2023 jyldyń birinshi jartyjyldyǵynda ekinshi deńgeıdegi bankterdiń jeke tulǵalarǵa jańadan bergen qaryzdarynyń kólemi 2022 jyldyń birinshi jartysymen salystyrǵanda 13,4 paıyzǵa ulǵaıyp, 5 993,2 mlrd teńgeni quraǵan. Merzimi ótken bereshegi 90 kúnnen asatyn qaryzdardyń úlesi – 5,5 paıyz nemese 519 mlrd teńge. Qarjy naryǵyn retteý jáne damytý agenttiginiń bizge bergen deregine qarasaq, tutynýshylyq kredıt berý naryǵynyń kóshbasshylary – Kaspi Bank (tutynýshylyq portfeliniń jalpy somasynyń 33 paıyzy) pen Halyk Bank (23,9 paıyz).
Halyqqa usynylǵan bank sektorynyń kredıtteri negizinen elimizdiń iri qalalarynda – Almaty (28,3 paıyz) jáne Astanada (16,9 paıyz) shoǵyrlanǵan. Onyń ishinde ıpotekalyq qaryzdar portfeli iri ekonomıkalyq ortalyqtarǵa da tıesili: Astana qalasy (29,8 paıyz), Almaty qalasy (24 paıyz) jáne Qaraǵandy oblysy (6,3 paıyz).
Árıne, tutynýshylyq zaım segmentinde JTSM-niń mańyzy óte úlken. Qazir JTSM-niń shekti máni – 56 paıyz.
«Bul mán Ulttyq bank basqarmasynyń 2012 jylǵy qaýlysymen belgilendi jáne sodan beri ózgergen joq. Osyǵan baılanysty kepilsiz tutynýshylyq kredıtter boıynsha mólsherlemelerdi shekteý úshin agenttik naryqtyq jaǵdaılarǵa baılanysty kepilsiz tutynýshylyq kredıtter boıynsha JTSM-niń shekti mánin retteýdi usynady. Osylaısha, JTSM-niń shekti mánin esepteýdi paıyzdyq marja, táýekel úshin syılyqaqy, operasııalyq shyǵystar jáne qorlandyrý quny sııaqty 4 faktordyń deńgeıine baılanysty júzege asyrý usynylady. Agenttik joǵaryda atalǵan faktorlarǵa baılanysty kepilsiz tutynýshylyq qaryzdar boıynsha JTSM-niń shekti mólsherin qaıta qaraýdy josparlap otyr», delingen berilgen jaýapta.
Eske sala ketsek, osyǵan deıin kepilsiz tutynýshylyq qaryzdar úshin JTSM mólsherin 56 paıyzdan 40 paıyzǵa deıin tómendetý týraly usynystar aıtylǵan edi.
Aıta keteıik, JTSM – nesıe tólenetin merzim kezindegi klıenttiń bankke tóleıtin barlyq somasynyń jıyntyǵy. Oǵan syıaqy mólsherlemesinen bólek komıssııa, saqtandyrý, baǵalaý, deldaldar qyzmeti jáne kredıtordyń basqa da tólemderi kiredi. Sarapshylardyń aıtýynsha, kepilsiz tutynýshylyq nesıe úshin JTSM-niń tómendetilýi – azamattar úshin tıimdi bolǵanymen, qarjy ınstıtýttary úshin unamsyz bastama.
