Ǵylym men bilim – birlik pen berekeniń túpqazyǵy

Bilim-ǵylymǵa aıryqsha kóńil bólip, nazardan tys qaldyrmaıtyn Memleket basshysy bul saladaǵy ózekti máselelerdi buǵan deıin de kóterip, sheshýdiń naqty joldaryn atap kórsetken bolatyn. Mysaly, elimizdiń áleýmettik-ekonomıkalyq damý máseleleri jónindegi keńeıtilgen keńeste sóılegen sózinde damýdyń basty kilti bilimde ekenin aıta kelip, jasampaz urpaq tárbıeleýdegi onyń mańyzyna toqtalǵan-dy. PISA halyqaralyq zertteý nátıjesi boıynsha orta bilim sapasynyń sońǵy on jylda qatysýshy 80 eldiń arasynan elýinshi-alpysynshy orynnan kóterilmeýi, osy salaǵa qatysty synnyń tolastamaýy, el ekonomıkasyn ilgeriletýdegi ǵylym róliniń tómendigi, bilimniń birjaqty baǵalanýy, sapanyń emes kórsetkishtiń aldyńǵy orynǵa shyǵýy, ulttyq biryńǵaı testileý nátıjesi men mektep baǵasynyń sáıkes kelmeýi, taǵy basqa tolyp jatqan máselelerdi el Prezıdenti kózboıaýshylyq dep atap, «Jas urpaq bilimdi bolmasa, eldiń ósip-órkendeýi jaıly sóz qoz­ǵaýdyń ózi artyq. Búgingi bilimdi jas­tar erteń Qazaqstandy alǵa jete­leı­tin mamandarǵa, kásipkerlerge, bas­shylarǵa aınalady. Sondyqtan men bilim máselesine erekshe mán beremin», degen bolatyn. Sonymen qatar Q.Toqaev bú­ginniń erteńgi tarıh ekenin, qazir ar­qany keńge salyp otyratyn emes, ke­ri­sinshe batyl ári jyldam áreket etip, kóz ilespes jyldamdyqpen bolyp jatqan ózgeristerge, qoǵamdyq qatynastarǵa ja­ýap berip úlgeretin, tez jáne shuǵyl sheshim qabyldap, tapsyrmalardy der kezinde, múltiksiz oryndaıtyn ýaqyt ekenin qadap aıtty.

Iá, búgingi urpaqtyń álsiz, rýhsyz bolýǵa qaqysy joq. Sebebi elimizdiń bolashaǵy búginnen bastalady. Al ol óskeleń urpaqtyń baqytty ómirine, alatyn bilimi men tárbıesine, qalyptasý jolyna tikeleı baılanysty. Sulý sózdiń zergeri, saıası júıeniń qurbany bolǵan asyl azamat Maǵjan Jumabaev: «Tárbıeniń maqsaty – adamdy hám sol adamnyń ultyn, assa barlyq adamzat dúnıesin baqytty qylý. Ult múshesi árbir adam baqytty bolsa, ulty baqytty», degen eken. Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev qasıetti Túrkistanda ótken Ulttyq quryltaıda osy oıdy tómendegishe damytty: «Otanshyldyq, adamgershilik, bilimpazdyq, naǵyz maman bolý, únemshildik, eńbekqorlyq, el men jerge janashyrlyq sııaqty asyl qasıetter bárinen bıik turýǵa tıis. Osyndaı izgi qasıettiń bárin boıyna sińirgen jandy Adal azamat degen bir aýyz sózben sıpattaýǵa bolady. Shyn máninde, biz aıtyp júrgen Ádiletti Qazaqstandy Adal azamattar qurady».

Quıryqty juldyzdaı aǵyp ótken qysqa ómirinde kóp is tyndarǵan qazaqtyń birtýar uly Shoqan Ýálıhanovtyń «Dúnıede ádildik pen adaldyqty tý etken adamnan artyq eshkim joq» degen pikirimen mazmundas Prezıdent sózi – uǵa bilgenge jaýapkershilik júkter taǵylymy mol, mazmuny tereń ǵıbrat. Memleket basshysy otandastaryna senim arta otyryp, árbirimizge adal bolýdy, jas urpaqty adal azamat etip tárbıeleýdi, ulttyq biregeıligimizdi nyǵaıtyp, jańa qundylyqtardy ornyqtyrý úshin júıeli jumys isteýdi tapsyrdy. Onyń júzege asyrylýyn qamtamasyz etetin segiz baǵytty atap ótti. Barlyǵy mańyzdy, salmaqty, jaýapty.

Memleket basshysy arnaıy toqta­lyp basymdyq bergen máselelerdiń oryn­dalýyn­da halqymyzdyń ishki má­denıeti men jaýapkershiligi, sanalylyǵy men iskerlik tájirıbesi synǵa túseri sózsiz. Dese de tórtinshi baǵyttaǵy óskeleń urpaqtyń tárbıesi – Prezıdent atap ótken­deı, óte mańyzdy másele. Qalǵan jeti baǵyttyń durys jolǵa qoıylyp, júzege asýy, josparlanǵan jumystardyń júıeli júrgizilýi, ult sapasynyń artýy bilim men ǵylymǵa, onyń damýyna tikeleı táýeldi. Prezıdent sózimen aıtsaq, «Urpaqtyń boıynda jaman ádet bolsa, bul – eń aldymen, úlkenderdiń kinási». Al Ál-Farabıshe tolǵasaq, «Adamnyń óz ujdany aldynda adal, shynshyl bolýy  ózine-ózi qasıetti bolýynan, júris-turysy izgi bolýynan ǵana týady».

Zamana aǵymyna saı kóz ilespes jyl­dam­dyqpen ósip kele jatqan sıfr­ly urpaqty jan-jaqty ári ultyn súıer adal, patrıot azamat etip tárbıelep ósirý, ult­tyq sana qalyptastyrý bizden solar­men birge bir tolqynda bolýdy ǵana emes, jańashyldyq pen izdenimpazdyqty talap etedi. «Tárbıe – tal besikten» bastalatynyn eskersek, kóz jazyp, ajyrap qalýǵa shaq turǵan otbasy ınstıtýtynyń qajettiligi, onyń urpaq tárbıesindegi orasan zor mańyzy aıtpasaq ta túsinikti. Dana Abaıdyń «Balaǵa minez úsh alýan adamnan juǵady: birinshi – ata-anasynan, ekinshisi – ustazynan, úshinshisi – qurbysynan» degen sózin kóp jaǵdaıda nazardan tys qaldyryp jatamyz. Qazaqta «Uıada ne kórsen, ushqanda sony ilersiń» degen maqal bar. Qarapaıym, uǵynýǵa jeńil. Dese de astarynda túsingenge zor jaýapkershilik júkteıtin, salmaqty oı bar. Prezıdent atap ótken, ádiletti Qazaqstandy qalyptastyratyn adaldyq qasıetin bala aldymen ata-anasynan kórip ósýge tıis. Bala solarǵa qarap boı túzeıdi. Erterekte úlkender balalar otyrǵan jerde beısaýat áńgime aıtpaıtyn. Al qazirgi balalardy vırtýaldy álem tárbıelep otyrǵanyn bárimiz jaqsy bilemiz. Áleýmettik jelini qural retinde kóretin jas urpaqty biz ǵalamtordan tys ósire almaımyz. Bul – jahandaný zamanynyń bir alǵysharty. Odan qashyp qutylý da múmkin emes. Onda ne istemek kerek? Balalardyń ulttyq sanasyn turaqtandyrý arqyly olardyń ishki súzgisin myqty etip qalyptastyrý qajet. Sonda ǵana jaqsy men jamandy, kerek pen kereksizdi bala ózi ajyratatyn bolady. Ulttyq tárbıeni bala boıyna sińirýdiń túrli joldary jetkilikti. Jetkinshekterdi erkin oılap, derbes sheshim qabyldaýǵa baý­lý kerek. Bul árekette usaq-túıek joq.

Áleýmettanýshy ǵalymdar ótken ǵa­syr­dyń 90-jyldary latyn qarpimen tań­ba­lap, jik-jikke bólip kórsetken túrli ur­paq ókilderiniń bir-birimen túsinise almaýy urpaq tárbıesine keri áserin tıgizip jatyr. Qyzyǵýshylyqtary men ómir súrý salty, ustanymdary men arman-qııaldaryna deıin alýan túrli urpaqtar arasyndaǵy dástúr sabaqtastyǵy jańashyldyqpen jalǵaspaı jatatyny jasyryn emes. Keńestik júıe streotıpterin ózderiniń erkindigimen buzyp-jaryp ótetin erkin eldiń urpaqtaryna qazir búkil álem terezesi ashyq. Internet pen onlaın keńistikti meken etken búgingi urpaqtyń qoǵamy – sıfrlyq qoǵam. Oılaý dúnıetanymdary keń, olardyń kózqarastarynda shekara joq. Ashyq, jyldam ári ójet urpaq ósip keledi. Olar jasandylyqty, satqyn­dyq pen alaýyzdyqty keshirmeıdi. Eýro­pa­sha oılaıdy. Sebebi ýaqyt ótken sa­ıyn qundylyqtar ózgerip jatyr. Áıtse de, ózgermeıtini – ulttyq qundylyqtar: ult­tyq til, ulttyq rýh, ulttyq namys, ult­tyq dil. Otbasy, balabaqsha, mektep, joǵary oqý orny, ujym – barlyǵy sanaly urpaq tárbıesine degen jaýapkershilikti ulttyq paryz sezinýge tıis. Sebebi ult bolashaǵy – sanaly urpaq. Úkimet músheleri teledıdarda memlekettik tilde endi ǵana tili shyqqan baladaı, jazǵan málimetin ejiktep oqyǵany, árıne, keleshek urpaqqa ónege bola almaıdy. Memlekettik tildiń abyroıy kóterilmeı, tárbıeniń nátıjesi ózgermeıdi.

Bilim salasynda júrgizilip jatqan barlyq reformalardyń maqsaty urpa­ǵy­myzdyń saýatty, ultymyzdyń sapaly bolýyna negizdelgen. Dese de eskerýdi qajet etetin birneshe máseleler bar. Ol – otbasy tárbıesine salǵyrt qaraýdan bas­tap, balabaqsha men bastaýysh synyptaǵy bala sanynyń kóptigi, mekteptegi bilim berý men tárbıe jumystarynyń júıeli ári shynaıy júrgizilmeýi, joǵary oqý oryndaryndaǵy bilim sapasynyń eńbek naryǵyna jaýap bermeýi, taǵy basqalar. Osy sebepten biz osy máselelerge jiti kóńil bólip, Memleket basshysynyń tapsyrmasyn oryndaýdy qolǵa alýymyz qajet. Urpaq tárbıesi ata-anadan bastap bilim berý salasyndaǵy mamandardyń kásibı deńgeıi men adamgershiligine, sheberligine qatysty.

Halyqtyń jasalyp jatqan túrli reformalardyń nátıjesin sezinýin ju­mystyń basty ólshemi dep tanyǵan Pre­zıdent jyl buryn tarıhı sheshim qa­byldaǵan bolatyn. Ol – Bilim jáne ǵylym mınıstrligin Oqý aǵartý mı­nıstrligi jáne Ǵylym jáne joǵary bilim mınıstrligi dep ekige bólýi. Bul bólinisti qoldaǵandar da, kerisinshe kemshilik izdep, jipke tizgender de kezdesti. Dese de mınıstrlik qurylǵannan bergi ótken on eki aı Memleket basshysy sheshiminiń durystyǵyn kórsetti.

Damýdyń jańa satysyna kóterilgen elimizdiń búgingi bilim-ǵylym kókjıegine kóz salǵanda esimizge osydan on eki ǵasyr buryn ǵulama ǵalym Ál-Farabı aıtqan «Ǵylymy joq eldiń – bolashaǵy joq» degen sózi túsedi. Bilim – dúnıe kilti bolsa, ǵylym onyń negizgi kúshi, basqasha aıtqanda áleýmettik progresstiń qýatty qozǵaltqyshy. Muny estiniń bári jaqsy biledi, túsinedi. О́tkendi synaý, tipti joq etý ońaı, al bolashaqty boljaý, ony qurý tipten qıyn.

Mınıstrlikti qurýdaǵy basty maqsat – joǵary bilimge basymdyq bere otyryp ǵylymı-zertteý uıymdarynyń jumysyn jetildirý jáne básekege qabiletin arttyrý, memleket ekonomıkasynyń damýyna yqpal etýshi kadrlardy sapaly daıarlaýǵa jaǵdaı jasaý, ǵylymdy kommersızasııalaý jumysyn jetildirý. Osy kózdegen mejege jetý úshin mınıstrlik úsh negizgi baǵyt – qoljetimdi ári sapaly bilim, ozyq qoldanbaly ǵylym, ortaq qundylyqtar men mádenıet boıynsha mindettemeler qabyldap, tyńǵylyqty is-áreket júrgizip otyr. Al mınıstrliktiń negizgi strategııalyq baǵyt-baǵdary men maqsat-mindetteri Memleket basshysynyń jıyrmaǵa jýyq tapsyrmalarynda, birneshe ulttyq is-qımyl josparlary men jobalarda, tujyrymdamalarda anyqtalǵan. Bul Ǵylym jáne joǵary bilim mınıstrligine júkteler jaýapkershilik pen artylar senimniń qanshalyqty salmaqty ekenin kórsetse kerek.

Ulttyq keńeste bilim-ǵylym salasyna qatysty talaı eleýli oı-pikir aıtqan jas ta bolsa iskerligimen, kóp til biletin qasıetimen memlekettik qyzmette de, jeke kásipte de abyroı bıiginen kórine bilgen Saıasat Nurbektiń Ǵylym jáne joǵary bilim mınıstrligine basshy etip taǵaıyndalýy – utymdy sheshim. Máseleni ishinen kóre biletin, ony anyqtap, zerttegen, júıeli túrde júrgizýdi maqsat etken sala basshysy jumysty ýnıversıtetter men ǵylymı uıymdarda akademııalyq erkindiktiń jańa deńgeıin qamtamasyz etetin bilim berýdiń memlekettik jalpyǵa mindetti standartyna ózgerister engizýmen, tolyǵymen qaıta jasaýdan bastady. Bul bastama osy jyldyń 28 naýryzynda Qazaqstan Respýblıkasy Úkimetiniń №248 qaýlysymen bekitilgen «Qazaqstan Respýblıkasynda joǵary bilimdi jáne ǵylymdy damytýdyń 2023-2029 jyl­dar­ǵa arnalǵan tujyrymdamasynda» to­lyqtyrylyp, úlken strategııalyq jos­parǵa aınaldy.

Osy oqý jylynan bastap joǵary oqý oryndaryna jeke oqý josparlarynyń qurylymyn derbes bekitýmen birge magıs­tranttar, doktoranttarǵa oqý traektorııasyn tańdaý quqyǵy berildi. Stýdentterdiń kásibı daǵdylaryn tez meńgerip, damytýy úshin mıkrobiliktilik boıynsha oqytý nátıjelerin taný qarastyrylyp, «nano-dárejeler», «ulǵaıtylǵan dáre­je­ler (Stackable degree)» uǵymdary engizildi. Stýdentterdiń bitirý jumys­ta­ryna – dıplomdyq jumystar men jobalarǵa, beıindik baǵytta oqıtyn magıstranttardyń dıssertasııalaryna ǵylymı dárejesi bolmasa da sol salada tabysty jumys istep júrgen praktık mamandar jetekshilik ete alatyn boldy. Bul joǵary oqý orny men jumys berýshilerdiń, óndiris oryndarynyń baılanysyn, dýaldi bilim alýdy damyta túseri anyq. Ár stýdent bazalyq mamandyǵymen qatar qosymsha «maıner» alý múmkindigine ıe boldy. Bul degenimiz ınformatıka pániniń muǵalimi qosymsha aqparattyq tehnologııa salasynyń tehnık mamany bola alady. Coursera-men úshjyldyq kelisim jasaýdyń nátıjesinde stýdentter atalǵan baǵdarlamany álemdik professorlardan oqyp úırene alý múmkindigi týdy. Nátıjesinde, ár túlek bazalyq dıplommen qatar qosymsha qabiletterin rastaıtyn 3-4 sertıfıkat ıesi bola alady. Bul jumys kóktemgi semestrden bastalyp ketti. «Mamandyǵym – bolashaǵym» jobasy Mańǵystaý, Atyraý, Aqtóbe, Pavlodar oblystarynda jáne Astana qalasynda júzege asyryla bastady. Mınıstrlik óńirlik joǵary oqý oryndary men ákimdikter jáne jergilikti korporatıvtik sektordan turatyn úshtik spıral dep atalatyn model qurdy. Kásibı biliktilik boıynsha óńirlik keńester qurylyp, 20 óńirlik karta jasaldy, bir mıllıon oqýshy kásibı dıagnostıkamen qamtyldy. Osyǵan baılanysty kásibı standarttar negizinde joǵary oqý oryndarynyń bilim berý baǵdarlamalary qaıta jasaldy. О́ńirlerdegi suranysqa ıe mamandyqtardy anyqtaý jáne eńbek pen bilim naryǵyn úndestirý maqsatynda joǵary oqý oryndary oqytýshylaryna forsaıt-sessııa uıymdastyryldy. Praktık mamandardyń úlesi 75%-ǵa jetti.

Kezinde Saıasat Nurbekuly keleshek talap etetin jáne joıylý qaýpi bar mamandyqtar tizimin usynǵany belgili. Mınıstrlik basshylyǵyna kelgen soń, ol elimizdegi joǵary bilimniń eńbek naryǵy suranysynan qalyp kele jatqanyn másele etip kóterdi. Odan shyǵý jolyn da usyndy: «Birinshiden, ár óńirde jańa mamandyqtar atlasy jasalady. Men bul máselemen
5 jyl boıy aınalystym. Endi bul joba 5 óńirde – Almatyda, Aqtóbe, Atyraý, Mańǵystaý, Pavlodar oblystarynda jasaldy nemese jasalyp jatyr», deı kelip, árbir joǵary oqý oryndaryna óńirdegi suranystardy, eńbek naryǵy qalaı ózgerip jatqanyn naqty túsinýi úshin barlyq bilim berý baǵdarlamasyn osy kartamen baılanysty jasaýdy mindettedi. Osyǵan oraı 2022 jyly «Jańa kásipter men quzyretter atlasy» dúnıege keldi. Túsinikti bolýy úshin málimet bere ket­kendi jón sanadyq: «Atlas – eńbek naryǵyn syndarly túrde ózgertetin bas­­ty trendterge tereń taldaý júrgizilgen, ulttyq ekonomıkanyń perspektıvaly salalary men mamandyqtarynyń aldaǵy 5-10 jylǵa arnalǵan boljam kartasy». Mınıstrlik myna salalardyń atlasy daıyn bolǵanyn málimdedi: taý-ken metallýrgııa kesheni, munaı-gaz salasy, aýyl sharýashylyǵy, kólik jáne logıstıka, mashına jasaý, AKT, energetıka, týrızm jáne qurylys. Sonymen birge atalǵan «Jańa kásipter men quzyretter atlasynda» 463 mamandyq naqtylanyp, onyń 239-y jańa, 95-i ózgerý ústindegi, 129-y joıylyp bara jatqan mamandyq retinde jan-jaqty sıpattalǵan.

Osy ázirlengen Atlas aıasynda eńbek naryǵynyń keleshegin, soǵan saı sura­nysqa ıe mamandyqtardy anyqtap, oqý­shylardyń zııatkerlik, shyǵarmashylyq áleýetin eskeretin kásiptik baǵdarlaýdyń keshendi ári teńdestirilgen júıesin qurý josparlanyp otyr. Sondaı-aq ulttyq biliktilik júıesin qaıta qaraý qolǵa alynýda. Kelesi bir aýqymdy shara – tehnıkalyq jáne kásiptik bilim men joǵary bilimniń bilim berý baǵdarlamalaryn júıeli túrde jańartylýy jáne ondaǵy jetekshi róldiń JOO-ǵa berilýi.

«О́mir boıy oqytý tujyrymdamasyn» iske asyrý kózdelýde. Soǵan oraı 12 joǵary oqý orynnyń janynan «Kúmis ýnıversıtet» ashylýda. Bul eńbekke qabiletti halyqty formaldy emes bilimmen qamtýdy kózdeıdi. Sondaı-aq 19 negizgi nysanaly ındıkator men 9 kútiletin nátıje aıqyndalǵan tujyrymdamada myna mejelerdi baǵyndyrý kózdelýde: halyqaralyq bilim berý baǵdarlamalaryn, sheteldik áriptestermen akademııalyq almasýlardy iske asyrý, 6-74 jas ara­ly­ǵyndaǵy halyqtyń sıfrlyq saýat­tylyq deńgeıin arttyrý, ǵylymdy mem­lekettik ákimshilendirýge ǵylymı qoǵam­dastyqtyń, bıznestiń jáne basqa da steıkholderlerdiń qanaǵattaný dárejesin kóterý, ındeksteletin ǵylymı jýrnaldardaǵy maqalalardyń jalpy sany boıynsha Qazaqstannyń InSites eldik reıtıngindegi pozısııasynyń ósýi, jas ǵalymdar men zertteýshiler sanyn arttyrý, «ǴZTKJ salasyndaǵy ýnıversıtetter men ónerkásip arasyndaǵy yntymaqtastyq» kórsetkishi boıynsha GII reıtınginde Qazaqstannyń pozısııasyn kóterý, JIО́-den ǵylymǵa bólinetin qarjyny 1%-ǵa jetkizý, sheteldik joǵary oqý oryndarynyń 12 fılıalyn ashý, 1 400 sheteldik oqytýshylardy qyzmetke tartý. Munyń birshamasy qazirgi tańda júzege asyp ta úlgerdi.

HHI ǵasyr – aqparattandyrý zamany bolǵandyqtan, joǵary oqý oryndaryn sandyq ýnıversıtetterge aınaldyra otyryp, olardyń sıfrlyq arhıtektýrasyn damytý mańyzdy baǵyt bolyp otyr. Osy maqsatta vırtýaldy zert­ha­nalar qurylyp, jappaı ashyq onlaın kýrstar jumys istep jatyr. Mı­nıstr­liktiń málimdeýinshe, búgingi tańda Mem­le­ket basshysynyń tapsyrmasy ne­gizinde stýdentterdiń álemdik sıfrlyq kitap­ha­na­larǵa qoljetimdiligi qamtamasyz etilip otyr. IT, kıberqaýipsizdik, kommýnıkasııa, medısına, pedagogıka, kólik-logıstıka, aýyl sharýashylyǵy salasyn jedeldete damytý – memleket úshin óte mańyzdy másele.

El Prezıdenti Qasym-Jomart Toqaev «Ulttyń jańa bolmysy bilim, ǵylym jáne mádenıet salasyn damytý arqyly qalyptasady. Osy úsh baǵytty rýhanı damý salasyndaǵy jumystyń myz­ǵy­mas úshtaǵany deýge bolady», degen bolatyn. Ǵylym, ınnovasııa, ekonomıka ajyramas úshtik bolyp, kez kelgen damyǵan eldiń órkenıetke, tabysqa jetýindegi negizgi tetigine, qýat kózine aınalǵany ýaqyt sabaqtarynan belgili. Qazaq ǵylymynyń damý tarıhy tym tereńde, kóneden bastaý alatyny taǵy aıan. Dese de biz úshin mańyzdysy – bilim-ǵylymnyń búgini men erteńi.

О́tken ǵasyr basynda Alash ardaqtysy Júsipbek Aımaýytuly búgindi oılap, ««Ǵylym bilimge qonady, ǵylymsyz bilim tym qurǵaq. ...adam balasy ushqyr oı, kóp aqyl, ótkir sezim qaıratynyń arqasynda ǵylym, bilim, óner taýyp, ózgeden ústem dúnıe júziniń qojasy bolyp otyr», dep qazaǵynyń qamyn jegen. Biraq, sol sátte bılikte bul sózdiń baıybyna jetip, Aımaýytuly ardaqtaǵan jan bolmady. Bolsa, «jaý» etpes edi...

Iıa, ras, «Bala tárbıesi bir óner, óner bolǵanda aýyr óner, jeke bir ǵylym ıesi bolýdy tileıtin óner» (M.Jumabaev). Búgingi bilim men ǵylymnyń eń negizgi mindetteriniń biri – ıntellektýaldy ult qalyptastyrý. Salalyq mınıstrlik bul maqsatty oryndaıdy dep senemiz.

Toqeterin aıtqanda, bizde elikteýshilik basym. Sondaı ultpyz. Bul – jaqsy qasıet. Al biraq tulǵa tárbıeleý, bilikti kadr daıar­laý qas-qaǵym sátte sheshiletin sharýa emes. Bul másele tyńǵylyqtylyqty, sabyrlyqty, úzdiksiz kúrdeli eńbekti talap etetin qubylmaly úderis. Aıtaıyn degenim, mektepke deıingi, mektepte, joǵary bilim jáne joǵary oqý ornynan keıingi bilimde sheshimin tappaı jatqan qomaqty máseleler jetkilikti, ókinishke qaraı. Bizge ur da jyq saıasattan aýlaq bolý – sheshýshi qadam.

Oıymdy Prezıdent Qasym-Jomart Toqaevtyń myna sózimen túıindegim kelip otyr: «Túpki maqsatymyz – kóshke ile­setin emes, sol kóshti bastaıtyn el­der­diń qatarynda bolý». Al bul – sanaly urpaq pen sapaly ultqa táýeldi is. Ony sheshýdiń joly – bilim men ǵylymdy ýaqyt talabyna saı júrgize otyryp, adaldyqty tý etý, elge shynaıy qyzmet etý.

Ońalbaı AIаShEV,

UǴA akademıgi, pedagogıka ǵylymdarynyń doktory, professor