Tarıh – tamyrymyz. Báıterek tamyry tereńdegen saıyn, japyraqtary jaıqalyp, kók tirep ósetindeı, óskeleń urpaqty tarıh taǵylymymen sýsyndatyp, boıyna sińirip tárbıeleý ǵalamdaný zamanyndaǵy qajettilik. О́tkenimizden syr shertetin, tanym kókjıegimizdi keńeıtetin birden-bir sala – arheologııa. Biz ózimizdiń ata-babalarymyz ben san ǵasyrlyq tarıhymyzdy maqtan etemiz. Biraq tarıhpen maqtaný bólek, ony dáripteý múlde bólek. Osy turǵyda Prezıdent Qazaqstan tarıhynyń kóptomdyq jınaǵyn kelesi jyldyń ortasyna deıin ázirleýdi tapsyrdy.
Talaı tarıhı kezeńniń kýágeri bolǵan Túrkistan mekeni tereńnen syr shertedi. Sol kezeńde ómir súrgen uly tulǵalardyń biri retinde Qoja Ahmet Iаsaýıdi erekshe atap óte alamyz. Bıyl Qoja Ahmet Iаsaýıdiń týǵanyna 930 jyl tolady. Osy oraıda Prezıdent «Iаsaýıtaný» ǵylymı ortalyǵyn nemese ınstıtýtyn qurýdy usynyp, «Qoja Ahmet Iаsaýı kesenesine ulttyq mádenı-tarıhı eskertkish mártebesin berý týraly usynysty qoldaımyn», dedi.
Tól tarıhymyzda eleýli eńbek etken jáne aıshyqty orny bar tulǵalardyń esimin onomastıka salasy arqyly qaıta jańǵyrtatyn sát keldi. Burmalanǵan tarıhymyz shynaıy jaryqqa shyǵýǵa tıis. Memleket basshysy bul máselege de toqtaldy.
Senat spıkeri Máýlen Áshimbaev bastaǵan delegasııa jaqynda ǵana bahadúr Sultan Baıbarys babamyz bılik etken Mysyr shaharyna barǵan bolatyn. Onda Sultan Baıbarys babamyzdyń 800 jyldyǵyna arnalǵan is-sharalar ótkizilip, «Sultan Az-Zahır Baıbarys» meshiti kúrdeli jóndeýden ótkizilip, qaıta ashylǵany belgili. Bul Qazaqstan – Mysyr arasyndaǵy ǵana emes, barsha musylman álemi úshin de biregeı mura ekeni anyq. Ulttyq quryltaı barysynda da Memleket basshysy Baıbarys Sultan atyndaǵy orden engizýdi usyndy.
Qazir elimizdiń iri qalalarynda aýyz sý tapshylyǵy máselesi paıda boldy. Bul problema jýyq arada óz sheshimin tabýǵa tıis. Senat tóraǵasy Máýlen Áshimbaev bastaǵan delegasııanyń Izraıl memleketine resmı sapary kezinde osy sý máselesin sheshýdegi ızraıldik tájirıbege kóz jetkizdik. Onda sýdy baqylaý jáne sıfrlyq esepke alý, sý sharýashylyǵyn damytý men aýyz sýmen qamtamasyz etetin memlekettik «Mekorot» kompanııasynyń jumys barysymen tanysqan edik. Prezıdent te osy Quryltaı barysynda sý máselesiniń elimizdegi iri qalalarda týyndap otyrǵanyna basa nazar aýdardy.
Memleketimizdiń tutastyǵy men shekaralyq aımaqtarymyzdyń tynyshtyǵyn saqtaý mańyzdy. Keıingi jyldary shekaralyq aımaqtarda turatyn halyq sany jyl saıyn azaıyp barady. Bul – oılanarlyq is. Prezıdent shekara mańyndaǵy eldi mekenderdiń ahýaly jerimizdiń tutastyǵyna, elimizdiń amandyǵyna tikeleı yqpal etetine toqtalyp, munyń strategııalyq mańyzy bar másele ekenin atap ótti.
Katonqaraǵaı, Marqakól jáne Maqanshy aýdandary – tabıǵaty tunyp turǵan, áleýeti myqty eldi mekender. Jergilikti halyq ákimshilik aýmaqtyq qıyndyqtar kesirinen, týǵan topyraǵyn tastap, kóshýge májbúr bolǵan. Endi osy olqylyqtyń ornyn toltyryp, atalǵan aýdandarǵa jol salyp, áleýmettik mádenı oshaqtar, jańa óndirister salyp, jumys oryndaryn ashý qajet.
Bıbigúl JEKSENBAI,
Senat depýtaty
