Baǵasy artqan bank sektory

Elimizdegi eń iri bankter­diń ishin­de Bereke Bank ótimdi­lik kór­setkishteri boıynsha eń joǵary orynǵa ıe. Banktiń qa­zirgi ótimdilik koeffısenti (k4) 3,31, bul – alǵashqy on bank arasyndaǵy eń joǵary kór­set­kish. Bereke Bank sonymen qa­tar eń joǵary jyldam ótim­di­lik koeffısıentterine de ıe (k4-1 jáne k4-2): tıisinshe 32,89 jáne 12,22. О́timdiliktiń jo­ǵary kór­setkishteri banktiń óz mindet­te­me­lerin ýaqtyly jáne tolyq kólem­de oryndaı alatynyn kórsetedi.

Odan keıin Jusan Bank keledi, onyń ótimdilik kórsetkishteri kelesideı: k4 – 2,3, k4-1 – 10,04, k4-2 – 5,5, k4-3 – 4,46. О́z kezeginde, Bank RBK kórsetkishi mynadaı: aǵymdaǵy ótimdilik koeffısıenti k4 – 2,07, jedel ótimdilik koeffısıentteri k4-1 – 21,47, k4-2 – 3,9. Jalpy, ótimdilik banktiń senimdiligi men turaqtylyǵynyń negizgi kórsetkishteriniń biri sanalady.

Ekinshi deńgeıli bankter men­shikti kapıtal túrindegi qa­ýipsizdik qoryn da sátti qalyp­tastyryp otyr. 2023 jyldyń naýryz aıynyń sońynda ret­teýshi menshikti kapıtal 6,4 trln teńgege jetti, bul ótken jyl­dyń sáıkes kezeńimen salys­tyr­ǵanda 19,7%-ǵa artyq. Bir aıda kórsetkish 1,1%-ǵa ósti.

Úzdik 10 ekinshi deńgeıli bank arasynda Bereke Banki aı sa­ıyn­ǵy eń úlken ósimdi kórsetti: 4,6% kóbeıip, 121,5 mlrd teńgege jetti. Úzdik úshtikke retteýshi menshikti kapıtaly bir aıda 4,3%-ǵa ósken «Eýrazııalyq Bank» pen ForteBank (3,7%) kir­di. Jalpy, 2023 jylǵy 1 sáýir­degi jaǵdaı boıynsha, bank­ter kapıtalynyń jetkilikti­lik koeffısıenti (k1) 19,5%-dy, menshikti kapıtaly (k2) – 22,6%-dy qurady, bul zańmen belgilengen normatıvterden aıtarlyqtaı asyp túsedi jáne bank sektoryndaǵy áleýetti tá­ýekelderdi jaba alady.

Eldegi bank sektorynyń aıtarlyqtaı turaqty ekenin kórip otyrmyz, bul geosaıası daǵ­­darys pen álemdegi jalpy kúr­deli jaǵ­daı kezinde erekshe ma­ńyzdy. Eli­miz­diń bank sekto­rynyń turaq­ty­lyǵynyń joǵa­ry deńgeıin ha­lyqara­lyq reıtıng­tik agent­tik­ter de rastap otyr. Ja­qynda ǵana Fitch halyqaralyq reıtıng agenttigi Qazaqstannyń táýelsiz kredıttik reıtınginiń «BBB» deń­geıinde ekenin rastady, boljam turaqty. Qazaqstan­nyń reı­tıngin qoldaıtyn mańyz­dy faktorlar syrtqy silkinis­ter­ge óziniń ornyqtylyǵyn dá­leldegen turaqty fıskaldyq jáne syrtqy balanstary bolyp sanalady.

Agenttik esebinde aktıv­ter­diń edáýir qorlary bıýdjettik qarjylandyrýdyń ıkemdili­gin jáne eldiń ekonomıkalyq turaqtylyǵyn qamtamasyz ete­tini atap kórsetilgen. Sa­rap­shylar qazirgi shottyń pro­fı­sıti 3,4%-ǵa jaqsarǵannan keıin 2024 jylǵa deıin saqtalady dep otyr, bul – sońǵy 11 jylda­ǵy eń joǵary kórsetkish. Olardyń pikirinshe, bul Qazaqstannyń syrtqy balansyn odan ári ny­ǵaıtýǵa yqpal etpek.

Jalpy, Fitch Qazaqstan ekonomıkasy 2023 jyly 4,5%-ǵa deıin jáne 2024 jyly 4,8%-ǵa deıin ósedi dep boljaıdy.

Budan bólek Fitch bank sektoryna arnaıy toqtalyp, sektor 2022 jyly ishki jáne syrtqy saıası kúızelisterden jáne joǵary ishki ınflıasııadan aıtarlyqtaı qysymǵa tap boldy dep sanaıdy.

«Degenmen qazaqstandyq ­bankter syrtqy kúızelisterge ­jaq­sy tózimdilik tanytty jáne jo­ǵa­ry paıyzdyq mól­sher­le­me­ler­ge baılanysty joǵary ta­bys­pen qatar kúshti klıentter aǵy­­nynan paıda kórdi. О́tken eki jyl ishinde burynǵy NPL esepten shyǵarylǵannan keıin sektordaǵy aktıvter sapasy­nyń táýekelderi tómendedi», delin­gen baǵalaýda.

Agenttik otandyq bankter­diń ótimdilik pozısııasyn kúshti dep sanaıdy. 2022 jyldyń aıaǵynda sala boıynsha jalpy nesıelerdiń depozıtterge qa­tynasy 76%-dy quraıdy. Jal­py, ótimdi aktıvter klıentter depozıtteriniń jartysynan kóbin qamtydy jáne aqsha qarajattarynyń qaldyqtary men baǵaly qaǵazdarǵa ınves­tısııalardy qamtydy, olar ne­gizinen qysqa nemese ortasha mer­zimge sozyldy. Klıentter­di qar­jylandyrý qazirgi ýaqyt­ta turaqty jáne agenttik bul orta merzimdi perspektıvada jalǵasady dep kútedi.

Taǵy bir bedeldi reıtıng agenttigi S&P Global Qazaq­stan­nyń bank sektory aımaqtaǵy makroekonomıkalyq jáne geosaıası táýekelderdiń kúsheıgen kezinde tózimdilik tanyta bildi dep esepteıdi. Sarapshylar bank júıesi turaqtylyǵynyń jaq­sarǵanyn ekonomıkalyq sıklder boıynsha aktıvter sapa­syn anaǵurlym utymdy basqarýy­nan baıqap otyr. Aktıv sapasy­nyń kórsetkishteri jalpy turaq­ty bolyp qalady dep kútiledi.

Agenttik Qazaqstannyń bank sektorynyń eldik jáne sala­lyq táýekelderi (Banking Industry Country Risk Assessment, BICRA) baǵasyn jaqsartyp, «9»-dan «8»-ge deıin kóterdi jáne Qazaq­stan­da negizinen jumys isteı­tin bankterdiń negizgi reıtın­gin «b+» deńgeıinen «bb-» deńge­ıi­ne joǵarylatty. Agenttik alda­ǵy 12-18 aıdaǵy jalpy teńgeril­gen táýekelderdi kórsetetin bankter úshin ekonomıkalyq jáne salalyq táýekelderdiń damý úrdisterin turaqty dep baǵa­laıdy.