Balalar aýyly Jaıyq ózeniniń jaǵalaýyna jaqyn mańdaǵy Talqaırań eldi mekeninde ornalasqan. Eki jyl buryn munaı tasymaldaıtyn kompanııa ata-anasyz qalǵan balalar úshin 8 kottedj salyp berdi. Kottedjder 80 orynǵa eseptelgen. Onyń tórteýi múmkindigi shekteýli balalarǵa arnalǵan.
Bıyl «Shańyraqtan» álsin-álsin shý shyqty. Aldymen aqpanda áleýmettik jeli qoldanýshysy Dına Tańsári Atyraýdaǵy «Shańyraq» balalar aýylynda tárbıelenýshiler soqqyǵa jyǵylatyny jaıynda dabyl kóterdi.
«Balany urǵan. Ol bul týraly balalarǵa arnalǵan senim telefonyna habarlaǵan. Komıssııa kelip, eshqandaı zań buzýshylyq tappaıdy. Bul az bolǵandaı, komıssııa dırektordyń ózi balalar úıin tekserýi kerek dep habarlaıdy. Komıssııa balalardyń shaǵymyn múldem elemeıdi. Bes jasar qyzdy da urǵan», dep jazdy ol áleýmettik jelidegi paraqshasynda.
Osyǵan oraı Atyraý oblysy ákiminiń orynbasary Jasulan Bısembıev pikir bildirdi. Onyń aıtýynsha, «Shańyraq» otbasylyq úlgidegi balalar aýylynda 57 tárbıelenýshi bar.
«Munda balalardyń quqyǵyn shekteý degen másele týyndamaýy kerek. Biz bul máselege erekshe nazar aýdaryp otyrmyz. Qazir oblystyq bilim basqarmasy janynan arnaıy komıssııa quryldy. Komıssııa quramyndaǵy psıhologter ár balamen jeke áńgimelesip, tekserý júrgizip jatyr. Balalardyń psıhologııalyq jaǵdaıyna baǵa beriledi. Pedagogıkalyq quramnyń tárbıe jumysyna saraptama jasalady. Arnaıy komıssııanyń tekserý qorytyndysy týraly keıin habarlaımyz», dep málimdegen edi J.Bısembıev.
Alaıda komıssııanyń tekserýi nemen aıaqtalǵany belgisiz. Biraq oblystyq bilim basqarmasy basshysynyń buıryǵymen aqpan aıynyń sońynda otbasy úlgisindegi «Shańyraq» balalar aýylynyń dırektory Gúlsara Botataeva qyzmetinen shettetildi. Oǵan sebep – balalar úıi tárbıelenýshileriniń ótinishinen keıin Qylmystyq kodekstiń 140-babymen («Kámeletke tolmaǵan balany tárbıeleý jónindegi mindetterdi oryndamaý») boıynsha sotqa deıingi tergeýdiń bastalýy.
Al jaqynda «Shańyraqtaǵy» shý taǵy jalǵasty. Áleýmettik jelide taraǵan vıdeoda Nurdáýlet esimdi tárbıelenýshi kórgen zábirin áńgimeledi. Janary jasqa tolǵan jetimniń zaryn tyńdaǵan adamnyń jany túrshigedi. Osyǵan baılanysty oblys ákiminiń orynbasary J.Bısembıev taǵy da áleýmettik jelide pikir bildirdi.
«Túıgen oıym – keıingi kezde áleýmettik jelide talqylanyp jatqan jaıttar ujymda buryn qyzmet etken jumysshy men burynǵy basshy arasyndaǵy kelispeýshiliktiń nátıjesi. Sonyń saldarynan balalar zardap shegip otyr. Jelide jarııalanǵan túrli jazbadan eki tarap ózin aqtap alýǵa tyrysyp jatqanyn kórýge bolady. Balany ózine tartyp, túrli vıdeo taratýdyń artynda balanyń quqyǵyn shekteý máselesi tur. Mundaǵy balalar – memlekettiń erekshe qorǵaýyndaǵy balalar. Sondyqtan balalardyń quqyǵyn qorǵaýǵa arnalǵan barlyq shara qabyldanady. Oǵan qosa áleýmettik jelide taraǵan jaıttar balalardyń ózin qatty alańdatyp, bolashaǵyna keri áseri tıetindigin oılap otyrǵanyn baıqadym», dedi J.Bısembıev.
Ákim orynbasarynyń aıtýyna qaraǵanda, «Shańyraq» balalar aýylyndaǵy beınebaqylaý júıesi kúsheıtiledi. Qazir munda 64 beınekamera bar. Biraq qosymsha kamera qoıý qajettiligi týyndap otyr. Kameralardy bilim basqarmasyna tikeleı qosý kózdelgen. Sondaı-aq «Shańyraqtan» shyqqan balalardy ómirge tez beıimdeýge baǵyttalǵan tálimgerlik jobasy engiziledi.
«Shańyraqtaǵy» shý jurtshylyq arasynda qoǵamdyq pikir týǵyzdy. Tipti Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy Bala quqyqtary jónindegi ýákil Dınara Zákıeva Atyraýǵa arnaıy kelip, balalar aýylyndaǵy ahýalmen tanysty. Ol munda balalar quqyǵy buzylǵanyn joqqa shyǵarǵan joq.
«Atyraý qalasyndaǵy «Shańyraq» balalar úıinde turatyn balalarmen kezdesip, árqaısysymen jeke áńgimelestik. Balalar arasynda anonımdi saýaldama júrgizdim. Beınekameralardyń jazbalaryn zerttedim. Nátıjesinde, eki tárbıeshiniń qol kóterýi, balalar asúıde ýaqyttyń basym bóligin ana-tárbıeshisiz ótkizetini, keıbir tárbıelenýshi balalardyń arasyndaǵy kelispeýshilik, balalar úıinde bóten eresek adamnyń bolǵany, beınekameralar jazbalarynyń saqtalýy men merzimine qatysty kemshilikter anyqtaldy. Osyǵan baılanysty tekserý jáne odan ári sharalar qabyldaýy úshin oblys ákiminiń orynbasaryna aqparat berdim. Endi Bas prokýratýraǵa jiberemin», deıdi D.Zákıeva.
Onyń aıtýynsha, balalar kim bolǵysy keletini jaıly aıtyp, kókeıdegi ýaıymdarymen bólisken. Ýákildiń nómirin jazyp alyp, hat almasyp turýǵa kelisken.
«Balalar úıinde, odan keıin ákimdikte jergilikti qoǵam belsendilerimen, ÚEU ókilderimen kezdestim. Olardyń pikiri men kózqarasy ártúrli ekenine qaramastan, báriniń maqsaty – balalardyń ál-aýqaty men qaýipsizdigi, olardy manıpýlıasııadan, eresekter arasyndaǵy kıkiljińnen qorǵaý. Qazirgi eń basty másele – tekseristiń obektıvtiligi, balalardyń múddelerin qorǵaýdy qamtamasyz etý maqsatynda zańǵa sáıkes sharalar qabyldaý», dep málimdedi D.Zákıeva.
Al oblystyq polısııa departamentiniń baspasóz qyzmeti málim etkendeı, áleýmettik jelide jarııalanǵan balalar úıi tárbıelenýshilerin uryp-soǵý deregine baılanysty sotqa deıingi tergeý bastalǵan. Tergeýdi Atyraý qalalyq polısııa basqarmasynyń qyzmetkerleri «Shańyraq» balalar aýylyna qatysty jarııalanǵan derek boıynsha Qylmystyq kodekstiń 140-babynyń 2-bóligimen («Kámeletke tolmaǵan adamdy tárbıeleý jónindegi mindetterdi oryndamaý») júrgizip jatyr.
Tańdanys týdyratyn bir jaıt bar. «Shańyraq» balalar aýylynyń dırektory aqpan aıynda jumysynan shettetildi. Biraq sodan beri jańa dırektor nege taǵaıyndalmaǵan? Qazir dırektordyń bos laýazymyna konkýrs jarııalanyp otyr. Konkýrstyq rásim aıaqtalǵanǵa deıin dırektordyń ýaqytsha mindetin Qasym Muqashev atqarady.
«Shańyraq» otbasy úlgisindegi balalar aýylynyń ujymyna dırektordyń ýaqytsha mindetin atqarýshy Qasym Muqashev tanystyryldy. Ol – buǵan deıin kámeletke tolmaǵandardy beıimdeý ortalyǵynda, daǵdarys ortalyǵy men №1 jetimder úıinde uzaq jyl eńbek etip, mol tájirıbe jınaqtaǵan maman. Jańa basshyǵa tárbıelenýshi balalardy qorǵaý, olardyń qaýipsizdigin qamtamasyz etý, jaıly jaǵdaı qalyptastyrý jóninde tapsyrmalar júktedim. Balalar aýyly Atyraý oblysy ákimdiginiń únemi basty nazarynda ekenin atap ótkim keledi», dep habarlady J.Bısembıev.
Teginde, «Shańyraqtaǵy» balalar qorǵansyzdyń kúıin keshpeýi qajet. О́ıtkeni olardyń janynda mańdaıynan sıpaıtyn óz ata-anasy joq. Al ózgeler janary jasqa tolyp, jáýteńdegen jetimniń muńy men zaryn túsine me?
