Teńgeniń nyǵaıýy qaı jaǵynan tıimdi?

Ulttyq valıýtanyń naryqta bekı túsýi munaıǵa belgilengen baǵa­nyń ósýine jáne beırezıdentter qara­jatynyń memlekettik baǵaly qaǵazdarǵa ákelinýine baılanys­ty bolǵan. Tamyz aıynyń basyna deıin elimizdiń memlekettik baǵaly qaǵazdaryna beırezıdentterdiń salym­dary jyl basynan beri 178 mlrd teńgege ulǵaıyp, 559 mlrd teńge boldy. Shilde aıynda ǵana elimiz­diń memlekettik boryshyna jańa qarajattyń ákelinýi shamamen 100 mlrd teńgeni quraǵan.

«Ulttyq qordan respýblıkalyq bıýdjetke beriletin transfertti qamtamasyz etý aıasynda satý kólemi 591 mln dollar bolǵan. Osy aıda Qarjy mınıstrliginiń boljamyna sáıkes, satý kólemi 750 mln dollardan 800 mln dollarǵa deıingi aralyqta bolady», deıdi Ulttyq bank tóraǵasynyń orynbasary Álııa Moldabekova.

Biryńǵaı jınaqtaýshy zeınetaqy qory shilde aıynda 240 mln dollarǵa valıýta satyp alǵan. Osy aıda da sol shamada 200 mln dollardan 250 mln dollarǵa deıin satyp alý kútilip otyr.

Sonymen qatar Qazaqstannyń depozıtterge kepildik berý qory óz aktıvteriniń valıýtalyq úlesin bir­tindep 15%-ǵa deıin arttyrýdy kóz­deıtinin, Ulttyq bank qordyń aqsha­syn basqarýshy retinde bırjada jyl sońyna deıin shamamen 140 mlrd teńgege, onyń ishinde tamyz aıynda 50 mln dollardan 100 mln dollarǵa deıin valıýta satyp alýdy josparlap otyrǵany bar.

Kvazımemlekettik kompanııalardyń valıýta satý kólemi ótken aıda mindetti satý úlesi 30%-ǵa deıin tómendegennen keıin 195 mln dollardy quraǵan.

Otandyq sarapshylar teńgeniń shamadan tys nyǵaıýyna, ásirese rýbl álsiregen saıyn teńgeniń bekı túsýine alańdap, ortalyq bankti janama túrde bolsa da jaǵdaıǵa aralasýyn suraǵan edi. Buǵan naryqta teńge baǵamy boıyn­sha túrli pozısııany ustanatyn qaty­sý­shylardyń kóptigi, teńgeniń nyǵaıýy sııaqty onyń álsireýi de bir sala úshin tıim­direk bolsa, ózgeler úshin tejeý­shi ról atqarýy yqtımal. Eger bir kásiporyn aıasynda óz ónimin eks­port­qa shyǵarý qajet bolsa, onda teń­geniń álsiregeni tıim­direk, al óndiristik jabdyq satyp ala­tyn kezde teńgeniń nyǵaıýy qolaıly ekenin túsindirip ótti Á. Meıirbekqyzy.

Bul rette Ulttyq bank aıyrbastaý baǵamyn basqarmaıtynyn eskersek, aıyrbastaý baǵamy ınflıasııalyq targetteý tártibine baılanysty ózgermeli ekenin eskergen jón. Banktiń basty maqsaty – baǵa turaqtylyǵynda. Al valıýta naryǵyna qatysty negizgi mindet, ásirese qıyn kezeńderde de turaqty ári tıimdi jumys isteıtinin atap ótý kerek. Búgingi tańda baǵam ekonomıkalyq agentter tarapynan shetel valıýtasyna suranys pen usy­nys negizinde qalaı qalyptasýǵa tıis bolsa, dál solaı qa­lyp­tasyp otyrǵan kórinedi. Baǵam­nyń erkin qalyptasýy aıyrbastaý baǵa­my­nyń bir baǵytta nemese ózge baǵytta ózgerýi – ekonomıkanyń sharýa­shy­lyq júr­gizýshi sýbektileri úshin obektıvti úderis pen ekzogendik fak­tolar.

Sonymen qatar Ulttyq qordaǵy valıýtalyq aktıvterdiń dınamıkasyna toqtalǵan maman maýsymda shamamen 413 mln dollarǵa ulǵaıyp, shilde sońynda 60,2 mlrd dollardy quraǵan.

«Qarjy naryǵyna qatysýshylar eko­no­mıkanyń ornyqtylyǵyna baı­la­nysty bıyl resessııanyń bas­talmaıtynyn boljap otyr. Al je­tek­­shi ınvestısııalyq bank­terdiń ekonomısteri quldyrap jatqan ınflıasııa aıasynda qyrkúıek otyrysynda Federaldy rezervtik júıesi mólsherlemeniń kóterilýin kidir­tedi dep kútedi. О́tken aıda ınvestorlarda optımızm basymyraq bolyp, ol aksııalar men oblıgasııalardyń jáne altyn naryǵynyń ósýine áser etti. Sóıtip, shildede Ulttyq qordyń ın­ves­tısııalyq kirisi shamamen 900 mln dollarda qalyptasty. Al maýsym aıyn­da Ulttyq qordan respýblıkalyq bıýd­jetke transfert túrinde 284 mlrd teńge aýdarylyp, osy maqsatta ishki valıýta naryǵynda 591 mln dollar kólemindegi shetel valıýtasy birkelki satyldy. Bul rette shildede Ulttyq qordyń shottaryna valıýtalyq túsim 102 mln dollardy qurady», deıdi Á.Moldabekova.

Sonymen qatar ol úshinshi toq­sannyń basynda jahandyq ekono­mıkanyń ósý barysy baıaýlap, JPMorgan Global PMI ındeksi maý­symdaǵy 52,7 ındeksine qarsy shildede 51,7 bolǵan. Birinshi kezekte baıaýlaý úrdisi óndiris pen qyzmet kórsetý sektoryndaǵy tómen kórsetkishpen baılanystyrylady.

Fitch agenttiginiń AQSh-tyń táýel­siz reıtınginiń tómendeýi – naryq qatysý­shy­la­rynyń nazarynda. Biraq taıaý aralyqta aıtarlyqtaı áser ete qoımaýy yqtımal. О́tken aıda Ha­lyqaralyq valıýta qory jalpy ishki ónimniń jahandyq ósý boljamyn 2023 jyly 3,5%-dan 2024 jyly 3%-ǵa deıin tómendeýi álemdik ekonomıkanyń keleshegine óz esebin jańartty. Jalpy, álemdik ınflıasııa boıynsha boljam 2023 jyly 6,8%-ǵa deıin jáne 2024 jyly 5,2%-ǵa deıin qaıta qaralǵan.

Halyqaralyq energetıka agenttigi munaıǵa álemdik suranystyń boljamyn kúnine 2,2 mln barrelge artyp, mundaǵy ósimniń 70%-y Qytaı tarapynan suranysqa tıesili ekenin aıtady. Sonymen birge Saýd Arabııasy munaı jet­kizilimin tó­men­detedi dep kútilip otyr, biraq bul nátıje OPEK+ten tys elderden tasylymdardyń ulǵaıýymen teńestirilgen. Goldman Sachs Brent markaly munaı baǵasyna boljam 2023 jylǵy jeltoqsanǵa qaraı bar­reline 85 dollar jáne 2024 jylǵy sáýirde barreline 87 dollar deń­geıinde qaldy.

AQSh Energetıka mınıstrligi 2023 jyldyń shildesinen bastap 2024 jyldyń sońyna deıin qorlar táýligine ortasha eseppen 0,4 mln barrelge qysqarady dep boljaıdy. 2023 jyly vedomstvo Úndistan men Qytaıda munaı men suıyq otyndy tutyný kólemi táýligine tıi­sin­she 0,8 jáne 0,3 mln barrelge ósedi dep kútiledi.