Jádiger • 04 Shilde, 2023

Tanymal kúıshilerdiń dombyrasy

2530 ret
kórsetildi
2 mın
oqý úshin

Atyraýdaǵy tarıhı-ólketaný mýzeıinde el tarıhyna qatysty qundy derekter de, sırek kezdesetin jádigerler de az emes. Mýzeıde iskerligimen, shyǵarmashylyǵymen, ónerimen dúıim jurtqa tanylǵan qaıratkerlerdiń tutynǵan zattary da bar.

Tanymal kúıshilerdiń dombyrasy

Mýzeı dırektory Muhan­betqalı Kıpıevtiń aıtýynsha, qorda qazaqtyń kúı ónerin keıin­gi urpaqqa jetkizýge úles qosqan kom­pozıtorlar men kúıshilerdiń dombyrasy bar. Byltyrdan beri qos ishekti aspaptyń qataryna birneshe dombyra qosylǵan.

Máselen, memleket jáne qoǵam qaıratkeri, ulttyq ónerdiń janashyry Imanǵalı Tasmaǵambetov úsh dombyra tapsyrypty. Onyń birinshisi – kúıshi, kompozıtor, Qazaqstannyń eńbek sińirgen ár­tisi Seken Turysbekovtiń dom­­­byrasy. Ulttyq aspaptyń sha­­naǵy – buıra qaıyń, beti – eýro­palyq shyrsha, moıyny – qara­ǵaı, tıegi – býbınga, oıýy súıek untaǵymen kómkerilgen. Bul dombyrany sheber Qýanysh Tólebaev jasaǵan.

Ekinshi dombyra – kúıshi-dom­­byrashy, Qazaqstannyń eń­­bek sińirgen ártisi Aıgúl Úlkenbaevanyń kóp jyl us­­ta­ǵan aspaby. Dombyra ja­saý­­dyń sheberi Nurbek Ádil­bekov qos ishekti aspaptyń kúmbir qaqqan dybysyn as­qaqtatý úshin shanaǵyna, moıyny jáne ba­syna kanadalyq úıeń­kini, betine shyrshany paı­dalanǵan. 

Úshinshi aspap – kúıshi-dom­byrashy, Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri Asylbek Eńse­povtiń dombyrasy. Bul dom­byrany jasaǵan kezde sheber Jo­laýshy Turdyǵulov aspap­tyń shanaǵy men tıe­gine qara aǵashty, betine Tıan-Shan shyrshasyn, moı­nyna maı qaraǵaıdy qoldan­ǵan. Aspaptyń moıyn be­ti­ne qyzyl aǵashty, basy men qu­­laǵyna úıeńkini qııý­lastyrǵan.

Mýzeıde Qa­zaq­­­­stan­nyń eńbek sińirgen qaı­­­­­rat­­keri, pro­fes­sor Kárıma Sa­har-baevanyń tap­­syrǵan dombyrasy saq­taý­­ly tur. Eki ishekti, on segiz per­neli dom­­byranyń bet taq­taıyna órnek salynǵan. Dom­byra saz aspaptaryn ja­saý­shy sheber Bısenǵalı Myr­zaǵalıevtiń qo­lynan shyq­qan.

Taǵy bir aspap – «Asyl dom­byra – 2022» aqyndar aıty­sy­nyń aqtyq saıysynda óner kór­setken jergilikti aqyndar Shynarbek Qabıev, Syrymbek Sársembaev, Shalqarbaı Izba­sarov utyp alǵan dombyra. Al bıylǵy 17 mamyrda kóne­den jetken dombyranyń birin Q.Qaısenov atyndaǵy №33 or­ta mektep mýzeıiniń jetekshisi T.Jıenálıeva ákelipti. Domby­rany jergilikti turǵyn B.Dos­baı­uly urpaǵyna amanat­tap, birneshe býynǵa jetkizgen. Ke­ıin kóneniń kózindeı saq­talǵan ult­tyq aspapty ke­lini K.Nábıeva 2011 jyly mektep janyndaǵy mý­zeı­ge bergen. Bul dombyra bıyl oblystyq tarıhı-ól­ketaný mý­ze­ıinde ót­ki­zilgen «Qo­ǵamdyq mý­zeıler qazy­nasy» oblystyq kór­me-baı­qaýynda úz­dik týyndy retinde ta­nylǵan.

 

Atyraý oblysy