Sharýa shyǵyny tolyq óteledi

О́ńirdegi aýylsharýashylyq qurylymdarynyń basshylarymen kezdesken Úkimet basshysy sýbsıdııalaý, aýyl sharýashylyǵy tehnıkasy men mıneraldy tyńaıtqysh satyp alý, egistik alqapty sýmen qamtamasyz etý jáne ózge ózekti máselelerge qatysty oıymen bólisti. О́z kezeginde sharýalar qurǵaqshylyq saldarynan bolǵan shyǵyndy óteý máselesin kóterdi.

Kópshilikti alańdatqan másele Úkimet nazarynan tys qalmaǵan. Qurǵaqshylyq sal­darynan shyǵynǵa batqan sharýalardyń máselesin tyń­daǵan Premer-mınıstr óńirlik deńgeıde tótenshe jaǵdaı jarııalaý jáne Úkimet rezervinen qarajat bólý esebinen fer­merlerdiń shyǵynyn óteý má­selesi pysyqtalyp jatqanyn sóz etti.

«Josparǵa sáıkes qyrkúıek aıynyń sońyna deıin barlyq shyǵyn eseptelip, tıisti qar­jy bólinedi. Sondaı-aq res­pýblıkalyq bıýdjetten sýb­sıdııalarǵa qarjy bólý já­ne ony keshiktirmeı tóleý má­selesin jedeldetip jatyrmyz. Bul jumysty Memleket basshysy óz baqylaýyna alǵan», dedi Á.Smaıylov.

Jergilikti jurtty alań­datqan ózekti máseleniń biri – «Jasórken» gıdrobeketin qalpyna keltirý. Sol arqyly sýdy ádil bólýge múmkindik týmaq. Jambyldyqtardyń kókeıkesti problemasy da Premer-mınıstrdiń nazarynan tys qalǵan joq. Á.Smaıylovtyń aıtýynsha, Úkimet rezervinen 450 mln teńge qarjy bólý týraly jaýapty mınıstrlikke jáne ákimdikke tıisti tapsyrma berilgen.

«Jambyldyqtardy alańdat­qan máseleni sheshýdiń barlyq tetigi qarastyrylǵan. Endi bul jumysty keshiktirmeı, bıyl bastap ketý kerek», dedi Úkimet basshysy.

Dıqandarmen kezdesý barysynda Á.Smaıylov búginde uńǵymalardy qazýǵa ketken shy­ǵyndardy óteý úlesin 50-den 80 paıyzǵa deıin jet­­kizý múmkindikteri qarasty­ry­­lyp jatqanyn jetkizdi.

Derekterge sensek, óńirdegi sýarmaly jer kólemi 181,8 myń gektardy qurap otyr. 2025 jyl­ǵa qaraı ınfraqurylym nysandaryn jóndeý jáne jańa 14 sý qoımasyn salý arqyly taǵy da 54,9 myń gektardy aınalymǵa engizýge múmkindik týmaq.

Aǵyn sýdy tıimdi paıdalaný maqsatynda búginge deıin 54,3 myń gektar jerge sý únemdeý tehnologııalary engizilgen. Bul kórsetkishti jyl sońyna deıin 57 myń gektarǵa jetkizý josparlanǵan. О́ńir basshysy Nurjan Nurjigitov jerasty sýlaryn tıimdi paıdalaný, uń­ǵymalardy burǵylaý jáne basqa da sý únemdeý sharalaryn júzege asyrý jergilikti bıliktiń basty nazarynda bolatynyna sendirip otyr.

Dıqandardy ylǵal únem­deıtin tehnologııalardy qol­danýǵa yntalandyrý úshin ınvestısııalyq sýbsıdııalar túrinde memlekettik qoldaý kórse­tiledi. Ol zamanaýı sýarý júıelerin satyp alýǵa jum­salǵan shyǵyndardyń 50 paıy­zyn óteýdi, sondaı-aq barlyq qajetti ınfraqurylymdy júr­gizýdi kózdeıdi. Birneshe jyl ishinde 385 sharýa qojalyǵyna 5 mlrd teńge kóleminde qoldaý kórsetildi.

Sonymen qatar jalpy kó­lemi 53,9 myń gektar aýmaqta mańyzy bar sýarý kanaldaryn, drenajdyq júıelerdi jáne basqa da qurylystardy qaıta jańǵyrtý jáne salý boıyn­sha jobalardy pysyqtaý jumystary júrgizilip jatyr. Atap aıtqanda, uzyndyǵy 21,8 shaqyrym bolatyn Seńkibaı kanaly 4 myń gektar sýarmaly jerdi sýmen qamtamasyz etedi.

Premer-mınıstr óńirdegi jumys sapary kezinde Taraz qalasynyń sarqyndy sýlardy súzý alańdarynyń jaı-kúıimen tanysty. Sondaı-aq káriz-tazartý qurylystaryn salýǵa daıyndyq barysyn zerdelep, jańadan boı kótergen oblystyq kópsalaly onkologııa jáne hırýrgııa ortalyǵyna at basyn burdy.

Tarazda sarqyndy sýlardy súzý alańdary 1962 jyly sa­lynǵan, búginde ábden tozyǵy jetken. Olardyń jobalyq qýaty – táýligine 43 myń tekshe metr, is júzinde onda kún saıyn shamamen 70-80 myń tekshe metr sarqyndy sý jınalady. Máseleni sheshý úshin ákimdik jańa káriz-tazartý qurylystaryn iske qosý jobasyn ázirlegen. Qazirgi ýaqytta qajetti tehnıkalyq qujattama daıyndalyp jatyr. Qurylys jumystaryn 2025 jyly bastaý josparlanyp otyr.

О́ńirdegi jaǵdaımen ta­nysqan Premer-mınıstr Tarazda ónerkásip nysan­darynyń kóbeıip, halyq sany artyp kele jatqanyn, alaıda qalada áli kúnge sheshimin tappaǵan kommýnaldyq máse­leler bar ekenin atap ótti.

«Qalada tazartý qondyr­ǵylary joq. Bul ózender men jerasty sýlarynyń lastanýy­na ákelip soqtyratyn úlken problemaǵa aınalady. Ákimdik josparly qýattylyǵy táýligine 100 myń tekshe metr bolatyn jańa tazartý qondyrǵylary boıynsha tıisti jumystar júrgizip jatyr. Jobany júzege asyrýǵa tezdetip kirisý kerek», dedi Á.Smaıylov. Sondaı-aq ol «Qazfosfat» JShS polıgony men qaldyqtardyń jınalýyna qatysty túıtkildi máselelerdi sheshý qajettigin aıtty.

Jumys sapary barysynda Á.Smaıylov óńirdegi óńdeý ónerkásibiniń damý barysymen tanysyp, iri kásiporyndarǵa bardy.

2023 jyldyń 7 aıynda óńir­de ónerkásip ónimin óndirý kólemi 510,1 mlrd teńgeni qurap, ósim 7,8 paızǵa jetken. Qazirgi ýaqytta 838 kásiporyn jumys isteıdi, jumyspen qam­tylǵandar sany 43,2 myń adamdy quraıdy.

Úkimet basshysy óńirdegi irgeli kásiporyndardyń biri – «EvroHım Qarataý» JShS-ne baryp, óńirdegi hımııa sa­lasynyń damý qarqynyn baǵam­dady.

Jalpy alǵanda «EvroHım» kompanııasy aýqymdy ınvestı­sııalyq jobanyń birinshi kezeńin iske asyrǵan. Taý-ken kesheni negizinde jylyna 660 myń tonnaǵa deıin fosforıt óndirý jolǵa qoıyldy jáne qýattylyǵy jylyna 640 myń tonna ortasha usaqtaý jáne usaq untaqtaý toraby salyndy. Investısııa somasy 126 mln dollardy qurady.

Ekinshi kezeńde mıneraldy tyńaıtqyshtar óndiretin hımııalyq keshenniń qurylysy bastaldy. О́ndiris qýattylyǵy jylyna keminde bir mln tonna ónimge jetpek. Ekinshi kezeńdi iske asyrý mlrd dollardan asa tikeleı sheteldik ınvestısııalardy tartýǵa, 1 200 jańa jumys ornyn qurýǵa múmkindik beredi.

Premer-mınıstr Úkimettiń hımııa ónerkásibindegi jobalardy júzege asyrýǵa úlken kóńil bólip otyrǵanyn, sondyqtan jańa zaýyttyń jumysy óńir­diń ǵana emes, jalpy res­pýblıkanyń damýy úshin de mańyzdy ekenin basa aıtty.

«Bul joba iske asyrylsa, aýyl sharýashylyǵy sala­synyń qajetti mıneral­dy tyńaıtqyshtarǵa degen sura­nysy tıisti deńgeıde qamta­masyz etiledi jáne qosymsha jumys oryndaryn ashýǵa múm­kindik beredi. Sondyqtan ishki jáne syrtqy naryqta suranysqa ıe ónimdi tezirek shyǵarý úshin zaýytty ýaqytyly iske qosýdyń mańyzy zor», dedi Á.Smaıylov.

Jambyl oblysynyń ákimi Nurjan Nurjigitov hımııa óner­kásibinde ónim óndirý kóleminiń turaqty ósý úrdisi baıqalyp otyrǵanyn, bul óńirdiń Qazaqstanda hımııalyq ónim óndirý boıynsha jetekshi rólin qamtamasyz etetinin atap ótti.

Úkimet basshysyna «Evro­Hım» jáne «Shý» avtomat­tandyrylǵan gaz taratý stansalary qurylysynyń barysy jaıly aqparat berildi. Bul Sarysý jáne Shý aýdandarynyń 32 eldi mekenin (61,7 myń adam), «EvroHım-Qarataý» JShS-niń jańa hımııalyq keshenin jáne Moıynqum aýdanynyń 24 eldi mekenin (28,7 myń adam) gazben qamtýǵa múmkindik beredi.

Shý aýdanynda Á.Smaıylov «Taraz hımııalyq parki» arnaıy ekonomıkalyq aımaǵynyń qyzmetimen tanysty. Premer-mınıstrge «TAS Market» JShS-niń kremnıı klasterin qurý boıynsha ınvestısııalyq jobasy tanystyryldy.

Elimizdegi alǵashqy soda shyǵaratyn zaýyttyń qurylysy da Úkimet basshysynyń nazaryna usynyldy. Jobany «Yildirim Holding» túrik kom^­panııasynyń enshiles kásiporny «QazaqSoda» JShS júzege asyrýda. Nysan 2025 jyly paıdalanýǵa beriledi. О́ndiris­tik qýattylyǵy – jylyna 500 myń tonna. Keleshekte jylyna 1,2 mln tonnaǵa deıin ulǵaıtý josparda bar. «Bıznestiń jol kartasy-2025» memlekettik baǵdarlamasy aıasynda elektr jelileri tartyldy, sý qubyryn salý, temirjol ınfraqurylymyn jabdyqtaý josparlanyp otyr.

«Biz bul jobalardy qol­daı­myz jáne jetispeıtin ın­fraqurylymdy tartý boıynsha jumystardy jalǵastyramyz. Muny bir jyl ishinde iske asyrýǵa bolady. Indýstrııa mınıstrligi men QTJ-ǵa tıisti tapsyrma beremin», dep túıindedi sózin Á.Smaıylov.

N.Nurjigitov Memleket bas­shysynyń tapsyrmasyna sáıkes ınvestısııa tartý, jumys is­tep turǵan kásiporyndardyń júktemesin ulǵaıtý, jańa zaýyt­tardyń qajettiligi syndy máselelerdiń turaqty baqy­laýda ekenin aıtty.

Sońynda Premer-mınıstr­ge óńirde «Aýyl amanaty» jo­­basynyń iske asyrylý barysy týraly aqparat berildi. Memleket basshysynyń qol­daýy­m­en ázirlengen joba 2019 jyly Jambyl oblysynda iske qosylyp, óziniń ekonomıkalyq jáne áleýmettik tıimdiligin dáleldedi. Jalpy, 2019-2023 jyldar aralyǵynda oblys boıynsha ony júzege asyrýǵa 42,3 mlrd teńge bólindi. Sonyń nátıjesinde 50 aýyldyq okrýgten 11 myńǵa jýyq adam óz kásibin ashty.

Jambyl oblysy