Aldymen óńirdiń kontınenttigi, tym basym klımaty keri áserin tıgizedi. Ekinshiden, jyl saıyn qar men jańbyrdyń azdyǵynan ylǵal jetispeıdi. Úshinshiden, ańqany qaptyrar ańyzaq pen úf etken jelmen aspanǵa kóteriletin ala shańnyń zardaby kóp. Tórtinshiden, 11863,1 myń gektar jer qorynyń 58,7 paıyzy atalǵan salany órkendetýge qolaısyz ekeni anyqtalyp otyr. Máselen, 1,6 mln gektar jerdiń tuzdy sory shyǵyp jatyr. Al 782,7 myń gektardy sý, 166,4 myń gektardy qum basqan.
Oblystyq aýyl sharýashylyǵy basqarmasynyń basshysy Salaýat О́teǵulovtyń málimetinshe, saladaǵy 340 qurylymda 170 traktor, 90 arnaıy tehnıka men sýsorǵy bar. Kóktemde 91 sharýashylyqtan jeńildetilgen baǵamen 800 tonna dızel otynyna suranys berilgen. О́ıtkeni sharýalar 2 945,2 gektardan kókónis, 1 345 gektardan baqsha, 1 941 gektardan kartop, 4 106 gektardan mal azyqtyq daqyldar alý josparlaǵan.
«Bıyl jergilikti bıýdjetten tyńaıtqyshtardyń qunyn sýbsıdııalaýǵa 75,1 mln teńge, pestısıdter shyǵyny úshin 5,4 mln teńge, tuqym sharýashylyǵyn damytýǵa 19,9 mln teńge bólindi. Aýyl sharýashylyǵy taýaryn óndirýshilerge sý jetkizý shyǵynyn óteýge 345,6 mln teńge sýbsıdııa qarastyryldy. О́ńirde jylyjaılar kólemi 30 gektarǵa, sý únemdeıtin tehnologııalar ornatylǵan alqap 4,8 myń gektarǵa ulǵaıdy», deıdi Salaýat О́teǵulov.
Sońǵy jyldary áleýmettik mańyzy bar taýarlardyń, onyń ishinde kókónis ónimderiniń baǵasyn turaqtandyrý maqsatynda keshendi sharalar qolǵa alynǵan. Oblys ákimi Serik Shápkenovtiń aıtýynsha Atyraýdyń turaqtandyrý qoryna 3,5 mlrd teńge bólingen. Bul qarjynyń 2,9 mlrd teńgesi kásipkerlerge aınalym shemasymen jáne forvardtyq kelisimsharttar arqyly berilgen.
«О́ńirdegi aýyl sharýashylyǵy taýaryn óndirýshilerge 1,8 mlrd teńge berilip otyr. Bul bólingen qarjynyń 62 paıyzyn quraıdy. Qarajatqa 9,5 myń tonna aýyl sharýashylyǵy ónimi satyp alyndy. Áleýmettik mańyzy bar ónimder tutynýshyǵa naryqtaǵy qunynan 15-20 paıyz tómen baǵamen satyldy. Qazir turaqtandyrý qorynyń qalǵan qarajatyna Qazaqstannyń basqa óńirlerinen jáne shetelden ońtaıly baǵamen kókónis ónimderin jetkizýge kelisimsharttar pysyqtalyp jatyr», deıdi Serik Shápkenov.
Ákimniń aıtýyna qaraǵanda, qazir Atyraý oblysynda 26 kókónis qoımasy bar. Bıyl jylyjaılardyń jumysyna zerdeleý júrgizildi. Klımattyq baqylaý júıelerimen jabdyqtalǵan 10 qoıma iriktelip, esepke alyndy. Endi jalpy syıymdylyǵy 19 myń tonnany quraıtyn eki kókónis qoımasyn salýǵa qatysty eki ınvestısııalyq joba qarastyrylyp otyr. Bul jobalardy iske asyrý qoımalar syıymdylyǵyn 62,6 paıyzǵa arttyrýǵa múmkindik beredi.
Kókónis, baqsha daqyldaryn ósiretin sharýashylyqtardyń deni Mahambet aýdanynyń aýmaǵynda ornalasqan. Máselen, «Aıdana Agro» sharýa qojalyǵynda 2020 jyldan beri 5,6 gektarlyq jylyjaı kesheniniń qurylysy júrip jatyr. Qojalyq jetekshisi Satybaldy Maǵzomovtyń aıtýynsha, qurylys jumystary jyl sońyna deıin aıaqtalady. Jylyjaı iske qosylǵan soń jylyna 735 tonna qııar men 588 tonna qyzanaq ónimin alý josparlanǵan. Munda jataqhana, keńse, ashana men úsh kókónis saqtaý qoımasynyń qurylysy aıaqtalypty. Endi 60 adamdy turaqty jumyspen qamtý kózdelgen. Qojalyq jetekshisi nysandar qurylysyn óz qarajatynyń esebinen júrgizip otyr.
Al «A-Dana» sharýa qojalyǵynyń jetekshisi Ernur Jamalov taýarly balyq jáne shabaq ósirý sharýashylyǵyn qurý jobasyn iske asyrýdy bastady. Osy maqsatqa «Atyraý» áleýmettik-kásipkerlik korporasııasy arqyly 7 paıyzdyq ústememen 450 mln teńge kóleminde nesıe alǵan. Taýarly bekire shabaqtaryn ósirý úshin uryqtandyrylǵan ýyldyryq satyp alý, keıin ony ınkýbasııalaý iske asyrylady.
Bul aýdanda tamshylatyp sýarý ádisin qoldanýǵa talpynys jasap otyrǵan sharýalar az emes. Máselen, «Qyzanaq Agro» JShS jetekshisi Enıseı Iýn tamshylatyp sýarý ádisimen 314 gektar jerge sábiz, pııaz, qyryqqabat, qyzylsha, qyzanaq, baklajan, burysh, kartop sekildi kókónis ónimderin ekken. «Dastan» sharýa qojalyǵynyń jetekshisi Qonys Ermanov osyndaı ádispen 144 gektarǵa kókónis pen baqsha daqyldarynyń 12 túrin ósirip otyr. Qazir dastandyqtar ónimniń 11 túrin jınaı bastaǵan. Al Magomed Magomedov jetekshilik etetin «Dıbdıeva Z» sharýa qojalyǵynyń ujymy 131,5 gektarda ósirilgen kókónis daqyldaryn jınap jatyr.
Sondaı-aq Qazaqstannyń Eńbek Eri Vladımır Rozmetov jetekshilik etetin «AtyraýAgroО́nimderi» sharýa qojalyǵynda alma baǵy jaıqalyp tur. Kókónis, baqsha daqyldaryna qosa lımon ósiriledi. Qojalyqta edilbaı tuqymdy qoı men eshki sany óz tóli esebinen kóbeıtiledi. Eshki sútinen birneshe ónim daıyndalady.
«Aýyl sharýashylyǵy – el ekonomıkasynyń negizgi lokomotıvteriniń biri. Salany damytý úshin eń aldymen kedergi keltiretin máselelerdi anyqtaýymyz qajet. Memleket tarapynan agroónerkásip keshenin órkendetýge basa mán berilip otyr. Ásirese memlekettik baǵdarlamalarmen beriletin qarjylaı kómekti aýyl sharýashylyǵy alqaptaryn tıimdi paıdalanýǵa, saladaǵy óńdeý isin damytýǵa baǵyttaýǵa bolady. Osy maqsat iske asyrylsa ǵana aýyl sharýashylyǵy ónimderiniń kólemi artyp, azyq-túlik qaýipsizdigin qalyptastyrý máselesi oń sheshimin tabady», deıdi oblys ákiminiń orynbasary Marat Mýrzıev.
