Osydan 6 jyl buryn jergilikti kásipker Qasym Ábjapparov júgeri sýsynyn óndirý úshin 3 mln teńgeniń grantyn alady. «Dala padıshasy» atanǵan bul daqyldy erteden egetin Keıden aýylyndaǵy ár tútin buryn da júgeri kóje salatyn. Mundaǵylar úshin bul tosyn kásip emes, tek is aıasyn keńeıtý úshin memleket tarapynan sál demeý qajet edi. Jańaǵy grantpen qosa óńirlik qoldaý qorynan 3 mln teńge nesıe alǵan kásipker jumysyn bastap ketti. Osy kúni aýdanmen qatar respýblıkanyń birneshe óńirine «Káýsar» sýsynyn jiberip otyrǵan «Ábdilla» sharýa qojalyǵynyń jumysy osylaı bastalyp edi. Kásipker Qasym osydan 3 jyl buryn júgeri dánin konservileý jobasyn jasady. Byltyr sharýa qojalyǵyna 600 gektar jer berilip, bıyl О́ńirlik qoldaý qorynan 30 mln teńge nesıe alyp, 192 gektarǵa júgeri ekti. Buryn sýsyn daıyndaıtyn ónimdi syrttan aldyratyn kásipker keıingi jyldary shıkizat sapasy suıylyp ketkenin aıtady.
– Osydan da barlyq talapty saqtap, ózimiz egip jatyrmyz. Bar alqapty ıgerý de ońaı emes. Amandyq bolsa, brendtik ónim qataryndaǵy «Káýsardy» óndirýdi ulǵaıta túsemiz. Jalpy, dıetalyq ónim retinde suranys kóp, deıdi kásipker.
Jalpy, bıyl aýdanda 37 781 gektarǵa egin egilgen, sonyń 7 607 gektary – kúrish. Naýryz aıynan bastap aýdandyq aýylsharýashylyq bólimi, sý sharýashylyǵy mamandary sharýalarmen kezdesip, sý tapshylyǵyna baılanysty túsindirme júrgizgen. Áýeli arnaǵa basa mán berilip, 54 shaqyrym kanal tazalanypty. Sharýashylyqtardyń sýdy kezekpen alýy da eskerilgen. Sonymen qatar aýyspaly egin talaby qatań saqtalǵandyqtan osy alqaptardy sýlandyrý qıyndyq týǵyzyp turǵan joq. Aýdan boıynsha 37 sý nasosynyń 11-i tanaptardyń basyna qoıylǵan. Birazy aýyldarǵa aıaq sý jetkizip berip tur.
– Kezdesýlerde egindi ártaraptandyrý jaıynda da aıtylyp, onyń tıimdiligi túsindirildi. Osydan da qazir ár aýylda baý-baqsha egetinder qatary kóbeıdi. Bıyl jońyshqa men júgeri alqaptary artyp otyr. Odan bólek aýdanda 13 sharýashylyq «Baıqońyr» ÁKK» AQ-men kelisimge otyryp, forvardtyq júıe arqyly qoldaý taýyp, 60 mln teńgege jýyq qarjy aldy. Osylaısha, egin egiler kezeńdegi tuqymǵa, alqapty qorshap, aryq tartýǵa jumsalatyn qarjy tapqan sharýashylyqtar kúzde ónimdi «Baıqońyr» ÁKK» aksıonerlik qoǵamyna ótkizedi, deıdi aýdandyq aýylsharýashylyǵy jáne jer qatynastary bóliminiń basshysy Talǵat Zeıdalıev.
Forvardtyq kelisim aıasynda jumys istep jatqan «Jaqsylyq I» sharýa qojalyǵy bıyl kúzde 100 tonna sábiz, 30 tonna kartop ótkizýi kerek. Sharýashylyq tóraǵasy Erǵalı Ismatýllaev ónimderdi egý men kútip-baptaý talapqaı saı jasalyp otyrǵanyn aıtady.
– Qysqa saqtalatyn ónim bolǵandyqtan kartop ta, sábiz de kesh egildi. Qazir kartobymyz túıin baılady. Qazan aıynyń ortasy aýa jınaı bastaımyz. Baǵany turaqtandyrý maqsatyndaǵy «Baıqońyr» ÁKK» AQ-nyń bul bastamasy kóktemde talaby bolǵanymen aqshasy joq talaı sharýaǵa qoldaý bolyp otyr. Osy aýmaqty sheńgel men jyńǵyldan arshyp, aryq tarttyq. Alda taǵy jer ashyp, jońyshqa egý oıda bar, –deıdi sharýashylyq tóraǵasy.
Aýdandaǵy Qojakent aýyly – bereke-birligi buzylmaǵan eldi mekenderdiń biri. Jas kásipker Meıirbek Úsenov osy aýyldan «Janaıym» atty seriktestik quryp, qurylys taýarlaryn óndirip jatyr. Úıdiń shatyry men aýlany qorshaıtyn qańyltyr shyǵaratyn kásipker ónimine syrttan tapsyrys beretinder kóp. Birinshiden, baǵasy arzan, sapasy da joǵary. Qatty jelde qalyqtap ushyp ketetin bıttiń qabyǵyndaı juqa qańyltyrlarmen salystyrǵanda «Janaıymnyń» ónimi ótimdi. Shıkizatty Qytaıdan, qondyrǵyny Almatydan aldyrǵan kásipker mundaı kásiporyn bul tóńirekte joq ekenin aıtady. Irgedegi О́zbekstanda da qańyltyr bar. Biraq olardyń sapasy tómen, jylǵa jetpes ýaqytta túsi ońyp ketedi.
Osydan 3 jyl buryn bul aýylda quny 85 mln teńge bolatyn sport kesheniniń qurylysy bastalǵan. Memlekettik-jekemenshik áriptestigi aıasynda irgesi qalanǵan qurylysty mesenat Izatýlla Úsenov qarjylandyryp otyr. Kóp uzamaı qoldanysqa beriletin nysanda kishi fýtbol alańy, trenajer jáne bılıard zaldary, 100 oryndyq ashana bolady.
– Bizdiń bul kásipti bastaýymyz qyzyq boldy. Ákem ekeýmiz úı salý úshin polıstrolbeton izdep, biraz jerdi sharladyq. Bul tóńirekten kezdese qoımady, esebin jasap kórip edik syrttan aldyrý qymbatqa túsetin boldy. Oılana kele osy kásipti ózimiz qolǵa alýdy jón kórdik, – deıdi biz saparymyzda kezdesken jańaqorǵandyq taǵy bir isker jas О́rken Ábsattar.
Byltyr «Mıkrobıznes Qyzylorda» baǵdarlamasy aıasynda «О́ńirlik ınvestısııalyq ortalyǵynan» tómengi paıyzben 14 mln teńge nesıe alyp, alǵashqy ónimderin shyǵara bastaıdy. Qazir aıyna 35 myń polıstrolbeton blogyn shyǵaratyn kásiporynda 4 adam jumys isteıdi.
Polıstrolbetonmen salǵan qurylysy ónimdi bolady. Bir dana blok standardty ólshemdi 17 kirpishtiń ornyn alady. Jazda salqyn bolyp, qysta jylý saqtaıtyn qasıeti jáne bar. Sýdy saryldatyp quısańyz da, boıyna 5-aq paıyzyn sińiretin blok beriktigi jaǵynan da basqalarǵa qaraǵanda kósh ilgeri tur.
Syrtqa kóp saparlaıtyn aǵaıynnyń kóbi kórshiles О́zbekstanda óndiris iri qalalardan emes, shaǵyn aýyl-aımaqtardan bastalatynyn jıi aıtatyn. Biz osyny Jańaqorǵannan baıqadyq. Aýdan ortalyǵynda jıhaz shyǵaratyn «Sanzhar mebel» óndirisin bastaǵan Sanjar Shaıyn 2021-2025 jyldarǵa arnalǵan ulttyq joba aıasynda grant ıegeri atanypty. Áleýmettik jelidegi jarnama arqyly qazir ónimderine aýdannan bólek Qyzylorda, Túrkistan, Shymkent, Almaty qalalarynan tapsyrystar kóp túsedi.
«Meırambek» jeke kásipkerligin qurǵan kópbalaly ana Sholpan Súleımenova qysta aýlasyndaǵy jylyjaıdan baqsha ónimderin jınap, saýdaǵa shyǵarady. Osydan 3 jyl buryn «Nátıjeli jumyspen qamtý jáne kásipkerlikti damytý» baǵdarlamasy boıynsha qaıtarymsyz grant ıelengen kásipker qajetti qondyrǵy alyp, dárethana qaǵazyn shyǵarýdy jolǵa qoıdy.
Qazir iri qalalar men oblys ortalyqtarynda jalǵa beriletin turǵyn úıler kóptep beriledi. Endi osyndaı baspanalar aýdan ortalyqtarynan da boı kóterip jatyr. «Qýatty óńirler – el damýynyń draıveri» ulttyq jobasy sheńberinde belgili bir áleýmettik toptarǵa turǵyn úı salý úshin respýblıkalyq bıýdjetten qarjy bólinip, Jańaqorǵan kentiniń jańa aýdanynan 50 turǵyn úı salyndy.
– Qazir bul úılerdiń 70-75 paıyzy salynyp bitti. Alda aýdannyń 95 jyldyǵyna oraı kezekte turǵandarǵa taratamyz. Aýdanda 6 jyldan beri jer telimi taratylǵanymen, daıyn úı berilmegen. Kelesi jylda da kezekte turǵandar osyndaı baspanalarǵa ıe bolady. Ár úıdiń qurylysyna berilip otyrǵan aqsha da kóp qarjy emes. Soǵan qaramastan osy sharýany qolǵa alyp, «elge bolsyn» degen nıetpen kirisken jergilikti kásipkerlerge alǵys aıtamyz, – deıdi Jańaqorǵan aýdanynyń ákimi Murat Tileýimbetov.
Jalpy, aýdandaǵy isker azamattardyń eldik iske úles qosyp júretinin burynnan da biletinbiz. Byltyrǵy Balalar jylyna oraı jergilikti mesenat Marlen Ysqaqov 790 mln teńge jumsap, «Praım park» demalys saıabaǵyn salyp beripti. Erekshe sýburqaq, attraksıondar, balalarǵa arnalǵan oıyn alańdary bar demalys aýmaǵynan adam aıaǵy arylmaıdy eken. Biz barǵanda balalar arasynda túrli jarys ótip, jazǵy sahnada Qojakent aýylynyń talanttary óner kórsetip jatty.
Aýdan mereıtoıynan bólek, bıyl «bir ózi – bir teatr» atanǵan ǵalamat óner ıesi Manap Kókenovtiń týǵanyna – 95, aýdandyq «Jańaqorǵan tynysy» gazetiniń jaryq kóre bastaǵanyna 90 jyl tolady. Osyǵan baılanysty senbi saıyn aýyldardaǵy óner ujymdary kent turǵyndaryna konsert qoıady.
Jańaqorǵannan osyndaı jańalyqtar kórdik. Eńbegine jalynyp, ónerin de óristetken óńirde óreli ister az emes eken.
Qyzylorda oblysy,
Jańaqorǵan aýdany
