Kollajdy jasaǵan Záýresh SMAǴUL, «EQ»
Úlkenderdiń aýzynan «ury alystan kelmeıdi» degendi jıi estıtin edik. Rasynda aýyldyń mán-jaıyn biletin qaraqshylardyń kesirinen talaı jylǵy jıǵan-tergen malynyń ornyn bir kúnde sıpap qalýdyń ońaı emestigi aıdan anyq. Sonyń biri Kegen aýylynda turatyn Rahymbaı Ádiljanovtyń yrys-nesibesin tasytyp otyrǵan 7 bas jylqysyn osy jyldyń basynda urylar «úptep» ketken.
– Bes bıe, bir aıǵyr, bir taıymnan bir kúnde kóz jazyp qaldym. Kúni buryn baqylaǵanymyzda óriste júrgen mal kelesi kúni izim-qaıym joq. Qańtardyń 6-sy kúni tún ishinde jylqyny tıep alyp ketken. Izdemegen jerimiz joq. Arada úsh aı ótip Qarqara aýylynda turatyn Orazáli Omarov 20 bas jylqysynan kóz jazyp qaldy. Barlyǵy qystaı aýyldyń maly tebindeıtin Shóladyrdyń baýraıynan joǵaldy. Sodan biraz buryn Sarykólde turatyn Baqyt degen azamattyń úsh jylqysyn tıep bara jatqan kólik kózge túsip qalyp, jylqylaryn bosatyp jibergen eken. Biraq aýdandyq polısııa qyzmetkerleri oǵan qatysty is qozǵamaǵan. Mal ıesine qaıtqan soń, álgi «ury» jaıyna ketken. Byltyr jazda osy azamattyń 10 bas maly joǵalǵan, ózdiginen izdep tappaǵan edi, – dep biraz áńgimeniń tıegin áriden aǵytqan Rahymbaı Ádiljanov urylardyń aıdaýynda ketken jeti jylqyǵa qatysty birqatar másele baryn búkpesiz tarqatty.
– Orazáliniń jylqylary Shymkentten, meniń jylqylarymnyń deregi Jambyl oblysynyń Merke aýdanynan tabyldy. Tolyq emes, degenmen sheti shyqty. Urylardy polısııa qyzmetkerleri ustady. Dese de meni kóp jaıt tolǵandyrady. Mysaly, meniń jylqymdy tıep ketken «GAZel-919» kóliginiń ıesine anyqtama qaǵazdy Kegenniń veterınar dárigeri jazyp bergen. Negizi ol Qarqara aýylynyń esebinde turǵan malǵa anyqtama berýge quqyly emes. Taǵy bir másele, anyqtamaǵa 8 bas dep jazylǵan, al maldyń túr-túsi kórsetilmegen. Zań boıynsha mal basy bireý emes, birnesheý bolsa túr-túsi naqty kórsetilýi kerek. Eger sharýa qojalyǵynyń maly bolsa, ıesiniń móri basylady, – degen mal joǵaltqan turǵyn bul iste biraz shıkiliktiń baryn aıtyp, kókeıindegi kúmándi oılaryn ortaǵa saldy. Istiń qalaı aıaqtalaryna alańdaǵan jábirlenýshi tergeý-tekserý amaldarynyń ádil júrgizilip, álgindeı kúmán týyndatqan jaǵdaılardyń kóleńkeli tustary túgel anyqtalsa degen tilegin bildirdi.
– Bıylǵy naýryz aıynyń 22-sinde óriste júrgen 20 jylqym kelesi kúni ushty-kúıli joq boldy. Úıirde Qyrǵyz elinen satyp alǵan 1 aıǵyr, tirnektep jıǵan 19 býaz bıe bolǵan. Jaz boıy Qarqara ózeniniń jaǵasyna baılap, qymyz óndirip, kásibimizdi dóńgeletip otyrǵan edik. Kúnige 130 lıtrge deıin sút beretin, tuqymy jaqsy bıeler edi. Mal degen bereke ǵoı, baýkespe urylar tirshiligimizdi turalatyp, taban astynda taqyrǵa otyrǵyzyp ketti. Jylqylarym kózden tasa bolǵan kúıde Kegen aýdandyq polısııa bólimine aryz jazdym. Polısııa qyzmetkerleri belsene áreket etti. Qolda bar múmkindikterin jumyldyrdy. Joǵalǵan maldy izdeýde dronnyń kómegine júgindik. Izdestirý jumystary ońaı bolmady, birtalaı shyǵyndaldyq. Aılap izdegen aq adal malymyzdyń sheti Shymkentten shyqty. Sóıtip, jıyrma jylqynyń 2-ýi tabyldy. Jekege satylyp ketken eken. Eki bıem qulyndapty. Urylardyń ekeýi aýylymyzdyń azamattary bolyp shyqty, – deıdi Qarqara aýylynyń turǵyny, kásipker Orazáli Omarov. Ol jedel áreket etken aýdandyq polısııa qyzmetkerleriniń tabandylyq tanytqandary úshin alǵysyn bildirdi.
Mal urlyǵyna qatysty oryn alǵan faktilerge oraı, Kegen aýdandyq polısııa bólimine habarlasqan edik. 2022 jyldyń qorytyndysy boıynsha Kegen aýdandyq polısııa qyzmetkerleri qylmystyń aldyn alý, ony ashý, tergep-tekserip, sheshim qabyldaý boıynsha tıisti jumystar atqaryp, is-sharalar júrgizgen. Barlyq sala boıynsha 71 qylmys tirkelgen.
«Onyń ishinde mal urlyǵyna qatysty 14 qylmys tirkelip, 8-i ashyldy, ıaǵnı qylmystyń ashylýy 57,1 paıyzdy qurady. Onyń ishinde 2 qylmystyq is aıyptaý aktisimen sotqa joldanǵan, qalǵandary eki jaqtyń tatýlasýyna baılanysty toqtatylǵan. 2023 jyldyń osy kúnge deıingi ýaqytta mal urlyǵy boıynsha
6 derek tirkeldi. Atalǵan mal urlyǵynyń bári ashylyp, 5 qylmystyq is sotqa aıyptaý aktisimen joldanǵan, 1 qylmystyq is eki jaqtyń tatýlasýyna baılanysty toqtatyldy. Osy jyldyń naýryz aıynda Kegen aýdanynyń turǵyny óziniń 20 bas jylqysynyń belgisiz jaǵdaıda joǵalyp ketkeni týraly polısııa bólimine habarlaǵan. Atalǵan jaǵdaı boıynsha qylmystyq is qozǵalyp, Kegen aýdandyq PB-nyń tájirıbeli qyzmetkerlerinen top qurylyp, tergep-tekserý jumystary júrgizildi. Tergep-tekserý jumystary kezinde atalǵan qylmysqa qatysy bar Kegen aýdanynyń 3 azamaty kúdik týǵyzǵan. Tekserý jumystarynyń nátıjesinde bul jigitterdiń atalǵan qylmysty jasaǵany anyqtaldy. Qazirgi kezde olardyń basqa qylmysqa qatysy bar-joqtyǵy tekserilip jatyr», deıdi Kegen aýdandyq polısııa bólimi basshysynyń orynbasary, polısııa maıory Erik Dakeev.
Tártip saqshylarynyń málimdeýinshe, mal urlyǵyna qatysty qylmystardyń izin sýytpaı ashýda jáne aldyn alýǵa kedergi keltiretin birneshe faktor bar. Atap aıtqanda, jábirlenýshilerdiń maldyń joǵalǵany týraly polısııa qyzmetkerlerine dereý habar bermeıtini, joǵalǵan jaǵdaıda ózdigimen izdestirý jumystaryn júrgizýi – urylardyń izin sýytyp ketýine birden-bir sebep. Sondaı-aq maldyń qaraýsyz qalýy da urylarǵa taptyrmas múmkindik ekenin esten shyǵarmaýdy eskertedi.
«Urlyq túbi – qorlyq» ekenin bile tura, qylmys jasaýdan taıynbaǵan taǵy bir top osydan eki aı buryn shamasynda Qonaev qalasynan bir úıir, ıaǵnı 27 bas jylqyny tapa-tal túste kópir ústimen aıdap ótip, sol mańaıda kólikke tıep, Jambyl oblysynyń Merke aýdanyna alyp ketken eken. Almaty oblystyq polısııa basqarmasynyń baspasóz hatshysy Ernar Saıdildınniń aıtýynsha, osy qylmystyq is boıynsha jedel top qurylyp, izdestirý jumystary nátıjesinde urylar ustalyp, 27 bas jylqy túgeldeı ıesine qaıtarylǵan. Polısııanyń qylmystyq istiń izin sýytpaı, urylardy der kezinde quryqtaýyna mal joǵaltý dereginiń tez arada habarlanyp, aryzdanýdyń paıdasy tıetindigin atap ótken ol búginde qylmystyq isterdi ashýda oblystyq polısııa departamentiniń bastyǵy, polısııa polkovnıgi Baýyrjan Álenovtiń tapsyrmasymen kóptegen ózgeris engizilip, qylmystyq oqıǵalardyń ashylýynyń paıyzdyq kórsetkishi artyp otyrǵanyn jetkizdi.
«Turǵyndardyń maldarynyń qoldy bolýynyń taǵy bir sebebi – qaraýsyz qaldyrý. Kún-tún demeı kúre joldardyń boıynda mal jaıylyp júretindikten, ony aıdap ketýmen qatar júrginshilerge qaýip-qater tóndiretin oqıǵalar jıilep ketti. Qazir san emes, sapaǵa kóp kóńil bólinedi. Sol sebepti kelip túsken aryz-shaǵymǵa sapaly qyzmet kórsetýge basa nazar aýdarylyp otyr. Bıyl Eńbekshiqazaq aýdanynda 20 bas jylqy joǵalǵany týraly aryz túsken edi. Olardy izdestirý jumysyna tótenshelikterdiń tikushaǵy qoldanylyp, nátıjesinde jylqylar jaıylymnan uzap ketken jerinen din aman tabyldy. Sol sııaqty Kegen aýdanyndaǵy maldardy da óristen basyp ketken. Almaty oblysynda mal urlyǵynyń kórsetkishi ósip otyr, basqarma basshysynyń izdestirý tobyn quryp, jumysty jedeldetýiniń nátıjesinde qylmystyq ister ashyldy. Oǵan qosa ýchaskelik ınspektorlardyń jumystary jandanyp keledi. Jalpy, mal urlyǵyn aldyn alý boıynsha biraz jumys jasalyp keledi», deıdi Almaty oblystyq polısııa basqarmasynyń baspasóz hatshysy Ernar Saıdildın.
Almaty oblysy
