Aımaqtar • 02 Shilde, 2023

Qýańshylyqtyń qatań sabaǵy

562 ret
kórsetildi
4 mın
oqý úshin

Osydan eki jyl buryn Syrdyń boıynda qýańshylyq bolyp, maldy aǵaıynnyń mazasy qashqany bar. Ásirese darııanyń etegindegi Aral aýdanyndaǵy sharýalarǵa bul qatty tıdi. Teńizdi óńirdegi sharýalardyń birazy kórshiles Aqtóbe oblysynyń irgeles aýdandaryna malyn aıdap, qos tigip amaldady.

Qýańshylyqtyń qatań sabaǵy

Osy oblystyń Shalqar, Yr­ǵyz aýdandarynan shóp tasyǵan­dar da boldy. Sol jyly qysqa túsetin malǵa 770 myń tonna shóp, 8 myń tonna súrlem jáne 213 myń tonna quramajem qajet ekendigi anyqtalyp, biraz bóligi oblystyń ózge aýdandarynan ázirlendi. Aımaqta mal azyǵyn daıyndaý úshin 114 brıgada qu­rylyp, 1000-nan astam adam jáne 170-ten astam tehnıka jumyl­dyryldy.

Qurǵaqshylyq zardabyn tó­mendetý úshin tótenshe jaǵdaı ja­rııalanyp, oblys­tyń rezerv qorynan 250 mln teńge bó­­lin­di. Úki­met rezer­vinen taýar óndirý­shiler­diń jemshóp satyp alý shy­ǵyndaryn ishin­ara sýbsı­dııalaýǵa 1,7 mlrd teńge qar­jy qaraldy. Jurt qýań­shy­lyq qıyndyǵynan osyndaı qoldaýdyń arqa­synda ótti.

Qýańshylyqtan sabaq alǵan sharýalar byltyr malazyqtyq daqyldardy 4,9 myń gektarǵa artyq egip, onyń jalpy kólemi 71,3 myń gektarǵa jetti. Bu­dan bólek, kanal tazalaý, uńǵyma­lar­dy qalpyna keltirý jáne bur­ǵy­laý, qashyrtqy sýlardy qaı­ta paıdalaný sekildi tirlikter jemisin berdi. Erte kóktemde kólder júıesin toltyrý arqyly 75,9 myń gektar shabyndyq jer sýlandyryldy. Osydan da 2021 jyly 1200-1500 teńgege jetken jońyshqa baǵasy byltyr 700-750 teńgege tústi.

Oblystyq aýyl sha­rýa­shy­lyǵy jáne jer qaty­nastary bas­qarmasy maman­darynyń aıtýynsha, bıylǵy mal azyǵyn daıyndaý naýqa­nynyń má­limetteri shilde aıynyń ortasynan aýa naq­tylana bastaıdy. Al aýdan ákimdikterine habarlasqanda bilgenimiz Jańaqorǵan aýdanynda bıyl qysqa túsetin mal basy naq­tylanyp 183 myń tonna shóp, 36 myń tonna jem, 37 myń tonna saban daıyndaý jospary bekitilgen. Qazir sharýashylyqtarda jońysh­qanyń birinshi orymy bitip, 40 myń tonna shóp daıyndalypty. Bir býmasy 500-600 teńgeden satylyp jatyr. Jalpy, oblystaǵy jońysh­­qalyq alqaptyń kóp bóligi osy aýdannyń aýma­ǵynda.

Jańaqorǵandaǵy «Agro­teh­nologııa» ǵylymı-ón­diristik sharýa qojalyǵy 78 gektar aýmaqqa jońyshqa egedi. Sharýashylyq tóraǵasy Kerimhan Egizbaevtyń aı­týyn­­sha, bıyl kóktemde da­rııa­­da sý jetkilikti bol­ǵan­­­men al­qaptarǵa kesh berilipti.

– Qazirgi shóp shyǵymy jaman emes. Biraq sý ýaqytynda be­rilse, budan da joǵary alý­ǵa bolar edi. Oblystaǵy ýaq mal­dyń da, sıyrdyń da kóbi osy bizdiń aýdanda. Aýdan sha­rýa­shylyqtary aýyspaly egis talabyn barynsha saqtap otyr. Bul – mal azyǵyn ózimiz daıyn­daýdyń basty múmkindigi. Biraq bizdi alańdatatyny aýdan aýma­ǵyndaǵy darııa arnasynda tospanyń joqtyǵy. Úrlemeli tospa jaramsyz bolyp qalǵaly da biraz jyl­dyń júzi aýdy. Eger darııa arnasyndaǵy sý kólemi sekýndyna 250 tekshe metrge túsip ketse, Kelintóbe magıstraldy kanaly qańsyp qalady. Bul – búkil aýdan aıaq sýdan qalady degen sóz. Osy másele sheshimin tapsa, sharýanyń kóńili jaılanar edi, – deıdi sharýashylyq tóraǵasy.

Aral aýdanyndaǵy tórt túlik sany qazir 254 560 basqa jetti. Byltyr aýdan boıynsha 180 591 tonna mal azyǵy daıyndalǵan, qazir sonyń 59 672 tonnasy qalyp tur. Aldaǵy qysqa 181 000 tonna jemshóp qajet. Qazir sharýa­lar osynyń qamynda júr.

Osy naýqanda Jalaǵash aýda­nyn­daǵy 58,9 myń bas malǵa 84 myń tonna shóp, 29, 3 myń tonna saban jáne 19 myń tonna jem daıyndalýy kerek. Aýdan­da aýys­paly egis talabyna sáı­kes 12050 gektarǵa jońyshqa egil­­gen. Syrdarııa aýdany da jońysh­­qanyń alǵashqy orymyn aıaqtap qaldy.

Jalpy, qaı aýdanda da qysta qınalyp qalmaýdyń qareketi jasalyp jatyr.

 

Qyzylorda