Qanaǵat – adaldyqtyń serigi

Ulttyq quryltaıda Memleket basshysy: «bizdiń álemdegi ornymyz, eń aldymen, ultymyzdyń sapasyna baılanysty bolmaq. Qýatty el bolamyz desek, birlese otyryp birqatar mańyzdy saýal­ǵa jaýap berýge tıispiz» dedi. Prezıdent basty nazarda ustap otyrǵan «ult sapasy» uǵy­my qazaqy tanym-túsinikten, ult­tyq ıdeologııadan, halyqtyq dás­túrden bastaý alary anyq. Ult sapasynyń tolyqqandy bolýy úshin Prezıdent birneshe naqty máseleni atap, olardyń sheshý joldaryn utymdy usyndy. Ult sapasy Qasym-Jomart To­qaev­tyń sózinshe, «dástúrli qun­dylyqtarymyzdy qazirgi mádenı úrdistermen úılestirgen jaǵdaıda» arta túspek.

Memleket basshysy bilimge, ǵy­lymǵa, ónerge qushtar jastardy kórgende, jarqyn bolashaqqa senimmen qaraıtynyn jarııa etti. Prezıdent jastardyń bolmysyn da birtektes sıpatta aıqyndap berdi. Ádiletti Qazaqstannyń adal azamaty bolatyn jastar «kóp sózge qumar, jalqaý, enjar, ma­syl bolmaýǵa tıis». Jastardyń boıy­nan tek izgi qasıetterdi kórý úshin aǵa býynnyń moınynda tárbıe pary­zy turǵany da atalyp ótti.Mem­leket basshysy óz sózinde «adal azamat» uǵymyna jalpyǵa tú­sinikti sıpattama berdi. Ádil qo­ǵam qurýǵa tıis adal azamat –óz salasynda naǵyz maman bolý, únem­shildik, eńbekqorlyq, el men jerge janashyrlyq sııaqty asyl qasıetter bárinen de bıik qoıatyn jan. Únemshildik, qanaǵatshyldyq – adaldyqqa bastaıtyn jaǵymdy qasıet. Barǵa qanaǵat tuta bilgen adam aram jolǵa túspesi haq. Abaı ataǵan naǵyz adamnyń boıynan tabylýǵa tıis «bes asyl istiń» biri – qanaǵat.

Prezıdent taldap kórsetken alty máseleniń ishinen birnesheýin aıtar bolsaq, ekinshi máselede ultymyzdyń tarıhı sana-sezimin jańǵyrtý jaıy kóterildi. Meniń­she, bul máselede bilim salasynan bastap jańǵyrtý qajet. Qazaqstan tarıhy pánin oqytýdyń jańashyl, ozyq baǵdarlamasy qurylýy kerek. Sonda ulttyq tarıhı sana jas býyn sanasynan bastap jańaryp, túleý úrdisine kóshedi. Áıtpese, qoǵamnyń belgili bir deńgeıin ǵana arnalǵan iri jobalar kópshilikti jappaı qamtı almaıdy.

Memleket basshysy tórtinshi másele retinde óskeleń urpaqtyń jaqsy tárbıe alýyn atady. Jas urpaqty qazir neden qorǵaý men qalaı tárbıeleýdiń tetikteri aı­qyn sóz etildi. Al el rýhanııa­tyna qyzmet etý paryzyn moınyma alǵan jazýshy retinde qo­sa­rym, qazirgi balalardy teris aqparattardan saqtandyrý máse­lesi múlde qolǵa alynbaı jatyr. Áleýmettik jelilerde qaptap júr­gen teris aǵym ókilderi, el ara­sy­na iritki salýdy maqsat tuta­tyn arandatýshylardyń eshbir aýyzdyqsyz ketken nasıhat, aq­pa­rattary áli oń-solyn tanı qoı­maǵan jetkinshekterge teris yq­pal etip otyr. Sol sebepti ba­la tárbıesin aqparattyq qorǵaý turǵysynan bastaǵan lázim. Sony­men qatar urpaq tárbıesinde ult ádebıetiniń orny bólek eke­ni daýsyz. Alaıda Prezıdent kól­deneń tartqan derekter kóńil qýant­paıdy. Ádebı kitaptardyń 90 paıyzǵa jýyǵy syrttan kele­tinin aıtqan Memleket basshysy bul úrdistiń zalaly aýyr eke­nin jetkizdi. Dál osy tusta otan­dyq baspa isin damytý, ony bir orta­lyqqa jumyldyrý máselesi tur. Táýelsizdikten keıingi kezeńde tary­daı shashylyp ketken baspa salasy búginde elimizdiń rýhanı muqtajdyǵyn qamtamasyz ete almaı keledi. Iá, ádebıet – tárbıe quraly. Búgingi qalamgerlerge oqyrmanyn bıik moralǵa, asqaq adamgershilikke bastaıtyn rýhty shyǵarmalar jazý mindeti júktelip otyr. Prezıdent «shyn máninde, ki­tap oqıtyn el zııaly ultqa aına­la alady» degen sózinde qazirgi qalam­gerlerge ult oqıtyn kitap jazý, kúlli qazaqty zııaly ultqa aınal­dyrý jolynda aıanbaı eńbek etý paryzyn astarlap turǵany daýsyz.

Ulttyq quryltaıdan keıin qoǵamdyq sana jańǵyrýdy bastan keshirse, sonda atalǵan máseleler kezeń-kezeńimen sheshimin taýyp, kitap oqıtyn zııaly ulttyń sapasy barynsha kóteriler edi.

Aızat RAQYSh,

Qazaqstan Jazýshylar odaǵynyń múshesi