Shtab otyrystary óndiristiń ózinde ótýge tıis

Jylytý maýsymyna daıyndyq – jiti nazarda

Energetıka mınıstri Alma­sadam Sátqalıev bıyl jylý elektr stansalarynda 10 energoblok, 49 qazandyq jáne 54 týrbınany kúrdeli jóndeýden ótkizý josparlanǵanyn jetkizdi. Qa­zirgi tańda 3 energoblok, 19 qa­­zandyq jáne 8 týrbınada ju­mys júrgizilip jatyr eken. 3 qa­zandyq pen 8 týrbınada jóndeý jumystary aıaqtalypty.

«Bıyl 25,3 myń shaqyrymǵa jýyq elektr berý jelisin, 567 qosalqy stansany, 3,5 myń taratý pýnktin jáne transformatorlyq qosalqy stansalardy jóndeý ­josparlanyp otyr. Búgingi tańda 2 myń shaqyrymǵa jýyq elektr berý jelileri, 69 qosalqy stansa, sondaı-aq 469 taratý pýnkti men transformatorlarda jumys tııanaqtaldy», dedi A.Sátqalıev.

Mınıstr jóndeý jumysta­ryn júrgizý barysynda aldaǵy jylytý maýsymynda táýekel aımaǵyna kiretin energetıka­lyq kásiporyndarǵa erekshe nazar aýdarylatynyn atap ótti. Atap aıtqanda, Rıdder JEO-nyń barlyq 6 qazandyǵyn jón­deýdi bastaý úshin qajetti sharalar qabyldanypty. Mun­daı ju­mystar Ekibastuz, Jezqaz­ǵan, Kentaý jáne t.b. jylý elektr ortalyqtarynda da júrgizilip jat­qanyn baıandady.

Indýstrııa jáne ınfraqury­lymdyq damý mınıstri Marat Qarabaevtyń aıtýyna qaraǵan­­da, búginde áleýmettik nysandar ­men turǵyn úıler aldaǵy jylytý ­ke­zeńine qyzý daıyndyq ústin­de. 22 maýsymdaǵy jaǵdaı boıyn­sha 2,5 myń bilim berý nysany men 1,7 myń densaýlyq saqtaý nysanynda jáne 7,3 myń tur­ǵyn úıde qysymdy tekserý jumy­sy júr­gizilipti.

«Sonymen qatar barlyq óńir­de jylý jelilerine teh­nı­ka­lyq tekserý júrgizilip jatyr. Bú­gingi tańda 89 qalanyń 30-yn­da jumys aıaqtaldy. Jal­py, jyl sońyna deıin 500 shaqy­rymnan astam jylý jelilerin jóndeýden ótkizý josparlanǵan. Sondaı-aq 1,4 myń shaqyrym sýmen jabdyqtaý jelileriniń 233 shaqyrymy jóndelse, 46 sha­qyrym sý burý jelisi de jón­deldi», dedi M.Qarabaev.

Úkimet múshelerinen keıin sóz alyp, atqarylyp jatqan ju­mystar týraly Pavlodar obly­sy­nyń ákimi Asaıyn Baıha­nov, Qa­raǵandy oblysynyń áki­mi Ermaǵanbet Bólekpaev, Abaı ob­lysynyń ákimi Nurlan Uranhaev baıandama jasady.

Premer-mınıstr aldaǵy jy­­lytý maýsymyna daıyndyq má­selesi maýsym aıynda ádeıi erterek qaralyp jatqanyn atap ótti. Alaıda, onyń aıtýynsha, qazir ákimdikter men ortalyq mem­lekettik organdardyń jumy­synan birqatar kemshilik baı­qalady.

Máselen, júıeli operator «KEGOC» kompanııasy Jylý elektr ortalyqtaryndaǵy kúr­deli jóndeý jumystaryn bekit­ti. Biraq bul jumystar kópte­gen óńirde keshigip jatyr. Al, tipti, endi bireýleri jóndeý jumys­taryn kelesi jylǵa qaldyryp otyr.

«Mysaly, Atyraý jylý orta­ly­ǵynda týrbınalardy jón­deý jumystary bastalǵan joq. Merzimniń buzylýy 60 kún­di qurap otyr. Rýdnyı jylý ortalyǵynda da osyndaı jaǵ­daı. 45 kúnnen beri jumys toqtap tur. Temirtaý qalasynyń GRES-1-degi qazandyqty jóndeý ju­mystary jospardan múldem aly­nyp tastalǵan. Aıta bersek, mundaı mysaldar kóp. Bu­laı jumys isteýge bolmaıdy. Ener­gııa obektileri ıeleriniń ja­ýap­kershiligin kúsheıtý qajet. Olar­dyń aldyna qatań túrde qarsy mindet qoıý kerek», dedi Álıhan Smaıylov.

 Ol sondaı-aq jylý jelile­rin jóndeý jumystarynyń qarqy­ny óte baıaý ekenin qadap aıtty. Baıyppen qarasaq, 47 jobanyń 30-ynda ǵana jumys júrip jatyr eken. Jelilerdi tehnıkalyq tek­­serý jumystary da áli bitpe­gen. Úkimet basshysynyń piki­rin­she, ýákiletti organ men ákim­dik­­terdiń arasynda úıles­tirý­diń joqtyǵynan osyndaı kem­shi­likter oryn alyp otyr.

«Jalpy, jylytý maýsymyna daıyndyq jumystaryn nashar dep baǵalaımyn. Birinshi basshylardyń, ákimder men mı­nıstrlerdiń jaýapty orynbasarlary «kabınette otyrmaı», jumystyń bel ortasynda júrýge tıis. Problemalardy obektiniń basynda shuǵyl sheshý qajet. Arqany keńge salatyn ýaqyt joq, jaz ortasy kelip qaldy. Táý­­lik boıy jumys isteý kerek. Biz­de qurylys maýsymy óte qys­qa, sondyqtan táýekel de jo­ǵa­ry. Eger jaz bitkenshe jaǵdaı jaq­sarmaıtyn bolsa, onda jaýapty adamdarǵa qatysty kadrlyq sheshimder qabyldanatyn bolady», dedi Premer-mınıstr.

Álıhan Smaıylov Energetı­ka mınıstrligi óńir ákimderi­men birlesip, jylý kózderiniń jón­­deý merzimderin aýystyrmaı, jy­lytý maýsymyna tolyq daıyn­dyqty qamtamasyz etýi kerek eke­nin eskertti. Al In­dýstrııa mı­nıstrligine óńir ákimderimen bir­lesip, jylý jelilerindegi jón­deý jumys­taryn tııanaqty aıaq­taý úshin bar­lyq qajetti shara qabyl­daýǵa tıis ekenin aıtty.

Úkimet basshysy sondaı-aq jylý energetıkasy jónindegi zań jobasy sheńberinde bekitilgen jóndeý kestesin buzǵany úshin energııa óndirýshi uıymdardyń jaýapkershiligin belgileý máse­lesin pysyqtaýy kerek ekenin aıryqsha atap ótti.

«Tarıfti bekitý kezinde be­rilgen ótinishterdiń negizdiligin já­ne stansadaǵy naqty jaǵdaı­dy anyqtaýǵa múmkindik beretin keshendi tásil qajet», dedi ol.

Sonymen qatar Premer-mı­nıstr eki apta ishinde óńirlik elektr jelilik kompanııalardyń tehnıkalyq jaı-kúıine taldaý júrgizip, táýekelder kartasyn ázirleýdi tapsyrdy. Oǵan qosa ol jylytý maýsymyna daıyndyq jónindegi óńirlik shtabtardyń jumysyn túgel qaıta qaraýdy talap etti.

«Jyl saıyn olardyń ju­my­­synda naqty ister emes, naýqan­shyldyq oryn alyp otyr. Olar qaǵaz júzinde bar, al jóndeý jumystaryna qatystary joq. Shtab otyrystary ákimdikter­de emes, tikeleı obektilerde ótýi kerek», dep túıindedi sózin Álıhan Smaıylov.

Infografıkany jasaǵan Amangeldi Qııas, «EQ»

Jańalyqqa toly jańa kodeks

Zeınetaqy men járdemaqy­­ny kóbeıtý, proaktıvti túrde áleý­mettik qoldaý kórsetý: Qazaq­standa 1 shildeden bastap jańa Áleýmettik kodeks kúshine enedi. Bul týraly Úkimet otyrysynyń ekinshi kezeńinde Premer-mı­nıstr Álıhan Smaıylov aıtty.

Sonymen bıylǵy 1 shildeden bastap qoldanysqa enetin jańa Áleýmettik kodekstiń norma­la­ryn iske asyrý máseleleri otyrysta jan-jaqty talqyla­nyp, ozyq, osal tustarynyń bári qa­raldy.

Premer-mınıstrdiń orynbasary – Eńbek jáne halyq­ty áleýmettik qorǵaý mınıstri Tamara Dúısenova endi respýb­lıkadaǵy áleýmettik qoldaý máse­leleri bir qujat – Áleýmettik kodekspen retteletinin atap ótti. «Qujat 1 shildeden bastap kúshine enedi. Kodeks normalarynyń bir bóligi jyl basynan qoldanysqa engen edi», dedi T.Dúısenova.

Atap aıtqanda, qujat týǵan­nan bastap kámelettik jasqa jetkenge deıin áleýmettik qoldaý kórsetý, jumysqa ornalasty­rý, eńbek qaýipsizdigi, áleýmettik saq­tandyrý, qıyn ómirlik jaǵdaı kezinde kómek kórsetý, qarttar­dy qoldaý jáne t.b. máselelerdi qamtıdy.

Ana men balany áleýmettik qorǵaýdy kúsheıtý maqsatynda birqatar qosymsha shara qaras­tyryldy. Máselen, jyl basy­nan beri bala kútimi boıynsha beriletin tólem merzimi 1,5 jas­qa deıin ulǵaıtyldy. Búgingi tańda 450 myńnan astam otbasy atalǵan kómekti aldy. 1 shildeden bastap «Altyn alqa», I jáne II dárejeli «Ana dańqy» ordenimen marapattalǵan, «Batyr ana» ata­ǵy bar kópbalaly analarǵa tó­lenetin járdemaqy mólsheri de ulǵaıady. Bul sharamen 90 myńǵa jýyq áıel qamtylmaq.

Sondaı-aq kodekste múge­dek­­tigi bar azamattarǵa kóp kó­ńil bólindi. Atap aıtqanda, mú­ge­dekterge, olardyń qamqor­shy­la­ryna jáne asyraýshysynan aıyrylǵan otbasylarǵa tóle­netin járdemaqy mólsheri 14,5 pa­ıyzǵa artady. Járdemaqy mól­­sheriniń jyl basynda 8,5 pa­ıyzǵa ulǵaıǵanyn eskere otyryp, tólemder somasy jalpy 23 paıyzǵa óspek.

Jalpy, jańa Áleýmettik ko­­deks­tiń osy jáne basqa da kóp­te­gen normasy azamattardyń ál-aýqa­tyn arttyrýǵa jáne áleý­met­tik táýekelderdiń aldyn alýǵa baǵyttalǵan.

Otyrys barysynda «Shans» múgedekterdi ońaltý ortalyǵy» qoǵamdyq birlestiginiń tóraǵa­sy Vasılıı Shımanskıı de sóz sóı­ledi.

Buǵan qosa, Batys Qazaqstan oblysynyń ákimi Narıman Tóreǵalıev pen Túrkistan oblysy ákiminiń orynbasary Er­mek Kenjehanuly muqtaj aza­mattardyń derekterin ózekten­dirý jáne óńirlerde proaktıvti formatta ataýly áleýmettik kó­mek kórsetý boıynsha júrgizilip jatqan jumystar týraly baıandady.

Premer-mınıstrdiń aıtýyn­sha, jańa kodekste usyny­lyp otyrǵan sharalar áleýmet­tik qor­ǵaý júıesin halyqaralyq stan­darttarǵa saı qaıta retke kel­tirýge múmkindik beredi.

«Osylaısha, áleýmettik qor­ǵaý jáne zeınetaqymen qam­ta­­masyz etý salasy boıynsha bar­lyq zańnama bir júıege kel­ti­rildi. Áleýmettik kodeks­te kú­shi joıylǵan 10 zańnyń ne­giz­gi normalary saqtaldy. So­ny­men qatar birqatar jańa ereje qarastyrylǵan. Olardyń bar­lyǵy halyqtyń ómir súrý sapasyn arttyrýǵa baǵyttalǵan», dedi Álıhan Smaıylov.

Úkimet basshysynyń aıtýyn­sha, kodekstiń mańyzdy jańaly­ǵynyń biri – zeınetaqyny kezeń-kezeńmen arttyrý. Máselen, bıylǵy 1 qańtardan bastap 2027 jylǵa deıin bazalyq zeınetaqy mólsheri orta eseppen 51 paıyz­ǵa ósedi. Iаǵnı 2 mln-nan astam zeı­­netker osy qoldaý sharala­rymen qamtylmaq. Jalpy, qa­byldanyp jatqan sharalar 2025 jyl­ǵa qaraı jıyntyq zeı­net­aqyny orta eseppen 27 paıyz­ǵa art­tyrýǵa múmkindik beredi.

Sonymen qatar Premer-mı­nıstr endi azamattar ózderiniń zeınetaqy aktıvteriniń 50 paıy­zyn senimgerlik basqarýǵa berý­ge quqyly ekenin aıtty. Jınaq­tardyń qalǵan bóligi Biryńǵaı jınaqtaýshy zeınetaqy qorynda qalady.

«1 shildeden bastap memleket­tik áleýmettik járdemaqy taǵy 14,5 paıyzǵa ulǵaıady. Jalpy ósim 23 paıyzdy quraıdy. Múge­dektik medısınalyq mekeme­ler­­ge mindetti túrde barmaı-aq jáne rastaý almaı-aq, proaktıvti túrde belgilenetin bolady. Qory­tyndyny tájirıbeli dáriger­lerden quralǵan táýelsiz sarap­shylar beredi», dedi Álıhan Smaıylov.

Oǵan qosa kópbalaly otbasylardy qoldaý úshin «Altyn alqa», «Ana dańqy», «Batyr Ana» marapattarynyń járdemaqy mól­sheri saralandy. Elimizde 90 myń­ǵa jýyq ana jo­ǵa­ry jár­demaqy alady.

Sondaı-aq jańa kodekske sáı­kes Eńbek utqyrlyǵy orta­lyq­­tary qurylyp jatyr. «О́ńirlerde jumys oryndarynyń biryńǵaı bazasy bolady. Bul jumys izdeý úderisin jyldamdatady», dedi Álıhan Smaıylov.