Otandyq dıplomatııa kókjıegi

Halyqaralyq qoǵamdastyqtyń irgeli, belsendi qatysýshysy retinde memleketimiz shartaraptaǵy úderisten tys qala almaıtyny túsinikti. Birinshi kezekte, syrtqy saıasat salasynyń, ulttyq múddeni qorǵaý jolynda álem­niń ár túkpirinde qyzmet etip júrgen dıplomatııalyq maıdan ókilderiniń moınyna júkteler júktiń salmaǵy da eseleı arta túspek. Barshamyzdyń aldymyzda memleketimizdi ymyrashyl, syndarly, beıbit jáne órkenıet jolymen órleýin qamtamasyz etýdiń abyroıly paryzy turǵany aıan.

Elimizdiń Syrtqy ister mınıs­tr­­ligi otyz jyldyq belesten ótip, mem­lekettiligimizdi nyǵaıtý jolynda jemisti qyzmet etip keledi. О́tken kezeń aralyǵynda birneshe býyn almasýy tabıǵı túrde júzege asty. Múlde jańa mekemeniń irgesin qalap, onyń qyzmetin halyqaralyq qalypqa túsirýde ólsheýsiz eńbek sińirgen izashar aǵa býyn ókilderiniń esimderin árdaıym qurmetpen eske alamyz.

Búginde topshysy bekip, qanaty qataıǵan otandyq dıplomatııanyń kásibı hám zııalylyq kelbetiniń ornyǵyp nyǵaıýy kezinde osy salany eki márte basqarǵan Qasym-Jomart Toqaevtyń esimimen tyǵyz baılanys­ty. Qalamy qarymdy dıplomattyń qolynan shyqqan kúrdeli de qyzyqty eńbekteri izbasar mamandar úshin halyqaralyq qatynastar salasynyń tereń ıirimderine boılaýǵa mol múmkindik beretini sózsiz. Qazirgi ýaqytta elimizdiń syrtqy saıasat salasyn basqarý atalǵan salany ishten biletin, dıplomatııalyq mekteptiń qyr-syryn jan-jaqty meńgergen kásibı dıplomat Murat Nurtileýge senip tapsyrylýy áriptesteri arasynda úlken úmit pen senim uıala­tady.

Alashtyń ardaqty perzenti Mus­tafa Shoqaı «Jaman halyq degen joq, jaman adamdar bar; adamgershiligi mol memleket degen bolmaıdy, adam­gershiligi mol adamdar bolady» dep aıtqandaı, dıplomatııanyń ózi ózge memleketterdegi nıettes áriptesterdi tanı bilip, olarmen til tabysý amaldaryn meńgerýde bolsa kerek. Qadyr aqyn ósıet etkendeı, «óz tilińdi qurmetteı otyryp, ózge tildiń bárin bilýiń», endeshe, ǵumyr boıy oqý men izdenýiń lazym, árıne! Anyǵynda, joǵary oqý oryndarynan teorııalyq bilimmen kelgen jas mamandardyń naǵyz ómir mektebi, biliktilikke tóse­lýi kúndelikti qyzmet barysyn­da, ujym­daǵy, aınalasyndaǵy áriptes­teri­men qarym-qatynas kezinde shyń­da­la­tyny taǵy túsinikti.

Egemendiktiń alǵashqy sátterinen bastap Qazaqstannyń shet elderdegi dıplomatııalyq mekemelerin birneshe qurylyqta ondaǵan jyl úzdiksiz bas­qaryp, orasan tájirıbe jınaqtaǵan aıtýly tulǵalar búginde kórnekti memleket jáne qoǵam qaıratkerligi deńgeıine jetkeni haq. Osynaý áleýe­ti asa zor, biliktiligi men qabileti jan-jaqty bir shoǵyr áriptesimiz qazirgideı kúrdeli kezeńde elge oralyp, áleýmettik, ekonomıkalyq, tipti mádenı-ǵylymı mańyzdy salalarda Memleket basshysy usynyp otyrǵan keshendi reformalardy júze­ge asyrýǵa septigin tıgizip keledi.

Memleket basshysy jaqynda ótken Ulttyq quryltaıda sóılegen sózinde árbir azamattyń sana-sezimi jańǵyryp, nıeti, pıǵyly ózgermese, jasalyp jatqan reformanyń bári beker ekenin taıǵa tańba basqandaı aıqyndap bergeni málim. Ulttyń rýhyn jańǵyrtý jolynda júrgen urpaqty, azamattardy qoldaý túbinde qazaqtyń renessans dáýirine, ıaǵnı túbegeıli ózgerister zamanyna ákeledi. Ádiletti Qazaqstandy otanshyldyq, adamgershilik qasıeti joǵary, kásibı maman, el men jerge janashyrlyq sııaqty asyl qasıetterdi boıyna sińirgen adal azamattar quratyny, olaı bolmaǵanda, damý kóshiniń sońynda qalyp, aqyrynda qurdymǵa ketýimiz qaýpin de ashyq málimdedi Prezıdent.

Ult múddesi jolyna bastaryn báıgege tikken Alash qaıratkerleriniń qasıetti isin dıplomatııalyq baǵytta jalǵastyryp, eldigimizdiń tuǵyryn nyǵaıtýǵa úles qosqan aıtýly tulǵa­lar az emes. Syrtqy saıasat salasyn­daǵy qaıyspas qara narlar shydas beretin salmaqty júkti abyroımen kóterisip kele jatqan áriptesterim Erık Súgirbekov, Yrysqalı Dáýren­bek, Taýboldy Úmbetbaev, Ardaq Madıev, Berik Sadyqov, Álmurat Tur­ǵan­bekov, Danııar Baıtýrın, Gúlmı­ra Sultanáli, sondaı-aq arabtanýshy Babyr Dáýrenbek, parsy áleminiń bilgiri Ońtalap Ońalbaev, Almanııany aqtarǵan Sáken Hamıdýllın, qytaı­ta­n­ýshy Joshyhan Qyraýbaev, ózge de bilikti dıplomattar Qazaq eli­niń syrtqy saıasattaǵy bedelin asqaq­tatý­ǵa úles qosyp keledi.

Keıde ǵasyrdan da uzaq kórinetin­deı qysqa merzimde elimizdiń irgesi bekip, dúnıejúzilik qoǵamdastyqtyń qabyrǵaly múshesine aınalyp, eńsesi bıiktep, abyroıy arta túsýiniń al­qaly isine qomaqty úles qosyp kele jatqan Syrtqy ister mınıstrliginiń barsha ujymynyń jaýapty da abyroıly qyzmetiniń kemel nátıjesinde otandyq dıplomatııanyń kókjıekteri ýaqyt ótken saıyn keńeıip kele jat­qa­ny qýantady.

Muhtar KÁRIBAI,

dıplomat