Baǵa • 16 Maýsym, 2023

Temeki men alkogol qymbattaıdy

330 ret
kórsetildi
4 mın
oqý úshin

Elimizde 1 shildeden bastap temeki men alkogol ónimderiniń baǵasy qymbattaıdy. Qarjy mınıstrliginiń habarlaýynsha, fıltrden ótken jáne súzgisiz temekige, papırosqa, sıgarıllaǵa jáne qyzdyrylatyn temeki ónimderiniń eń tómengi bólshek saýda baǵasy kóteriledi. Tıisti buıryqqa Qarjy mınıstri qol qoıdy.

Temeki men alkogol qymbattaıdy

2023 jyldyń 1 shildesinen bas­tap 31 jeltoqsanyna deıin bir qorap temekiniń eń tómengi baǵasy 710 teńge bolady. 2024 jyldyń 1 qańtarynan bastap tabak ónimderiniń quny eń kemi 770 teńge bolyp bekitilmek. Temeki ba­ǵa­synyń ósýine myna faktorlar áser etken:

  • 2023-2024 jyldary aksız mólsher­lemesiniń 14 paıyzǵa ulǵaıýy;
  • Importtalatyn shıkizat pen mate­rıaldar qunynyń ortasha 20 paıyz­ǵa ósýi;
  • Temeki ónimderiniń shıki­zaty men komponentteriniń lo­gıstıkasyndaǵy qıyndyqtar;
  • 2022 jyly ınflıasııanyń 20,3 paıyzǵa kóterilýi.

Buıryqtyń tolyq mátinimen Ashyq úkimet portalynda tany­sýǵa bolady. Buıryq mátini 19 mamyrǵa deıin qoǵam talqysyna usynyldy.

Eske salaıyq, bıyl 1 qańtar­dan bas­tap bir qorap temekiniń mınımaldy baǵasy 650 teńge bolǵan edi.

Sonymen qatar, alkogol ónimderi­niń de baǵasy ósedi. Qazirgi baǵalar 30 qyrkúıekke deıin saqtalady. Úkimet 1 qazan­nan bastap baǵany arttyrýdy kózdep otyr. Mysaly, araq pen alkogoldi ishimdikterdiń eń tómengi baǵasy lıtrine 1980 teńge bolsa, 1 qa­zannan bastap lıtri 2100 teńgege teń bolady. Qazir 2930 teńge turatyn konıak pen brendı qazannan bastap 3110 teńgege saýdalanady. Joba avtor­­larynyń aıtýynsha, bul bastama elde alkogoldi sýsyndarǵa degen suranysty azaıtýǵa tıis. Abbeycare group málimetine súıen­sek, 2022 jyl­dyń qorytyndysy bo­ıynsha Qazaqstan araqty eń kóp ishetin elder qataryna engen. Olar el­degi er azamattardyń 10 paıyzy, al áıel­derdiń 1,5 paıyzy al­ko­golge táýeldi degen paıym jasaǵan.

Energyprom usynǵan derekke zer salsaq, sońǵy bir jyl ishinde temeki ónimderine degen suranys 11 paıyzǵa artypty. Bıyl qańtar-sáýirde elde 5,1 mlrd temeki jáne sol sııaqty tabak ónimderi óndirilgen. Bul byltyrǵy kórsetkishten 4,8 paıyzǵa tómen. Birinshi toqsan­nyń qorytyndysy boıynsha, jergilikti kompanııalar temeki pen papırosqa degen suranysty 79,7 paıyzǵa (byltyr 80,6 paıyz­ǵa) qanaǵattandyrǵan. Import kólemi 20,3 paıyzdy qurapty.

Sondaı-aq Qazaqstan 19,3 paıyz res­sýrsty nemese 882,9 mln sıgaret pen tabak ónimderin eksportqa shyǵarǵan. Bul 2022 jylǵy kórsetkishten 36,9 paıyz­ǵa kóp. Ishki naryqtaǵy satý qarqyny 10,1 paıyzǵa, 3,7 mlrd-qa deıin azaıypty.

2022 jyly árbir úı orta eseppen tabak ónim­derine 44,8 myń teńge jumsaǵan. О́ńirlik bóliniste Pavlodar oblysy eń kóp shyǵynǵa ushyraǵan. Atalǵan ólkede ár úı 83,1 myń teńgeni temeki satyp alýǵa jumsaǵan, tıisinshe jyldyq ósim kórsetkishi – 13,3 pa­ıyz. Odan keıingi orynda – Soltústik Qazaqstan (77,2 myń teńge, +9,6 pa­ıyz) jáne Shyǵys Qazaqstan oblys­tary (71,9 myń teńge, +24,8 paıyz). Temekige aqshany eń az jumsaǵan aımaq – Shymkent eken. Onda árbir úı jylyna 8,8 myń teńgege temeki satyp alǵan, sáıkesinshe 12 aılyq ósim 14,2 paıyzdy quraǵan.

Mamandar byltyr alkogoldi ónim­derge degen suranystyń da az bol­maǵanyn aıtady. Jyl boıyna 756,1 mln lıtr syra, 43,3 mln lıtr sharap jáne 140 mln lıtr qýattylyǵy joǵary alkogoldi ónim (araq, konıak, spırt) satyl­ǵan. Jalpy, ótken jy­ly alkogol ónimderiniń baǵasy 14,8 paıyz­ǵa qymbattapty. О́nimder ishinde sura­nysqa eń az ıe bolǵan túri – syra. Soǵan qaramastan ishimdiktiń bul túri basqalarmen salystyrǵanda asa qatty qymbattaǵan (18,9 paıyzǵa).