy, munaıshy-burǵylaýshy bolyp eńbek etetin ákem qatty aýyryp, qasyna kelýim kerek boldy. Biraq oqýdy tastamadym, syrtqy bólimge aýysyp, Qashaǵanǵa qoımashy bolyp jumysqa ornalastym. Bir kúni ájemniń qan qysymy kóterildi. Jedel járdem shaqyrdym. Brıgada kóp ýaqyttan keıin ǵana keldi. Eger sala mamandary ýaqytynda kelgende, qaıǵyly jaǵdaıdyń aldyn alýǵa da bolar ma edi. Nege bulaı bolǵanyn anyqtaý úshin kelesi kúni stansaǵa bardym. Mán-jaıdy anyqtaǵannan keıin óz erkimmen sanıtarlyq jumysqa suranyp, tegin jumys isteı bastadym. Alǵashynda jedel járdem kólikterin jýdym. Dári-dármek qobdıshalaryn toltyryp, zembilderdi kóteristim. Vahtalyq jumystan kelgen soń Jedel járdemmen shaqyrýlarǵa baryp júrdim. Karantın kezinde meni mıdaǵy qan aınalymynyń buzylýynyń asqynǵan túri degen qaýippen aýrýhanaǵa alyp keldi. Sol kezde medbıke qyzdardyń beseýi jabylyp aýa ballondaryn kóterip júrgenin kórdim. Jazylyp shyqqan soń áleýmettik jelige «qyzyl aımaqta» jumys isteıtin erikti-sanıtarlar kerek dep, jazba qaldyrǵan edim. Birinshi bolyp eki jigit pen bir qyz habarlasty. Men olarǵa eger «qyzyl aımaqqa» kirsek, aýrý juqtyrýymyz múmkin ekenin, sondyqtan úıge jaqynda kelmeıtinimizdi de eskerttim. Olar kelisti, al dárigerlerdiń bizdiń kómekti qabyldamaýǵa sharasy qalmady. «Qatardaǵy Raıandy qutqarý» fılmi esińizde me? Sol jerde odaqtastar Normandııaǵa túsken jerde qarsy jaq pýlemetpen oq jaýdyryp, báriniń óletini týraly kórinis bar. Pandemııa sharyqtaý shegine jetken kezde aýrýhanada da soǵan uqsas boldy. «Úshinshi palataǵa ballon», dep aıǵaılaıdy. Júgirip jetkizemiz. Keıde úlgermeımiz. Basqa palatadan «Jyldam ballon» dep aıǵaılaıdy. Ol jaqqa júgiremiz. Osyndaı qarbalas ári aýyr rejimde jumys istedik. Qorǵanysh kıimderimen jumys isteý qıyn, keıde tipti múmkin emes edi. Sondyqtan dárigerler óte qıyn kezde naýqasty qutqaryp qalý úshin qaýipke bas tigedi, – dedi volonter.
Arman 15 jyldan beri jedel medısınalyq kómek kórsetý qyzmetkerlerine qol sozyp keledi. Qasyna birqatar eriktini de jınady. Elimizde tuńǵysh ret mektep oqýshylarynan quralǵan alǵashqy kómek kórsetýshi eriktiler tobynyń qurylýyna belsene atsalysty. Sol jyly volonterler atqarǵan is-sharalar Memleket basshysynyń da nazarynan tys qalǵan joq. Jyl qorytyndysy boıynsha Prezıdent Jarlyǵymen kóptegen volonter «Halyq alǵysy» medalimen marapattaldy.
Jalpy, bıyl Qazaqstan qaıyrymdylyq jasaý kórsetkishi boıynsha álemniń 50 eliniń qataryna erkin enip, 119 eldiń arasynan qara úzip, 40-orynǵa turaqtady. Mundaı derekti amerıkalyq «The World Giving Index» monıtorıngtik ındeksi jarııalady. Bul adamdardyń boıynda meıirimniń artqanyn bildiredi. Ári el ishindegi qaıyrymdylyq qaǵıdatyna ıek artqan ortanyń qalyptasýy bizdiń álem aldyndaǵy abyroıymyzdy da arttyra túspek.
