Qarjy • 16 Tamyz, 2023

Syıaqy tómendeýi múmkin

260 ret
kórsetildi
3 mın
oqý úshin

Qarjy naryǵyn retteý jáne damytý agenttigi qarjy sektoryndaǵy negizgi ahýaldar, sonyń ishinde jyldyq tıimdi syıaqy mólsherlemesin (JTSM) ózgertýge baılanysty gazet redaksııasynan joldanǵan saýalǵa jaýap berdi. Olar Ulttyq banktiń aqsha-kredıt statıstıkasynyń deregine silteme jasaı otyryp, tutynýshylyq qaryzdardyń kólemi 8,5 trln teńgege jetkenin habarlaıdy. Bul – bólshek nesıeleýdiń jalpy kóleminiń 54,2 paıyzy.

Syıaqy tómendeýi múmkin

2023 jyldyń birinshi jarty­jyl­dyǵynda ekinshi deń­geıdegi bankterdiń jeke tulǵalarǵa jańadan bergen qaryzdarynyń kólemi 2022 jyldyń birinshi jartysymen salystyrǵanda 13,4 paıyzǵa ulǵaıyp, 5 993,2 mlrd teńgeni quraǵan. Merzimi ótken bereshegi 90 kúnnen asatyn qaryzdardyń úlesi – 5,5 paıyz nemese 519 mlrd teńge. Qarjy naryǵyn retteý jáne damytý agenttiginiń bizge bergen deregine qarasaq, tutynýshylyq kredıt berý naryǵynyń kóshbasshylary – Kaspi Bank (tutynýshylyq portfeliniń jalpy somasynyń 33 paıyzy) pen Halyk Bank (23,9 paıyz).

Halyqqa usynylǵan bank sektorynyń kredıtteri negizinen elimizdiń iri qalalarynda – Al­maty (28,3 paıyz) jáne Asta­nada (16,9 pa­ıyz) shoǵyr­lanǵan. Onyń ishinde ıpo­tekalyq qaryzdar portfeli iri ekonomıkalyq ortalyqtarǵa da tıesili: As­tana qalasy (29,8 paıyz), Al­maty qalasy (24 pa­ıyz) jáne Qara­ǵan­dy oblysy (6,3 paıyz).

Árıne, tutynýshylyq zaım segmentinde JTSM-niń mańyzy óte úlken. Qazir JTSM-niń shek­ti máni – 56 paıyz.

«Bul mán Ulttyq bank bas­­qarmasynyń 2012 jylǵy qaý­­lysymen belgilendi jáne sodan beri ózgergen joq. Osy­ǵan baılanysty kepilsiz tutynýshylyq kredıtter bo­ıynsha mólsherlemelerdi shekteý úshin agenttik naryqtyq jaǵ­daı­larǵa baılanysty kepil­siz tutynýshylyq kredıt­ter bo­ıynsha JTSM-niń shekti mánin retteýdi usynady. Osy­laı­sha, JTSM-niń shekti mánin esepteýdi paıyzdyq marja, táýe­kel úshin syılyqaqy, ope­ra­sııalyq shyǵystar jáne qor­landyrý quny sııaqty 4 fak­tordyń deńgeıine baılanys­ty júzege asyrý usynylady. Agenttik joǵaryda atalǵan fak­tor­larǵa baılanysty kepilsiz tutynýshylyq qaryzdar boıynsha JTSM-niń shekti mólsherin qaıta qaraýdy josparlap otyr», delingen berilgen jaýapta.

Eske sala ketsek, osyǵan de­ıin kepilsiz tutynýshylyq qa­ryz­dar úshin JTSM mólsherin 56 paıyzdan 40 paıyzǵa deıin tómendetý týraly usynystar aıtylǵan edi.

Aıta keteıik, JTSM – nesıe tólenetin merzim kezindegi klıent­tiń bankke tóleıtin bar­lyq somasynyń jıyntyǵy. Oǵan syıaqy mólsherlemesinen bólek komıssııa, saqtandyrý, baǵalaý, deldaldar qyzmeti jáne kredıtordyń basqa da tólemderi kiredi. Sarapshylardyń aıtýynsha, kepilsiz tutynýshylyq nesıe úshin JTSM-niń tómendetilýi – azamattar úshin tıimdi bol­ǵanymen, qarjy ınstıtýttary úshin unamsyz bastama.