Ata-analar zaman talabyna saı jabdyqtalǵan, qurylysshy qalaǵynan jańa shyqqan, oqýshylar úshin ystyq uıa – jańa mektepterdiń paıdalanýǵa berilýin taǵatsyzdana kútedi. Kóneden arylyp, kópten kútken izgi oı ilkimdiliktiń arqasynda júzege asyrylyp jatsa, shyn máninde ilgerileýdiń kepili emes pe? Osy jyly Selınograd, Arshaly, Aqkól aýdandarynda, sondaı-aq Kókshetaý, Qosshy qalalarynda 2092 oryndyq bes birdeı bilim ordasy paıdalanýǵa berilmek.
– Jańa bilim oshaqtaryn salý úsh aýysymdyq oqýdy qysqartady, – deıdi oblystyq bilim basqarmasynyń basshysy Shoqan Orazalın. – Ásirese Qosshy qalasy men Arshaly aýdanynda mektep jetispeı, qıyndyq týyp turǵan bolatyn. Bul arada qıyndyqtyń týyndaý sebebin sál ǵana tarqatyp aıta ketsek, artyqtyǵy bolmas. Máselen, osydan úsh jyl buryn Selınograd aýdanynda 14 myń oqýshy bolsa, búginde olardyń sany 21 myńǵa jetip otyr. Astana tóńiregine qonys aýdarýshylar kóp. Aldaǵy ýaqytta óńirde 18 jańa mektep salynady dep josparlap otyrmyz. Oblystaǵy 536 bilim oshaǵynyń 352-si – shalǵaıdaǵy aýyldarda ornalasqan shaǵyn jınaqty mektepter. Olardyń da máselesi shashetekten. Biz bul taraptaǵy jumysty jolǵa qoıdyq.
Bir qýanyshtysy, oqýshylar sany birshama ósip keledi. Jańa oqý jylynda oblystaǵy 542 bilim oshaǵynda 137 myń oqýshy bilim almaq. Onyń 14 359-y – birinshi synyp oqýshylary.
Bilim salasyna qyrýar qarjy qarastyrylǵan. Aıtalyq, óńirdegi 101 bilim oshaǵyn kúrdeli jáne aǵymdaǵy jóndeýden ótkizýge 9,3 mlrd teńge bólinip otyr. Uzaq jyl boıy kúrdeli jóndeý ótkizilmegen 44 mektepke 8,6 mlrd teńge baǵyttalǵan. Merdigerler jóndeý jumystaryn jańa oqý jylyna deıin tap-tuınaqtaı etip aıaqtaımyz dep sendirip otyr. Áıtse de, jóndelip jatqan mektepterdiń jeteýinde jumys ýaqtyly bitpeı qalýy múmkin. Merdigerlerdiń pikirinshe, qurylys materıaldary qymbattap ketken. Eń bastysy, jarty ǵasyr jóndelmegen keıbir ǵımarattardy jóndeý barysynda josparda kórsetilmegen qosymsha jumys paıda bolǵan. Al ol birshama ýaqyt pen qarajatty qajet etedi. Eger úlgere almaı jatsa, oqýshylardy jaqyn mańdaǵy mektepterge ýaqytsha tasymaldaýǵa týra keledi.
Osy jyly oblystyń aýdandary men qalalarynda 5552 oryndyq 12 bilim oshaǵynyń qurylysy júrgizilip jatyr. Bul maqsatqa 600 mln teńgeden astam qarajat bólingen. Mine, osy ýaqytta saladaǵy qolbaılaý kúrt azaıyp, serpin alady degen úmit bar.
Bilim oshaqtaryn kadrmen qamtamasyz etý de aıryqsha mańyzǵa ıe. Bıyl oblystyń bilim berý uıymdaryna joǵary oqý ornyn támamdaǵan 154 túlek keldi. Áıtse de, kadr tapshylyǵy áli bar. Máselen, bilim oshaqtaryna 200-ge jýyq muǵalim qajet. Mektep oqýshylaryn ystyq aspen qamtamasyz etý jolǵa qoıylmaq. Bul jumys oblystyń bilim oshaqtarynyń barlyǵynda ilkimdi uıymdastyrylyp otyr. Osy jyly Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń tapsyrmasy boıynsha oblystyq máslıhat sessııasynyń sheshimimen bastaýysh synyp oqýshylaryn tegin tamaqtandyrýǵa qosymsha 1,4 mlrd teńge qarajat baǵyttaldy. Jańa oqý jylynan bastap 59 myń bastaýysh synyp oqýshysy tegin tamaqtanady. Sondaı-aq mektepke deıingi bilim berý mekemelerinde áleýmettik jaǵynan az qamtylǵan otbasylardyń balalary da osyndaı qamqorlyqqa bólenbek.
2023-2024 oqý jyldarynda 1-2 synyp oqýshylaryna arnalǵan «Sıfrlyq saýattylyq» páni boıynsha bilim berýge qajetti elektrondy oqýlyqtar jetkilikti alyndy. Sondaı-aq ádistemelik ádebıettermen de qamtamasyz etildi. Inklıýzıvti bilim berý boıynsha oqýlyqtardy qosymsha satyp alý júrgizilý ústinde. Mektep kitaphanalarynyń qoryn suranysqa ıe, oqýshylarǵa rýhanı nár beretin kórkem ádebıetpen tolyqtyrýǵa 180 mln teńge qarajat bólingen. Oqýlyqtar men ádistemelik keshenderdi satyp alýǵa 906,7 mln teńge baǵyttalǵan.
О́ńirdegi kolledjderdegi bilim alýshylardyń 80 paıyzy tegin oqıdy. Olardyń sany 17 myń adamdy quraıdy. Jańa oqý jylynan bastap memlekettik tapsyrys aıasynda 5800 mektep túlegi qazirgi kúni suranysqa ıe bolyp otyrǵan mamandyqtardy ıgere bastaıdy. Bir jaqsysy, jumys istep turǵan kásiporyndardyń ótinimderine oraı kásiptik-tehnıkalyq kolledjderge 500-den astam bilim alýshy qabyldanady. О́ńirdegi kásiptik-tehnıkalyq bilim oshaqtary 500-den astam kásiporynmen yntymaqtasqan. Kásiporyn mamandary bilim berý baǵdarlamalaryn ázirleýge de qatysa alady. Bilim alýshylardy dýaldy oqytý júıesimen qamtamasyz etý baǵytyndaǵy jumys ta jalǵasyn tappaq. Búgingi tańda bul jumystyń aıasyna barlyǵy tórt myńǵa jýyq bilim alýshyny qamtıtyn 28 kolledj engizilip otyr.
Endigi bir másele – jataqhana. Shyntýaıtynda, bul – áli sheshimin tappaǵan másele. Oblys ortalyǵynda 300 oryndyq 4 stýdenttik jataqhananyń qurylysy júrgizilip jatyr. Bul jumys aıaqtalǵannan keıin aýyrtpalyq júgi jeńildeı túspek.
Saladaǵy serpindi sharýanyń arqasynda qıyn túıinniń kúrmeýi sheshilip keledi. Eń bastysy, el bolashaǵy jas tolqynnyń zaman talabyna saı berik bilim, tálimdi tárbıe alýyna tolyq múmkindik bar.
Aqmola oblysy
